Nhạc cổ truyền người Hoa trên đất Việt
Nhạc cổ truyền của người Hoa ở Việt Nam được coi như hình thức văn hóa đặc thù của một trong các dân tộc thiểu số, được thể hiện trong Tuần Lễ Văn Nghệ do phủ Quốc Vụ Khanh đặc trách văn hóa tổ chức vào Tháng Chín 1970 tại trường Quốc Gia Âm Nhạc và Kịch Nghệ Sài Gòn, dưới sự chủ tọa của Bác Sĩ Phó Thủ Tướng Nguyễn Lưu Viên, đại diện thủ tướng chính phủ.
 |
Tuần lễ văn nghệ nói trên có sự tham gia của nhiều dân tộc thiểu số, gồm nhạc của các sắc tộc miền cao nguyên trung phần, ở các tỉnh Darlac, Pleiku, Kontum, Phú Bổn, Tuyên Ðức; ban nhạc “Chàm Hoa Phượng” của người Chàm ở Châu Ðốc và ban Văn Lân ở Phan Rang. Ban nhạc Khmer ở Sóc Trăng, và cũng có nhạc của các dân tộc thiểu số miền Bắc: Nùng, Mán, Mèo, Thái được thực hiện với sự cộng tác của ban văn nghệ khối Ðại Ðoàn Kết các dân tộc thiểu số Việt Nam, do Thượng Nghị Sĩ Wòng A Sáng làm chủ tịch.
Ngay trong buổi đầu khai mạc, ban văn nghệ Hội Ðông Phương Cổ Nhạc ở Chợ Lớn đã trình diễn vở tuồng ca vũ nhạc dã sử “Từ Lang Châu”, làm sống lại thời Tống mạt, giang sơn Trung Quốc bị quân Nguyên dày xéo. Trong mấy lời nói đầu, một đại diện Hội Ðông Phương Cổ Nhạc đã nhắc lại cảnh khốn đốn của một số người Hoa, gặp cơn quốc nạn phải lìa bỏ quê cha đất tổ, tản mác khắp nơi tìm chỗ dung thân, lại may mắn được Việt Nam mở rộng vòng tay thân hữu đón nhận và giúp họ được an cư lạc nghiệp. Sau lời phát biểu của ông, khiến người ta ngược dòng lịch sử hơn 200 năm về trước kể từ lúc số người Tàu Minh Hương chạy trốn Mãn Thanh sang Việt Nam lánh nạn ở Ðàng Trong, được Chúa Nguyễn chấp nhận cho tỵ nạn. Số người Minh Hương lập nghiệp luôn ở Việt Nam, họ sống qui tụ từng vùng, đặc biệt ở Chợ Lớn là đông đảo nhứt. Những người Hoa tỵ nạn này đã mang theo văn hóa dân tộc, trong đó có nhạc cổ truyền, và qua nhiều thế hệ họ gìn giữ luôn tới bây giờ. Họ đã hòa mình hội nhập trong nếp sống chung của Việt Nam và cùng chung sức để xây dựng đất nước này trở thành quê hương của họ. Tuy nhiên, nằm trong khuôn khổ cộng đồng quốc gia Việt Nam, về mặt nghệ thuật, họ vẫn có những sắc thái riêng biệt, những truyền thống đặc thù.
Thời kỳ trước 1975 ở Chợ Lớn, người ta thấy nhạc cổ của Tàu vẫn sinh hoạt hằng đêm tại các ngôi nhà Từ Ðường, và ngày vía, ngày lễ, ngày Tết thì trình diễn ở các chùa Tàu. Ngoài ra cũng còn phục vụ ở các đám cưới, đám ma, sinh hoạt giống như đờn ca cổ nhạc tài tử của miền Nam vậy.
Nhạc cổ truyền của Tàu có thể chia ra làm hai loại: Nhạc võ và nhạc văn. Nhạc võ thì rình rang với những trống lớn, trống nhỏ, cồng chiêng, chập chõa, đồng la, phách... Còn nhạc văn gồm : Ðờn nguyệt (kìm), đờn tranh, tỳ bà, đờn gáo... kết hợp với thổi tiêu, sáo.
Thời kỳ trước 1975 ở Chợ Lớn có đến cả chục đội nhạc cổ truyền, mỗi đội trên dưới 50 người, và hầu như đội nào cũng có rất nhiều thiếu nữ Tàu xinh đẹp cộng tác (xem hình đăng cạnh bên). Không riêng gì ở Chợ Lớn, các tỉnh miền Nam có người Tàu làm ăn phát đạt, mỗi khi có đám cưới, đám ma (thường là đám ma) họ cũng rước đội nhạc cổ từ Chợ Lớn về, và người địa phương lại được dịp nghe trống, chập chõa rình rang ồn ào suốt cả mấy ngày có đám.
Ngày nay không biết nhạc cổ của Tàu có còn hoạt động mạnh hay không, bởi lẽ cổ nhạc miền Nam cùng bộ môn cải lương gần như tê liệt, thì ít nhiều gì cũng ảnh hưởng đến nhạc cổ của Tàu.
tancogiaoduyen (Theo Ngành Mai _ NV)
http://cailuongvietnam.com/modules.php?name=News&op=viewst&sid=4328