Category »
Tiểu sử nhạc sĩ
Hồng Minh : Những chuyện tình dở dang của GS - TS Trần Văn Khê
9 giờ sáng, tôi đến gặp Giáo sư (GS) - Tiến sĩ Trần Văn Khê tại căn nhà rộng hơn 500m2 do Sở VH trao tặng, đến ngày GS vĩnh viễn ra đi sẽ trở thành Nhà lưu niệm.
| Những chuyện tình dở dang của GS - TS Trần Văn Khê | ||||||||
| Thứ ba, 25/3/2008, | ||||||||
| 9 giờ sáng, tôi đến gặp Giáo sư (GS) - Tiến sĩ Trần Văn Khê tại căn nhà rộng hơn 500m2 do Sở VH trao tặng, đến ngày GS vĩnh viễn ra đi sẽ trở thành Nhà lưu niệm. Ngồi trong phòng khách thoang thoảng hương hoa, tôi được tận mắt ngắm nghía những cây đàn tranh, đàn nguyệt, đàn tỳ... đã trở thành vật bất ly thân của một con người suốt đời cống hiến cho âm nhạc.
88 tuổi, trải qua nhiều lần thập tử nhất sinh, sức khỏe của GS đã yếu nhưng trí óc vẫn tỉnh táo lạ thường. Nhắc đến quá khứ, ông không bỏ sót bất kỳ chi tiết nào, đặc biệt là kỷ niệm về những người phụ nữ đã trở thành ký ức đẹp không thể phai mờ trong ông. Tôi là người chứ không phải là Thánh nên sống không thể thiếu tình. Chỉ có điều dó là những mối tình đẹp đẽ, kín đáo và dứt khoát không làm tổn thương đến người mẹ của mấy đứa con tôi. - Qua những trang hồi ký, bút ký, qua nhiều bài viết, cuộc đời và sự nghiệp của GS hiện lên với nhiều thăng trầm, lắm vinh quang, vui sướng nhưng cũng không thiếu nỗi buồn và những giọt nước mắt. Liệu còn điều gì mà đến giờ, GS vẫn chưa bày tỏ cùng ai? - Có những chuyện tình riêng rất đẹp mà tôi chưa nói ra cũng như những bài thơ viết thật là tình nhưng không bao giờ công bố vì đó thuộc về đời tư cùa tôi mà tôi không thích nói cho mọi người biết. Trong đời, tôi gặp nhiều trò thú vị hoặc những người đối xử không tốt với tôi mà tôi chẳng bao giờ nhắc đến... Nói chung tôi còn nhiều điều chưa nói ra, vì đó chỉ là chuyện cá nhân. - Khi đọc "Vài câu chuyện tình" ở cuối tập "Tiểu phẩm" của GS do NXB Trẻ ấn hành năm 1997, một nhà phê bình văn học đã nhận định rằng: "Nhà nhạc học uyên thâm này đang chân thành kể lại chuyện tình của chính mình". Điều đí có đúng không thưa GS? - Dù không để tên nhưng cuối cùng người đời vẫn biết. Suy cho cùng, tôi là người chứ không phải thánh nên sống không thể thiếu tình. Chỉ có điều, đó là những mối tình đẹp đẽ, kín đáo và dứt khoát không làm tổn thương đến người mẹ của mấy đứa con tôi.
