Music news from a Vietnamese traditional musician

Ngành Mai

Số nghệ sĩ cải lương được may mắn đã gia nhập làng điện ảnh mà còn lại chiếm ngôi vị độc tôn ở lãnh vực này, nắm giữ hầu hết các vai trò quan trọng của phim mà họ có mặt. Sự thể trên là một bất lợi ngó thấy cho một số tài tử điện ảnh chuyên nghiệp, và sự bất mãn khiến cho mấy tay này “quậy” tùm lum, châm chích đủ thứ, mà cái đáng trách hơn hết là dùng từ “cải lương” để bôi bát, nói xấu. Lúc bấy giờ thiên hạ nhiều giới nghe qua là biết rõ những tay này do mất chỗ đứng, bị ra rìa nên phản ứng bằng cách chê bai cho đỡ tức tối, chứ chẳng làm gì được để ngăn cản sự xâm nhập của đào kép cải lương.

Từ những thập niên trước cho đến lúc bấy giờ người ta luôn nghĩ cải lương và điện ảnh là 2 nghệ thuật khác nhau, việc ai nấy làm, chớ không có vấn đề người cải lương đi làm phim ảnh, hay là người điện ảnh đi làm cải lương, trừ vài trường hợp ngoại lệ đặc biệt sẽ đề cập ở phần dưới đây. Người ta cũng thừa biết rằng khán giả cải lương thuần túy họ hiếm khi đi coi hát bóng; ngược lại khán giả xi nê thì cũng chẳng mấy thích cải lương, nói rằng cải lương là rên rỉ, than khóc... Chẳng những thế mà một số người còn khi dễ cho rằng cải lương chỉ dành cho hạng khán giả bình dân, thậm chí còn nhạo báng rằng cải lương trước khi chết phải ca xong 6 câu vọng cổ rồi mới chết!

Tóm lại là có 2 dạng khán giả khác nhau, do đó mà nghệ thuật nào cũng cố gắng trau dồi nghề nghiệp để làm vừa lòng khán giả của lãnh vực mình phục vụ. Riêng các tài tử chiếu bóng thì luôn thăm dò nghe ngóng xem các hãng phim có sắp sửa thực hiện cuốn phim nào chăng, và luôn hy vọng mình sẽ được mời, để có một vai trò càng cao càng tốt. Cũng như trong tâm tư họ đã không hề nghĩ tới cái việc có một ngày nào đó các hãng phim đã không cần tài tử chuyên nghiệp như họ nữa, mà lại chọn đào kép hát cải lương để giao cho vai chánh.

Thật vậy, trong lúc ông Quốc Phong, giám đốc Liên Ảnh công ty tiếp xúc với nhà văn Văn Quang để thương lượng về bản quyền tác phẩm “Chân Trời Tím” mà thời gian qua đăng hằng tuần trên tạp chí tuần báo Phụ Nữ Diễn Ðàn rất được nhiều người đọc. Nghe rục rịch như vậy thì số tài tử quá nhiều hy vọng mình sẽ được mời và đang tính đến chuyện “làm giá” như đã từng làm. Một vài tài tử gạo cội từng đóng nhiều phim đã ngồi chờ, nhưng chờ mãi chẳng thấy ai mời, kế đó lại hay tin Liên Ảnh mời Hùng Cường bên cải lương và đang nói chuyện giá cả cũng như vai trò sẽ giao cho.

Thật là một tin như sét đánh cho người tài tử điện ảnh! Lúc đầu thì mấy tay này không tin đây là chuyện có thật, nhưng sau đó thấy báo chí tường thuật kết quả cuộc thương lượng giữa Hùng Cường và Liên Ảnh công ty thì mấy tài tử chuyên nghiệp mới thật sự tin là có, và họ bắt đầu lo lắng cho thân phận “bị ngó lơ” của mình. Bởi một khi kép cải lương Hùng Cường “lọt” được vào nghệ thuật màn ảnh thì những đào kép cải lương khác bước vào chỉ là còn thời gian ngắn hay dài thôi! Sự lo ngại kia cũng đúng thôi, bởi khi vừa đóng xong phim “Chân Trời Tím” thì kép cải lương Hùng Cường được nhiều hãng phim mời cộng tác, và họ cũng nhắm vào đào kép cải lương khác để mời thêm.

