Music news from a Vietnamese traditional musician

- Nghe đâu trước khi đến với sân khấu, chị từng mơ ước mình sẽ theo nghề luật sư, vậy cơ duyên nào đưa chị đến với nghiệp cầm ca?

- Nếu ước mơ là cánh diều thì thực tế cuộc sống lại là… sợi dây diều. Và đời tôi, sau biến cố mẹ mất đã rẽ bước. Tôi vẫn giữ cho mình cánh diều ngày nào nhưng sợi dây diều đã đưa tôi bay sang một vùng trời khác, ấy là nghệ thuật cải lương.

NSƯT - Tiến sĩ Bạch Tuyết

- Khi nhắc đến Cải lương chi bảo Bạch Tuyết, giới mộ điệu luôn nhớ đến những vai diễn để đời: Cô Lựu, Kiều Nguyệt Nga… và sau mấy mươi năm, xem lại vẫn thấy đầy cuốn hút. Chị có bí quyết gì để giữ được “cái hồn” của từng vai diễn ấy?

- Hai mươi năm trước, tôi bước ra sàn diễn Đoàn 2-84 với vai cô Lựu, khán giả vỗ tay tán thưởng. Tôi không thể cứ ôm khư khư những thanh âm đáng yêu, dễ chịu ấy đi theo suốt bên mình. Bởi nếu thế thì chắc chẳng còn biết đâu là cô Tần, là Kiều Nguyệt Nga…

Và hai mươi năm sau, mới hôm 4-9-2007, tôi lại cùng Lựu bước ra sân khấu bên cạnh Hội đồng Thăng - Hoài Linh. Vẫn như thế, một tình yêu nghệ thuật tinh khôi. Cái hồn của nhân vật dẫn dắt tôi đi, nuôi dưỡng cảm xúc sáng tạo không ngừng trong mỗi vai diễn của tôi.

- Có ý kiến cho rằng, nghệ sĩ trẻ - tài năng hiện nay cũng khá nhiều nhưng tình hình sân khấu cải lương đang thiếu những “thầy tuồng” có thể “đo ni đóng giày” viết ra nhiều vai diễn hay cho từng người nên nghệ sĩ trẻ khó lòng có được những vai diễn để đời như thế hệ nghệ sĩ đi trước, chị nghĩ sao?

- Không chỉ trong lĩnh vực sân khấu mà cả trong nhiều lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật khác. Sân khấu cải lương vào những năm 60 - 70 thế kỷ trước đã tình cờ có được một cuộc hội ngộ lớn của những tài năng từ tác giả, diễn viên, nhạc sĩ, đạo diễn và đặc biệt là những nhà tổ chức cộng với không khí khán giả ngày ấy…

Ngày nay, yếu tố tài năng không thiếu nhưng trong điều kiện mới, chiếc áo sân khấu buộc lòng phải thay đổi kiểu dáng, chất liệu để sao cho “vừa” và “đẹp” hơn với công chúng. Đó là một công việc không dễ. Nhưng tôi vẫn được làm nghề và bên cạnh tôi, những “vai diễn chính” như Vũ Linh, Thanh Thanh Tâm, Kim Tử Long, Thanh Ngân, Trọng Phúc, Hữu Quốc, Mỹ Hằng… vẫn đang làm chủ một sàn diễn cải lương chuyên nghiệp.

- Trước thực trạng cải lương hiện nay - đang thiếu vắng những vở diễn để đời, có khi nào chị nghĩ nay mai mình sẽ đứng ra “làm bầu”, thành lập đoàn cải lương tư nhân, quy tụ các nghệ sĩ cùng hợp sức dàn dựng nhiều vở diễn mới, hay?

