Danh cầm Nguyễn Phú Đẹ nặng lòng với cây đàn đáy
85 tuổi đời, nhưng có 70 năm tuổi nghề, ông Nguyễn Phú Đẹ, là nghệ nhân đàn đáy hiếm hoi còn lại của nước ta, người sở hữu những kỹ thuật “tuyệt chiêu” về đàn đáy. Đã ở vào cái tuổi gần đất xa trời, nhưng ông lão gầy gò, mái tóc bạc phơ, vẫn tràn đầy tâm huyết và lòng nhiệt tình với nghệ thuật truyền thống dân tộc, nặng lòng giữ gìn ngọn lửa ca trù cho các thế hệ tương lai.
 |
Sinh ra trong một gia đình 4 đời theo nghiệp “đào, kép đàn” ở vùng quê bình yên thôn Cao La, xã Dân Chủ, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương, ngay từ thủa nhỏ, ông Nguyễn Phú Đẹ đã say mê ca trù. Mỗi tối cậu bé Đẹ lại chạy lóc cóc theo xem ông nội, cha, và anh, chị hát cửa đình, quán cô đầu. Trong không gian mênh mang của trời đất, tiếng tom, tiếng chát, tiếng đàn đáy réo rắt hòa quyện với tiếng hát nỉ non, da diết của những “Hồng Hồng, Tuyết Tuyết”, “Bất năng nhẫn”, “Tỳ bà hành”... đã hút hồn cậu bé Đẹ. Năm lên 10 tuổi ông Đẹ được truyền dạy những ngón đàn đáy. Dưới sự hướng dẫn trực tiếp của ông nội là Nguyễn Phú Tằng, cha là Nguyễn Phú Quỳnh, ông Đẹ đã tiếp thu, lĩnh hội rất nhanh; từ mức độ học lối đàn theo cơ bản, khuôn bậc, đến nhanh chóng được tiếp cận những kỹ thuật khó như nhấn, chùn, rung, vẩy, chụp. Ngón đàn lúc này chơi theo lối “hàng hoa” - lối chơi dành cho các bậc tài tử, đòi hỏi kép đàn phải như một nhạc sĩ, vừa chơi đàn, vừa sáng tạo (ngày nay gọi là biến tấu) để có thể hòa theo lời ca cho đúng cung bậc, hòa quyện với các nhạc cụ khác. Sau một thời gian dài khổ luyện, ông Đẹ đã “gửi hồn” được vào đàn đáy. Âm thanh đàn đáy của ông vang lên vô cùng biến hóa, tiếng đàn tròn trĩnh, đục mà cao, thanh mà lại đục. Danh tiếng Nguyễn Phú Đẹ đã vượt ra khỏi Hải Dương, nổi lên như “kép đàn” triển vọng của làng ca trù Việt Nam.
Từ năm 1945, do nhiều yếu tố, ca trù rút lui khỏi sinh hoạt văn hóa, tinh thần của nhân dân. Chỉ còn lại trong ký ức của lớp người già. Ông Nguyễn Phú Đẹ cũng gác cây đàn đáy vào góc nhà, sống cuộc sống của người dân nông thôn. Nhưng tâm huyết và lòng nhiệt tình với ca trù, ý tưởng giữ gìn ngọn lửa ca trù cho các thế hệ tương lai thôi thúc ông. Ông Đẹ đã dốc lòng chỉ bảo, hướng dẫn cho những người có tâm, có năng khiếu, muốn tìm đến nghệ thuật đàn đáy, trong đó có các học viên của các Câu lạc bộ Ca trù của tỉnh Hải Dương và các địa phương khác. Ông trực tiếp dạy theo cách vừa chỉ, vừa uốn nắn từng ngón tay, để học trò biết dùng kỹ năng tạo ra âm thanh đúng màu sắc, âm hưởng của đàn đáy trong ca trù. Tháng 8 năm 2006, ông đã cùng với nghệ nhân dân gian nổi tiếng là Nguyễn Thị Chúc; ca nương Phạm Thị Huệ, người đã dành cả cuộc đời để học, truyền dạy ca trù (cũng là học trò ông) và bạn bè, ông thành lập nhóm ca trù mang tên Thăng Long tại Hà Nội với mục đích để giữ gìn, giới thiệu loại hình nghệ thuật truyền thống đặc biệt này tới đông đảo khán giả và những người quan tâm đến nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam.
Hầu hết cuộc đời gắn chặt với tiếng tom, tiếng chát, tiếng đàn đáy réo rắt, giờ đây nghệ nhân đàn đáy Nguyễn Phú Đẹ phần nào toại nguyện. Ông có tới 30 người học trò xuất sắc. Những hạt giống của người nghệ nhân đàn đáy Nguyễn Phú Đẹ ươm đã nảy mầm xanh, để có thể kế tục được nghề.
tancogiaoduyen (Theo Dương Anh Tùng - TTXVN - BCT)
http://cailuongvietnam.com/modules.php?name=News&file=article&sid=3738