- "Người mẹ của mấy đứa con" - như tôi hiểu - chính là người vợ đầu tiên và duy nhất của GS? - Đúng vậy. Đó là cách tôi giời thiệu về người vợ đã chia tay. - Một người đàn ông đã ly hôn, không bị ràng buộc gia đình như GS, tại sao lại không đi bước nữa mà chỉ dừng lại ở những "chuyện tình riêng rất đẹp"? - Trong đời, tôi đã gặp mấy người có thể cùng tôi đi nốt đoạn đường đời. Nhưng rồi cũng không được vì duyên chưa thành mà người sắp thành bạn đời của tôi đã vĩnh viễn ra đi. Hoặc vì công việc, vì lý trí đã cho tôi thấy rằng, nếu chúng tôi sống bên nhau thì có thể hưởng được hạnh phúc cá nhân, nhưng công việc của cả hai có thể bị trở ngại nên đã đồng ý không nghĩ đến tình riêng để dành hoàn toàn thời gian và nghị lực cho việc thực hiện lý tưởng... Và nay, đến từng tuổi này đâu còn nghĩ đến chuyện đi bước nữa!!! Bởi trong tôi, ngoài cái tình ra còn sự nghiệp. Vì thế bạn bè đã từng bảo: "Nếu mổ trái tim Trần Văn Khê ra sẽ chẳng có tên ai hết mà chỉ thấy hai chữ Việt Nam" - Và đến giờ này, GS vẫn không hối tiếc?
Cô Ba Viện, người đã cưu mang, nuôi nấng ba anh em tôi, nghe tiếng con gái Hà Thành khá dạn dĩ đã kêu tôi đến dạy rằng: "Tiếng đờn của con gợi tình quá. Nó sẽ lôi cuốn nhiều phụ nữ đến với con. Con là người chứ không phải tu sĩ nên con có quyền yêu, nhưng dứt khoát phải tránh xa khách làng chơi, hoặc những người phụ nữ đã có gia đình..., và tuyệt đối, không được xao lãng chuyện học hành, không được yêu một lúc hai, ba người. Phải chân thật với người yêu thì đến lúc phải chia tay sẽ không bị hối hận". Nhớ lời hứa với người cô năm xưa mà đến giờ này 88 tuổi đời, tôi chưa giờ phải ân hận, hối tiếc về một điều gì cả. - Kể cả đối với người vợ năm xưa đã sinh hạ cho giáo sư hai trai, hai gái, cho tới nay cả bốn người con đều đã thành danh? - Chuyện tôi lấy vợ thì nhiều người cũng biết rồi. Khi đang học trường thuốc, vì muốn tôi lập gia đình để có con trai nối dõi dòng họ Trần nên cô tôi chủ động giới thiệu với tôi một số người, nhưng tôi không chịu. Tôi xin phép cô được tự lựa chọn người bạn đời cho mình. Sau khi cô đồng ý, tôi lựa được ba người. Nhưng hỏi người thứ nhất, thứ nhì đều không đồng ý vì cho rằng mong muốn của tôi là vô lý, làm gì có ai trên đời này lại lấy chồng để rồi thay chồng gánh vác trách nhiệm nuôi con??? Hỏi đến người thứ ba chính là Nguyễn Thị Sương, người bạn gái học cùng lớp Triết ở trường Pétrus Ký thì cô bằng lòng làm đám cưới. Dù sau này chúng tôi đã có một kết thúc không trọn vẹn nhưng đối với người mẹ của bốn đứa con tôi, lúc nào tôi cũng mang ơn vì đã cho tôi bốn đứa con mà tôi rất yêu cưng, quý trọng. Chúng tôi dẫu không còn sống chung với nhau vì hoàn cảnh và công việc của tôi nhưng chúng tôi vẫn là bạn của nhau. Cuộc đổ vỡ nào cũng để lại trong lòng mình một chút buồn, nhưng tôi không tiếc. Tiếc sẽ làm khổ mình vì tiếc cách mấy cũng không thể tìm lại được những gì đã qua. Bây giờ quan trọng nhất là thích nghi với những chuyện xảy đến với mình.
