Category »
Nhạc Việt
Ngành Mai : NHỮNG NGHỆ SĨ VANG BÓNG MỘT THỜI
Từ những thập niên 1930-1940 trong làng ca kịch nước nhà đã có những nữ nghệ sĩ tài danh phục vụ nghệ thuật, và họ đã vượt qua được thành kiến lỗi thời của xã hội thời đó để thành công. Thời bấy giờ nếu ở trong Nam khán giả cải lương mến mộ tài năng các nữ nghệ sĩ Năm Phỉ, Phùng Há, thì ở miền Bắc cũng có nữ nghệ sĩ Ái Liên từng làm say mê hàng vạn khán giả ngoài đó.
| NHỮNG NGHỆ SĨ VANG BÓNG MỘT THỜI Saturday, August 18, 2007 | ||
| | ||
| | ||
| Nghệ sĩ Ái Liên qua nhận xét của nhạc sĩ Lê Thương Thật vậy, nữ nghệ Ái Liên vang danh ở ngoài Bắc và người ta còn nhớ vào năm 1948 giới nghệ sĩ miền Nam khi thành lập Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu, ngày khánh thành trụ sở ở đường Cô Bắc đã đánh điện mời nghệ sĩ miền Bắc vào tham dự. Nhiều nghệ sĩ trong hội đã đến nhà ga xe lửa đón rước phái đoàn nghệ sĩ miền Bắc, trong đó có ông bầu Ứng và nghệ sĩ Ái Liên. Trong bài viết “Tiếng Ca Việt Nam” của nhạc sĩ Lê Thương, đăng trong đặc san nhạc kịch “Nghệ Phẩm” phát hành năm 1950, ông có nói về vấn đề do đâu vào thời ấy rất hiếm nữ nghệ sĩ xuất hiện phục vụ sân khấu, và đồng thời ông cũng đề cập đến nữ nghệ sĩ Ái Liên. Chúng tôi xin trích vài đoạn dưới đây. Lẫn lộn trong kịch trường và ngoài giới tài tử, phụ nữ xuất hiện đã rất nhiều. Và không một buổi hát, buổi diễn nhạc nào mà có thể thiếu mặt họ được. Vậy khỏi phải nói là về phương diện nữ quyền, phụ nữ không cần phải tốn công lo việc chiếm đoạt địa vị và quyền lợi nữa. Trái lại, trước sự có mặt cần thiết của họ trên trường ca nghệ, người ta vẫn phải khổ tâm, tìm mãi không ra số nữ ca sĩ cần dùng hoặc chưa thấy ai có thể thay thế một số nữ nghệ sĩ đang luống tuổi. Nhận xét rất rõ rệt nhất trong kịch trường. Những người như cô Năm Phỉ, cô Bảy Phùng Há v.v... Cô diễn trong tuồng hát, dường như đi đến chỗ tuyệt nghệ của ca kịch, nhất là những lớp tuồng như Phụng Nghi Ðình, Tra Án Bàng Quí Phi. Thế mà trong hơn một chục năm nay, ngoài những người đó ra thì chưa thấy ai có thể diễn những tuồng ấy bằng ngón tuyệt xảo như hai cô. Nghệ sĩ Năm Châu đã có lần tôn cô Năm Phỉ như một Sarah Bernhart của nước Việt, một kiệt tướng đã chôn chân ở sân khấu hằng chục năm mà chưa thấy người nối nghiệp. Tình trạng đó cũng có nghĩa là vườn ca nghệ phụ nữ nước nhà còn nghèo nhân tài quá lắm. Lý do chánh thức có lẽ ở hai sơ điểm sau đây: 1. Xã hội Việt Nam, quả vẫn còn coi rẻ đời sân khấu nên một số người tài, thường vẫn phải dòm ngó vào cảnh gia đình để tìm cách làm vợ hiền dâu thảo hơn là làm nữ ca, đào hát. Tư tưởng giai cấp ấy còn đè nén tâm hồn phụ nữ và nghiễm nhiên đã làm cạn nguồn nhân tài của kịch trường và ca nghệ. 2. Sân khấu chưa đủ phương thế đảm bảo đời sống cho nghệ sĩ, làm cho họ phải ngờ vực cuộc đời diễn nghệ như một điệu sống nhất thời, một cảnh đời bất đắc dĩ hơn là một sinh kế vững chắc. Riêng cho phụ nữ thì xưa nay chỉ có những người ít được học mà say mê sân khấu mới dám bạo dạn bước tràn vào đời nghệ sĩ, để rồi thành đạt hay thất bại tùy theo nghị lực tranh đấu hoặc tùy sự may rủi cũng có... Ðối với một xã hội thường tàn nhẫn với người thất bại và hay tâng bốc những người thắng thế. Cho giới nữ tài tử thì phần nhiều, thời kỳ phát triển tài năng là thời kỳ con gái. Lúc đó tiếng chim non bột khởi ngay từ cõi lòng tuổi trẻ, gợi đôi chút hy vọng rồi 9 phần 10 liền bị cuộc sống, nhất là nhân duyên thu hút vào một lệ thường sinh đẻ, không một tiếng vang tái diễn trên nghệ trường, không một thèm khát trau dồi tài năng đã sẵn có. Cho nên một kết luận trực tiếp là chỉ có những người nghệ sĩ chuyên nghiệp, quyết mất còn với nghề, quyết vinh nhục với nghề, coi nghệ thuật không phải là chuyện mua vui nhất thời, không phải là nghề nghiệp để cho người khinh rẻ mới có thể đi sâu vào chỗ tuyệt kỹ của nghệ thuật. Từ bao lâu nay, ca nghệ xứ ta vẫn chia ra làm hai giới: giới tài tử và giới nhà nghề, không câu nệ đến sự phân biệt ranh giới thường nhận xét vẫn tài năng của nghệ sĩ qua những thành kiến giai cấp, ta có thể đặt một căn bản xét đoán như sau đây: Về phương diện nhạc mới, phụ nữ Việt Nam có những khả năng nào về ca hát và họ đã đạt được phần nào trong lãnh vực đó. Mỗi giai đoạn tiến triển của nền nhạc mới đều có ít nhiều tài năng tô điểm cho vườn nhạc, trên sân khấu hoặc trên đài phát thanh. Mà nữ ca sĩ đi đầu trong giới ca nhạc, từ ca Tây cho đến nhạc mới có lẽ là cô Ái Liên, một tài năng bền bỉ và dồi dào. Kể về đời ca sĩ thì ta phải công nhận là cô Ái Liên đã kéo dài được tài năng trong 10 năm nay mà chưa hẳn bị phế bỏ. Mặc dầu chỉ được hấp thụ ít nhiều nhạc thức bình dị, nhưng sẵn có một giọng ca thanh thoát, một tiếng ngân rạo rực, cô đã có một thời làm mê say nhiều khán giả từ những điệu ca dao cổ truyền cho đến những bài ca nhạc mới. Kể về kịch nghệ nếu cô có nhiều chỗ chưa già dặn, nhưng về quãng đường mới đây cô tỏ ra nhiều hướng chiều về ca hí kịch. Tiếc vì nhập tịch làng ca kịch phải lo về phương thế sống của nghề, nghệ thuật cô phải chịu tổn thương ít nhiều về thiện cảm khán giả. Nhưng bình tĩnh mà kết luận thì cô Ái Liên quả là một tài năng tự tạo, ít nhờ thầy và rất thiện chiến trên mặt diễn nghệ. Sức bền bỉ của tài năng cô đủ chứng minh một tài lực dồi dào đáng nể vậy. | ||
| |
http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=64380&z=82