- Tôi cũng đã có thời gian (trước năm 1975) thử làm bầu. Nhưng tôi nghiệm ra một điều rằng, tôi chỉ thuộc về… sàn diễn. Tôi sinh ra để làm nghệ sĩ biểu diễn, tư duy sáng tạo của người diễn viên khác hẳn với tư duy tổng quát và… sức chịu đựng tuyệt vời ở một người làm bầu.

Mỗi công việc định danh bạn là ai nhưng là ai thì rốt cùng cũng là… mình, yêu thương, chân thành và độ lượng, bạn cho đi những điều đó thì sẽ nhận được còn hơn thế.

- Sau thành công của show diễn “NSƯT Bạch Tuyết - Tự tình quê hương”, hình như chị đang dự định thực hiện tiếp show diễn mới? Trong show diễn này, chị sẽ giới thiệu đến công chúng những gì và có nghệ sĩ, ca sĩ nào biểu diễn cùng chị?

- Tôi đang cùng bạn bè thân thuộc chuẩn bị cho “Tự tình quê hương 2” có tên là “Cội nguồn Việt” tại Nhà hát TPHCM đêm 4-10-2007. Lần này có khác hơn lần trước một chút. Tôi không phân biệt lắm đối tượng khán giả mà chủ đích giới thiệu một góc của “bảo tàng sống” cải lương kinh điển Việt Nam.

Cải lương ra đời giữa giao thời, lớn lên cùng tao loạn, phát triển trong thời bình. Cải lương gắn với hành trình sống và tồn tại của dân tộc. Và dĩ nhiên, cải lương với quá trình cộng sinh với các lĩnh vực khác để hài hòa và hội nhập.

- Trong cuộc thi Giải Trần Hữu Trang năm 2007, với cương vị là Chủ tịch Hội đồng giám khảo chuyên môn, chị có nhận xét gì về thế hệ nghệ sĩ trẻ hôm nay? Riêng cá nhân mình, trong cuộc thi này, chị đã “chấm” được mấy nghệ sĩ trẻ có thể phát triển nghề nghiệp? Trước thềm vòng chung kết, chị có lời nhắn gởi nào với những nghệ sĩ trẻ?

- Sau 4 năm tạm nghỉ, Giải Trần Hữu Trang đã khởi động với những nét mới mà tựu trung, giải thưởng lần này hoàn toàn là một cuộc chơi mở. Chính vì thế, sự kích thích không chỉ dành cho thí sinh, công chúng mà cả với giám khảo. Những giám khảo chúng tôi vừa rời bỏ những gương mặt… khó tính thì lại vào vai những vị cố vấn chuyên môn để giúp các bạn thí sinh nâng cao những nét ca - diễn.

Tất cả đều công khai, minh bạch. Chúng tôi chung sức để cuối cùng có những vai diễn hay, trích đoạn mẫu mực - làm tiền đề về nghệ thuật ở độ căn bản cho các thí sinh. Rời cuộc thi, các em còn mang theo những kiến thức, hiểu biết về nghề, về đạo đức trên sàn tập, về những bài học của trí tưởng tượng - cái gốc của những sáng tạo không ngừng…

Đã có nhiều gương mặt triển vọng hé mở, một vài gương mặt xuất sắc đã được khẳng định, không phải chỉ với giám khảo mà cả với công chúng. Chúng tôi vẫn chung một ước muốn, Giải Trần Hữu Trang nói riêng, sân khấu cải lương nói chung luôn đi vào cuộc sống, sống ngay trong lòng nó và được chính nó nuôi dưỡng.

Với các thí sinh, tôi chỉ muốn nhắn gửi các bạn một điều: hãy ca - diễn bằng tất cả tình yêu, niềm đam mê, sự hiểu biết, sức sáng tạo bởi với người nghệ sĩ, hành trình sáng tạo không bó gọn trong hai từ “cuộc thi” mà là sự song hành từ vinh quang đi đến thách đố… bạn sẽ luôn dấn thân và nhập cuộc.

- Cảm ơn và chúc chị thành công!

Theo Đỗ Hạnh