Music news from a Vietnamese traditional musician

Buổi sáng ở quán “Cõi Riêng”. Hát karaoke được giới học sinh sinh viên ưa chuộng vì ‘đã đời’ mà cả phải chăng.

Bài & Hình: Quỳnh Thoa/Người Việt

Không phải là một đêm cuối tuần, người bạn rủ đi nghe nhạc. Tôi ngạc nhiên chỉ bạn và hỏi:

- Mặc quần short thế này đi à?

Hắn gật đầu.

Chúng tôi đến quán Yoko nằm trên đường Nguyễn Thị Diệu, quán khá sang dù bề ngoài có vẻ kín đáo và nhỏ bé. Khách trong quán gồm một nhóm nữ du khách trẻ Nhật Bản, vài ông Tây trắng, hai cô gái vẻ dân làm văn phòng, một thanh niên tựa đầu vô cửa kiếng dáng vẻ như vừa làm đâu đó một chầu sương sương... Người bạn bảo đi vào ngày thường như vầy mới có cơ may được vào quán, những dịp cuối tuần khách đặt ghế trước cả rồi, vì như tôi đã nói quán khá nhỏ chỉ có khoảng hai chục chỗ ngồi không thể đáp ứng hết yêu cầu...

Thú thật, tôi chẳng biết gì về những quán thế này. Có vài lần tôi đến vài nơi như quán Miss Sài Gòn - gần Hồ Con Rùa, nay không còn nữa, hay Gió Bấc... nơi ấy vào đêm có ca nhạc “sống”. Những ca sĩ ăn mặc sang trọng, giọng ca khỏe hát những bản tình ca trong tiếng đệm piano điêu luyện mà vẫn không gây được chú tâm thật sự của khách. Ca sĩ hát thì cứ hát, khách cứ mặc sức nói chuyện rôm rả... Tôi chỉ biết có thế, cũng như bây giờ mọi người hay nói đến việc đêm đêm say mê đi ‘hát cho nhau nghe” tôi vẫn chưa thể hình dung như thế nào...

Vì thế, tôi khá kinh ngạc vì sự thoải mái ở chốn này. Ông chủ quán còn khá trẻ đang ôm guitar đọc rap tiếng Anh “liên thanh” trên sân khấu, tôi mới hiểu tại sao bạn tôi lại mặc short đơn giản như thế. Vì chính chủ quán, đang làm ca sĩ kia, cũng phong phanh chiếc quần short trên người. Ðôi khi ngắc ngứ quên lời, chủ ngó một đôi khách người nước ngoài với dáng vẻ nghệ sĩ ngồi bên dưới cười ầm lên... rồi sau đó, chính đôi khách người Philippines này, mới chính là ca sĩ thực thụ của đêm.

Nghe đôi vợ chồng này hát nhạc jazz, tôi mới hiểu tại sao trong cái đêm bế mạc Seagames ở Việt Nam năm 2003 ca sĩ Mỹ Linh nhà ta đã “lép vế” đến tội nghiệp trước một nam ca sĩ người Phillipines khi cùng song ca bài hát tiếng anh “For The World of Tomorrow”.

Nhìn đôi vợ chồng người Philippines kia biểu diễn, khách không ai không bị cuốn vào phong thái “rất Mỹ” và đầy sức mê hoặc của họ... Ở Sài Gòn bây giờ, không hiếm những ca sĩ hoặc ban nhạc từ Philippines sang chạy sô với phong thái hết sức chuyên nghiệp. Có lẽ điều này sẽ ảnh hưởng không ít đến thị trường ca hát ở Sài Gòn. Cách đây vài năm, một phóng sự trên truyền hình đã kể câu chuyện vài cô ca sĩ Philippines thuê nhà trọ ở Sài Gòn, đêm đêm đi hát ở các vũ trường, phòng trà kiếm tiền gửi về nước nuôi con ăn học. Tất nhiên, điều đọng lại sau phóng sự ấy, ngoài giọng ca vẫn là ý thức nghề nghiệp của những người tự “xuất khẩu lao động” này.

Tất nhiên tôi vẫn nhớ mình đang viết về đề tài “Sài Gòn ca hát” chứ không phải là “người Philippines hát ca”.

Tôi không điên đến mức để bảo rằng người Sài Gòn là người mê hát nhất thế giới. Nhưng phải thừa nhận bây giờ ở thành phố này người người và nhà nhà cùng hát. Hát khắp mọi nơi và đủ kiểu mê hát. Cuộc thi VietNam Idol vừa rồi là minh chứng cho điều này. Người dự thi, ban giám khảo và cả việc các MC cũng nhảy vào tranh luận, rồi mỗi khán giả cũng thấy mình phần nào được quyết định số mệnh của các ca sĩ bằng tin nhắn điện thoại. Nói gì thì nói, đây vẫn là một cuộc chơi, bình chọn ca sĩ “dân chủ” nhất từ trước đến giờ, nếu đứng từ góc độ khán giả...

Sài Gòn ca hát ở khắp mọi nơi, mọi lúc. Sáng sớm những ngày cuối tuần bạn có thể đến “Cõi Riêng” trên đường Phạm Văn Hai hay “Vẫn Chờ” ở khu Bàu Cát. Ngồi trong vườn mát, bên ly nước độ 15,000 đồng thưởng thức giọng ca đầy thánh thiện của một người đàn ông trung niên, bên cạnh là một người phụ nữ thanh thoát cũng ở tuổi ấy, trải tiếng piano chân phương cho đến tận 11 giờ trưa. Họ có dáng vẻ của những người trong một ca đoàn nào đó.

