Thanh Giang : Ca nương Phạm Thị Huệ: Cố đi hết con đường đã chọn
(HNM) - Người phụ nữ bước vào tuổi 34 nhưng gương mặt vẫn còn đâu đó nét đẹp thanh tú của tuổi trăng rằm. Bình dị và gần gũi, ca nương Phạm Thị Huệ được biết tới như một người đang hết mình gìn giữ ca trù cho thế hệ sau.
Ca nương Phạm Thị Huệ: Cố đi hết con đường đã chọn
15/10/2007 08:28
Ca nương Phạm Thị Huệ (giữa) trong một buổi biểu diễn ca trù
preloadImages('/images/original/2007/10/200710150828362_16.10PhamThiHue.jpg'); 
- Giờ người ta thường chọn Pop, Rock, chị thì lại chọn ca trù. Điều gì dẫn chị đến với thứ âm nhạc truyền thống dường như đang bị quên lãng?
- Tôi cũng giống các bạn trẻ và những người cùng lứa tuổi, thích những thể loại âm nhạc đang thịnh hành. Vào khoảng khắc may mắn, tôi đã gặp được hai bậc nghệ nhân lão thành của làng ca trù. Họ dường như có một sức mạnh phi thường để truyền lại những tinh hoa tích lũy suốt cuộc đời. Đó là nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị Chúc - ca nương Ngãi Cầu - Hà Tây người giữ được kỹ thuật thanh nhạc nguyên chất trong ca trù cũng như những âm luật, làn điệu cổ. Giọng cụ ngân lên nghe ngọt lịm, thấm vào tâm can, mê hồn. Tiếng lòng ngân nga, tưởng đơn giản mà thực ra tinh tế, hàm chứa sự lành nghề và cả sự thăng hoa. Và người thầy đã truyền lại những ngón đàn còn giữ nguyên dư âm của 60 năm về trước là nghệ nhân dân gian Nguyễn Phú Đẹ, kép đàn Tứ Kỳ - Hải Dương. Tiếng đàn của cụ khiến người nghe không hiểu mình đang tồn tại ở thế giới nào, vừa như kết nối chúng ta với quá khứ vừa như mở ra tương lai. Tôi gắn bó với âm nhạc truyền thống là vì thế.
- Gắn bó cả cuộc đời với ca trù, chị nghĩ gì về nó, về khả năng bảo tồn thứ nghệ thuật “của các cụ”?
- Nghệ thuật ca trù không phải của riêng cá nhân mà là của cả dân tộc nên cần đến ý thức gìn giữ của cả dân tộc ấy. Muốn phát triển, nó phải được công diễn, phải được nhiều người tu luyện và cùng sáng tạo. Nhiều người vẫn luôn hơn một người, nhiều nhóm vẫn hơn một nhóm. Tôi hiểu một điều: Nếu không sống được bằng chính nghề của mình thì mãi chỉ là nghiệp dư, mà đã là nghiệp dư thì không mong gì nâng cao chất lượng nghệ thuật. Tôi coi mình là người trong nghề nên rất khắt khe, chỉ mong các CLB nâng cao chất lượng nghệ thuật, bẻ làn nắn điệu cho đúng khuôn khổ để cùng nhau gìn giữ giá trị đích thực của môn nghệ thuật này. Muốn thế thì phải ngày đêm rèn luyện, phải tầm sư học đạo. Dù có là thiên tài đi nữa cũng cần phải tu luyện và cần cơ hội trình diễn cho những người hiểu, yêu thích, ngưỡng mộ ca trù. Đó là một nhu cầu của người nghệ sĩ, một phần không thể thiếu để người nghệ sĩ có điều kiện sáng tạo, phát triển tài năng của mình. Nếu không, tài năng đó sẽ dần dần bị thui chột.
- Người ta bảo nghệ nhân hát ca trù không sống được bằng nghề. Chị lấy gì để nuôi niềm đam mê của mình?
- Hiện nay, tôi vẫn phải sống dựa vào những người thân và luôn biết mình đã chọn con đường chông gai, phía trước còn rất nhiều khó khăn. Để có được thành công như ngày hôm nay phải kể đến công lao của bố và người dì đã thương tôi như con đẻ. Tôi cũng như tất cả những người làm công tác nghệ thuật khác, mơ ước sống được bằng chính nghề của mình, để những người thân của mình đỡ vất vả vì những đam mê của mình, để con cái được học hành tới nơi tới chốn. Nhưng trong hoàn cảnh hiện nay thì e rằng khó vô cùng, dù sao tôi cũng gắng đi tới cuối con đường mình đã chọn.
- Học ca trù rất khó. Theo chị, làm thế nào để có thể giúp mọi người tiếp cận với ca trù?
- Xã hội hóa ca trù? Tôi sợ nghe cụm từ này vì thực sự thì cá nhân không có đủ khả năng, cố làm thì dễ làm hỏng những giá trị vốn có. Để xã hội hóa cần có sự chỉ đạo của ngành Giáo dục và Văn hóa. Tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng cần có nhiều người tham gia, cần có sự đoàn kết, thống nhất, và điều quan trọng nhất là cần trao cho thính giả thông tin về những cái hay cái đẹp, những chuẩn mực, những âm luật của môn nghệ thuật mình muốn giữ. Hiểu được rồi họ sẽ tự nhiên yêu và có ý thức bảo tồn nó, gìn giữ nó. Họ sẽ mang những điều tốt đẹp nhất chia sẻ với những người thân và cùng thưởng thức những nét đẹp của nghệ thuật ca trù.
- Ước mơ của chị là gì?
- Tôi mong đợi những em nhỏ, từ trong tâm trí đã có sẵn những hiểu biết về giá trị của văn hóa dân tộc, đã được thưởng thức những làn điệu hay nhất, những tác phẩm kinh điển của môn nghệ thuật này. Những mầm non tương lai ấy ngày mai sẽ hiểu cần phải làm gì để hơn chúng ta hôm nay, lựa chọn loại âm nhạc nào cho sở thích riêng. Chỉ cần một số người yêu thích, những con người đặc biệt với những sứ mệnh đặc biệt. Như vậy thì có thể yên tâm rằng ca trù sẽ không mất đi mà sẽ còn được lưu truyền mãi mãi.
Thanh Giang thực hiện