Bài chòi ai hát mà mê...
Câu bài chòi tưởng đã bặt tiếng trên các làng quê Bình Định, nay lại đang được giữ gìn, dưỡng nuôi ngay từ mạch nguồn dân gian đã sản sinh ra nó. Ở thôn Thạnh Xuân, xã Hoài Hương (huyện Hoài Nhơn), có những lớp học bài chòi và câu lạc bộ (CLB) bài chòi đang âm thầm làm cái công việc thiêng liêng ấy.
 |
| Anh Hiếu (bìa trái) tập các học trò hát điệu “Lý tang tích”. Ảnh: TX |
* Bài chòi ai hát mà mê...
Đến thôn Thạnh Xuân, hỏi nhà anh Nguyễn Chí Hiếu dạy bài chòi, ai cũng biết. Trước nhà là một sân cát rộng gần 30m2, tráng xi măng sạch sẽ. Đó là lớp dạy bài chòi của anh Hiếu, nơi hàng ngày, các em nhỏ trong xóm vẫn thường tập trung lại để học hát và diễn bài chòi.
Nói chuyện với anh Hiếu, mới thấy, tình yêu bài chòi trong anh mạnh mẽ đến dường nào. Dẫu đang ốm, nhưng khi nói về bài chòi, mắt anh sáng lên, giọng nói trở nên sang sảng, hào hứng. Trong suốt cuộc trò chuyện, cứ sau vài câu nói, anh Hiếu lại minh họa bằng cách hát một vài câu hò, lý, hoặc hô bài chòi. Không chỉ hát bài chòi, dạy bài chòi, anh Hiếu còn sáng tác nhiều ca khúc bài chòi rất hay về quê hương Hoài Nhơn, về Bình Định.
Anh Hiếu nói, ngay trong thời chiến tranh, ở Hoài Hương vẫn có những lớp dạy bài chòi. Dưới ánh sáng của những chiếc đèn măng sông, hàng đêm, tiếng súng vang ầm trời, tiếng hát ở những lớp học vẫn ngân vang.
Hết chiến tranh, các lớp học bài chòi không được duy trì. Bẵng một thời gian yên lắng, đến thời mở cửa, phong trào hô, hát bài chòi ở Hoài Hương lại hồi sinh mạnh mẽ. Rất nhiều người, già có trẻ có, đã đến nhà anh Hiếu, đề nghị được học hát bài chòi. Vậy là, anh Hiếu quyết định tiếp tục mở lớp dạy bài chòi. Hiện, trên mảnh sân trước nhà, mỗi đêm, có đến hàng chục người tập trung để học hát.
Học trò của anh Hiếu đủ mọi lứa tuổi, không chỉ người trong thôn, mà nhiều người ở các thôn, xã lân cận cũng tìm đến “tầm sư học đạo”. Các em nhỏ từ 9, 10 tuổi trở lên, sau giờ học trên trường, tối tối, lại đến nhà anh học hát những điệu hò, lý, vè. Những người lớn hơn, có chút khả năng, tập tành các làn điệu bài chòi.
Thi thoảng, các trường học, doanh nghiệp, đoàn thể ở địa phương tổ chức hội diễn văn nghệ, lại có người đến đề nghị anh Hiếu chỉ bày cho họ cách ca, cách diễn. Đó là những đêm, sân nhà anh sáng điện; hai vợ chồng anh thức trắng đêm để tập cho các học viên. Vậy mà, cả thầy lẫn trò, không ai thấy mệt.
* Mạch nguồn chảy mãi
Từ nguồn lực và niềm đam mê bài chòi ấy, năm 2003, CLB Bài chòi thôn Thạnh Xuân chính thức được thành lập. Hiện CLB đã có 18 thành viên, là những người hát bài chòi tốt, trong đó, thành viên trẻ nhất là 27 tuổi. Một tháng hai lần, các thành viên của CLB lại tập trung sinh hoạt. Ngoài số thành viên chính thức, trong những buổi sinh hoạt này, có thêm từ 40 đến 50 người yêu thích bài chòi, không chỉ ở trong thôn Thạnh Xuân, trong xã Hoài Hương mà còn ở các thôn, các xã lân cận như Hoài Mỹ, Hoài Thanh, Hoài Hải cũng tham dự. Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao huyện Hoài Nhơn cũng đã hỗ trợ cho CLB một dàn âm thanh. Ngoài những lần họp mặt chính thức, thỉnh thoảng, một số thành viên trong CLB lại kéo đến nhà nhau, cùng so dây, nắn phím, hát những khúc ca yêu thích cho đỡ... ghiền.
Không chỉ vậy, hiện Hội Người cao tuổi xã Hoài Hương cũng đang đề xuất thành lập một CLB Bài chòi dành cho người cao tuổi trong xã. Các cụ ở xã, có người đã trên 80 tuổi, nhưng vẫn mê hát bài chòi. Hiện các cụ ấp ủ mong muốn dựng hẳn một vở bài chòi bài bản, hoành tráng, dài gần ba tiếng đồng hồ trong ngày ra mắt CLB (dự kiến vào ngày 22.12 tới).
Ông Mai Ngọc Thanh, chuyên viên Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao Hoài Nhơn, nhận xét: Ở Hoài Nhơn, phong trào hát bài chòi ở xã Hoài Hương đang phát triển rất mạnh. Và những lớp học, những CLB bài chòi như vậy cần được hỗ trợ nhiều hơn, để tiếp tục phát triển, góp phần giữ cho “mạch nguồn” bài chòi chảy mãi ngay từ cái nôi sinh thành ra nó: nhân dân.
tancogiaoduyen (Theo Ngọc Tú - BBĐ)