Buổi sáng và cả buổi chiều cũng là thời gian của giới học sinh sinh viên cúp cua đến các phòng karaoke nổi tiếng như Nice, Lana, Lam Trường... Giờ này ít khách, giá khuyến mãi chỉ còn 15 đến 20 ngàn đồng một giờ. Bây giờ phòng karaoke ra nhiều, cộng thêm hình thức hát cho nhau dưới hình thức phòng trà, cà phê đã lấy đi khỏi các phòng karaoke một lượng khách đáng kể. Học sinh, sinh viên và các nhóm bạn trẻ khác đến tha hồ hát mà mấy anh chàng phục vụ chải đầu láng mướn không có thái độ bắt buộc phải kêu thêm món nước uống với giá cả đắt gấp đôi bình thường. Thậm chí, chỉ hai người yêu nhau muốn bày tỏ tình cảm qua lời ca tiếng hát cũng được niềm nở dành cho một phòng hát to đùng mà không cần dở mẹo vặt mà dân hát karaoke chuyên nghiệp truyền lại; khi đi hát ít người, làm bộ chỉ tay ra ngoài đường bảo nhóm đi cả chục người, lát nữa đến sau, như trước đây, để khỏi phải nhận cái lắc đầu lạnh lùng bảo: “hết phòng”.

Còn khi màn đêm buông xuống thì chuyện hát ca nhộn nhịp vô cùng. Tôi chỉ nêu ở đây chuyện thiên hạ vô các tụ điểm “Hát cho nhau nghe”. Mà Sài Gòn bây giờ thì không thể nào đếm hết quán xá kiểu này. Theo lời kể của một người tự nhận là từng đi hát cả trăm quán thì có thể hình dung sự đa dạng, phong phú như sau: một quán trên đường Lê Lợi, quận Gò Vấp thì nhạc công luôn chơi to hơn cả giọng của khách, có những ca sĩ cầm micro lên sâu khấu chưa kịp hát thì đã ói vì xỉn; quán “Tiếng Thời Gian” trên đường Nguyễn Văn Ðậu thì chuyên trị các đôi song ca, nghĩa là vừa ca vừa ôm; quán “2T” ở quận 3 thì dành cho giới đồng tính của cả nam lẫn nữ; rồi quán M.K. thì dành cho mất tay chơi trẻ dùng giọng ca để săn mấy chị sồn sồn đang cô đơn...

Tất nhiên bên cạnh đó là vô số những bar, cà phê kiêm phòng trà dành cho dân mê hát cho nhau nghe với niềm say mê âm nhạc vô bờ bến. Ví dụ như K., một chàng nhân viên văn phòng cho biết, anh đã bỏ ra 6 tháng ròng để đi học nhạc lý ở Nhà Văn Hóa Lao Ðộng chỉ để vừa hát vừa cúi xuống nhận hoa hay nhoẻn miệng cười, vẫy tay giống như mấy ca sĩ thứ thiệt mà không bị... rớt nhịp. Thế mà, theo lời K. thì suốt cả chục năm qua, lê la từ “Dã Quì” nơi chuyên trị nhạc tiền chiến của những người có gốc gác từ Ðà Lạt, “Tùng Linh” nơi có chừa hẳn một sàn nhỏ để các cặp dìu nhau nhảy, rồi “Chốn Xưa” chỉ xài ánh nến... K. chỉ có thể hát tủ theo đúng kiểu như ca sĩ kể trên chỉ độ mươi bài là cùng. Tất nhiên cỡ trình độ vừa cầm cuốn sổ ghi lời nhạc “ráp” khớp với nhạc sống theo kiểu vừa hát vừa “gồng” vì lo rớt nhịp thì K. lận lưng được khoảng độ năm mươi bài...

Tôi chợt nhớ đến một vài “huyền thoại” trong giới này. Elvis Phương. Một fan của Evis Phương sẵn sàng rút viết ra chép lời nếu có ai cần gấp lên sân khấu mà không thuộc lời khoảng... hai trăm bài hát. Hay một người đàn ông đã gần sáu mươi, khi đi ‘hát cho nhau nghe’ bao giờ cũng mang theo trong người một xấp nhạc Trịnh với nét chữ viết tay của chính nhạc sĩ này và sẵn sàng trao tặng cho bất kỳ ai tỏ ra đam mê nhạc Trịnh thật sự. Xin đừng vội hoảng hồn vì sự hào phóng ngoài sức tưởng tượng ấy, đó chỉ là một tập nhạc... photocopy.

Cứ thế, mỗi khi màn đêm buông xuống, “chuyện thời sự” của giới chuyên “Hát cho nhau nghe” của ca nhạc phòng trà-bar-cà phê hay nói chung là chuyện “Sài Gòn ca hát” sôi động diễn ra với muôn vàn chuyện lạ kỳ mà sưu tập hoài cũng không hết...

Khi chúng tôi rời Yoko, dù đã qua nửa đêm, thế nhưng quán vẫn chưa thật sự đóng cửa. Nhóm nữ du khách trẻ Nhật Bản cũng lục đục ra về, chàng thanh niên tựa đầu vô cửa kiếng giờ như đã ngủ thật sự. Khách Tây trắng và những cô gái Việt trẻ đã chuyển sang ngồi chung bàn với nhau... Bạn tôi bảo, ở các nơi “Hát cho nhau nghe” đôi khi muốn hát cho được hai bài đăng ký, phải kiên nhẫn đến gần... hai giờ sáng.

Như vậy, Sài Gòn ca hát đến mãi tận sáng hôm sau...