Có điều là trước Hùng Cường thì đào Thanh Nga cũng đã vào điện ảnh, nhưng có lẽ do “chơn mạng” hay sao mà chẳng thấy ai bên điện ảnh nói gì đến cô. Cũng như trước đó Thanh Tú được đạo diễn Bùi Sơn Duân mời đóng vai chánh trong phim “Ba Cô Gái Suối Châu”, nhưng đây là phim thuộc dạng tuyên truyền của Trung Tâm Quốc Gia Ðiện Ảnh, không có khai thác thương mại nên chẳng thấy phía điện ảnh có phản ứng, mà chỉ mỗi Hùng Cường là bị châm chích nặng nề.

Một buổi nọ tại sàn quay của Liên Ảnh công ty, đạo diễn đang hướng dẫn Hùng Cường và Kim Vui về diễn xuất trước ống kính của máy quay phim, thì tại quán cà phê gần trước cửa phim trường, có mấy tay tài tử chuyên nghiệp thuộc dạng thường, chuyên đóng vai phụ, nếu nói theo cải lương thì kép nhì, kép ba. Mấy tay này dựng Honda, một tên đi vào phim trường coi tập dượt, còn mấy tên kia thì ngồi lại kêu cà phê uống ngồi chờ. Ðộ nửa giờ đồng hồ thì tên kia đi trở ra, mấy tên ngồi chờ chưa kịp hỏi thì anh ta phát tay lia lịa, miệng thì thốt lên: “Hôi mùi cải lương quá”! Ði ra lẹ lẹ không dám coi thêm... Thế là mấy tên cười rần lên như đang coi một màn hài hước. Thật chẳng giống ai, không giống con giáp nào hết.

Lúc đó cách một chiếc bàn, nghệ sĩ Năm Châu cũng đang ngồi uống cà phê, ông được Liên Ảnh mời đến xem kép Hùng Cường đóng phim, lại gặp người mà trước đây từng quen biết trong lúc chuyển âm phim, nên ngồi trò chuyện. Kế nghe mấy tên này nói như vậy, ông lên tiếng :“Mùi hôi cải lương như thế nào vậy? Mấy chú nói rõ lên đi”.

Gặp phải một nghệ sĩ kỳ cựu của cải lương, mấy tên nói qua loa rồi lên Honda dông mất. Và sau việc Hùng Cường bị châm chích thì người ta tự hỏi, phải chăng nghệ thuật điện ảnh chỉ dành riêng cho một số người mà thôi, những ai đang làm nghề nghiệp khác nếu bước vào thì cũng bị “tai họa” như Hùng Cường!

Trước đây, thỉnh thoảng vẫn có người cải lương đứng ra làm phim, như trường hợp đoàn Kim Chung ở ngoài Bắc, năm 1953 đã từng đưa đào kép của đoàn sang Hồng Kông quay cuốn phim” Kiếp Hoa”. Ba năm sau (1956) ở trong Nam nghệ sĩ Năm Châu cộng tác với hãng phim Mỹ Vân thực hiện cuốn phim “Quan Âm Thị Kính” với toàn bộ đào kép cải lương Ban Việt Kịch Năm Châu làm tài tử đóng phim. Cả hai phim Kiếp Hoa và Quan Âm Thị Kính đều thành công rực rỡ về tài chánh, dù rằng kỹ thuật hình ảnh âm thanh lúc đó quá kém.

Tóm lại nếu ham thích và có đầu óc thương mại, cộng thêm vốn liếng thì người làm cải lương cũng có thể đi vào khai thác điện ảnh dễ dàng. Trường hợp Liên Ảnh công ty đã dẹp bỏ mọi dư luận, mọi thành kiến và cả sự công kích của một số người. Ông giám đốc Quốc Phong được coi như là người làm thương mại, ông đã nhắm vào con số đông đảo khán giả cải lương, nên đã mời Hùng Cường cộng tác và phim đã thành công như nhiều người biết.