- Liệu GS có thích nghi được với nỗi cô đơn khi một mình ở trong căn nhà rộng thênh thang, thiếu vắng bóng dáng người thân? - Lâu lâu cũng có. Mỗi lần đi dự tiệc, thấy người ta có đôi, cũng thấy lòng se lại vi mình chỉ có một mình! Nhưng phải nói chuyện vui cho qua phút chạnh lòng đó, rồi khi về nhà tôi lại ôm cây đờn làm bạn. Nhưng có lẽ tôi cô đơn chứ không cô độc. Mỗi tháng con cháu đều tới thăm tôi hoặc tôi đi thăm con cháu. Thỉnh thoảng bạn bè, các vị khách quốc tế cũng ghé qua trò chuyện thân tình. Hằng ngày, môn sinh thường đến học hỏi, thăm viếng. Niềm vui lớn nhất của tôi bây giờ là truyền lại cho thế hệ trẻ những kiến thức, kinh nghiệm tôi đã tích lũy được từ lâu! Những năm xa quê hương là những năm tôi thấy cô đơn nhất. Rất lâu khi sống bên Pháp, tôi thèm thấy một tàu lá chuối, một cành hoa mai, một cái gì đó của đất nước Việt Nam. Giờ đây, sáng chiều, tôi được thú dạo vườn ngắm hoa, bắt sâu lặt lá đã làm tôi cảm thấy xao xuyến, thích thú, mãn nguyện lắm rồi. Tôi không mong gì hơn nữa! - GS có nhắc đến những người sắp trở thành bạn đời... GS có thể tâm sự một chút được không? - Một cô học trò cũ. Thầy trò đã cảm mến nhau, nhưng đến lúc hoàng hôn của cuộc đời mới gặp lại nhau. Cô là người phụ nữ khéo léo, giỏi giang, hòa hợp với tôi từ nếp sống, suy tư, hoài bão đến triết lý, nghệ thuật - một người bạn đời lý tưởng mà trời đất cho mình. Cô tâm sự rằng, 12 năm qua Mỹ, cô không hề đi chơi với người đàn ông nào. Cô chăm sóc, chiều chuộng tôi từng li từng tí. Tôi muốn đi đâu, cô tự lái xe chở tôi đi. Chúng tôi đã sống cạnh nhau trong đúng 100 ngày hạnh phúc. Lúc ấy tôi rất hãnh diện nghĩ rằng, một mối tình đẹp như thế, tuổi trẻ chưa chắc đã bằng. Vậy mà, hạnh phúc chóng tàn! Cô vĩnh viễn ra đi vì vướng phải một căn bạo bệnh.
Hỏi ra mới biết, hai cô gái này rất ngưỡng mộ nhạc của bạn tôi nên họ đã tìm cách làm quen. Chiều hôm ấy, chúng tôi có mặt ở khách sạn Majestic để đón hai cô. Dù chưa biết mặt nhưng khi nhìn thấy có hai cô gái đẹp đi tới, tôi đoán ra ngay. Suốt bữa tiệc, bạn tôi nói chuyện với cô em, còn tôi tiếp cô chị, hai bên đều cảm thấy vui vẻ, tâm đắc. Những ngày sau đó, cô chị thường xuyên liên lạc với tôi. Cô chọn những địa điểm đẹp nhất, những món ngon nhất để thiết đãi tôi. Cứ mỗi lần gặp, lại thấy cô mặc một màu áo khoác. Cô cho biết đã từng đọc hồi ký của tôi và cái nhìn của tôi lần đầu tiên gặp cô đã khiến cô xao xuyến. Khi về Pháp, cô gửi thư, gọi điện nói chuyện. Nhưng rất tiếc... chưa kịp trở lại Việt Nam, cô đã mất một vì tai nạn giao thông. Khi cô em đến gặp tôi báo tin, tôi không ngờ tất cả mọi thư từ, điện nhắn, vật kỷ niệm mà tôi gửi cho cô, cô đều lưu lại hết. Bao năm qua, cô em vì thương chị mến thầy nên vẫn trọn vẹn nghĩa tình, đi lại thăm hỏi. Đi đâu thấy có đặc sản, món ăn ngon cô lại gửi cho tôi hoặc đưa tôi đi thưởng thức. - Thế còn những bài thơ thật là "tình" của GS? - Tôi sẽ không bao giờ công bố. Nếu cô muốn, tôi đọc cho cô nghe nhưng cô đừng ghi lại hoặc kể trên báo, vì đó là những kỷ niệm tôi dành riêng cho những người bạn - người phụ nữ trong đời và đã hẹn chỉ giữ cho nhau. - Xin cảm ơn GS! Theo Hồng Minh |
