Hoàng Hiển : Có một câu lạc bộ ca trù...
Thành lập từ tháng 8-2006 Câu lạc bộ (CLB) Ca trù Thăng Long-Hà Nội đã tìm hướng phát triển riêng của mình. Đào nương Phạm Thị Huệ-Chủ nhiệm CLB cho biết: CLB có hai cụ nghệ nhân cao tuổi và nổi tiếng làng hát ca trù, là bà Nguyễn Thị Chú (77 tuổi)-ca nương làng Ngãi Cầu, Hoài Đức, Hà Tây và cụ Nguyễn Phú Đẹ (84 tuổi)-kép đàn, thôn Cao La, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương. CLB chúng tôi mỗi tháng sinh hoạt một lần vào tối thứ bảy đầu tháng, hội viên là các bạn sinh viên các trường đại học và nhiều khán giả yêu ca trù ở khu vực Hà Nội.
Có một câu lạc bộ ca trù...
 |
| Câu lạc bộ ca trù Thăng Long-Hà Nội. |
Chị Huệ hiện là giảng viên khoa Nhạc cụ truyền thống-Nhạc viện Hà Nội. Chị đã từng đoạt giải nhì cuộc thi độc tấu, hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 1992 với cây đàn tỳ bà. Từ năm 2005, chị chuyển sang học thêm nghệ thuật ca trù. Dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân Nguyễn Thị Chúc, chị đã dần dần học hỏi và nắm bắt được bí quyết, âm luật, kỹ thuật bí truyền ca trù truyền thống. Chị nhận mình là trò chân truyền của bà Nguyễn Thị Chúc. Nghệ nhân Nguyễn Thị Chúc tuy tuổi cao, nhưng dáng bà đi lại vẫn nhanh nhẹn, giọng ca của bà vẫn rền vang, nhả chữ chuẩn mực và rất truyền cảm. Bà hát ca trù từ lúc lên 12 tuổi. Hiện nay, bà còn nhớ được khoảng hơn 30 bài ca trù. Đôi bàn tay bà Chúc đánh phách dẻo lắm. Tiếng phách nghe giòn tan, khi thưa, khi mau, tiếng nặng, tiếng nhẹ phối hợp với nhau tuyệt diệu, tạo cảm hứng cho giọng ca của bà bay lên, hoặc lắng xuống theo giai điệu ca trù.
Bà Chúc cho biết: Ngày trước, ca nương chỉ dùng phách bằng tre già. Hát ca trù khó nhất và hay nhất ở chỗ ca nương nhấn nhá “ứ hự”. Phải có “ứ hự” thì mới ra chất ca trù. Nghệ nhân ngày trước không biết nhiều chữ, chỉ được học truyền khẩu. Làng Ngãi Cầu còn có bà nghệ nhân Kim Đức cũng hát ca trù lâu đời. Đặc biệt, cụ nghệ nhân Nguyễn Phú Đẹ là kép đàn tuổi cao nhất trong các cụ nghệ nhân làng ca trù. Ngày nay cụ vẫn đi hầu đàn ca trù khắp nơi, từ Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh về Hà Nội. Về tiếng đàn đáy thì cụ đứng đẳng cấp nhà nghề trong giới kép đàn. Kỹ thuật vuốt dây, rung, nẩy, chụp… không ai có thể đàn hay và sành điệu như cụ. Cụ Đẹ dạy đàn cho học trò theo cách truyền khẩu. Cụ đã truyền dạy nghề được cho 20 trò đánh đàn. Cụ Đẹ nói rằng cụ sẽ chơi đàn cho đến khi nào chân không đi được nữa thì mới thôi…
CLB Thăng Long còn có nhóm “đào nương nhí” như: Huệ Phương (8 tuổi-con gái đào nương Phạm Thị Huệ), Đoàn Linh Hương (11 tuổi), Nguyễn Lan Anh (11 tuổi), Nguyễn Thị Nhung (12 tuổi) và Đặng Thu Hương (13 tuổi-cháu gái nghệ nhân Nguyễn Thị Chúc), Nguyễn Thu Thủy (20 tuổi-học đàn đáy)… Các “đào nhí” đã hát thành thạo một số các làn điệu ca trù như: hát nói, bắc phản và hát mưỡu. Các cháu vừa học vừa luyện ca và học đánh phách, giọng ca các cháu cũng truyền cảm, giọng trẻ ngân và “ứ hự” nghe trong veo chất tuổi thơ…
Chị Huệ còn cho biết thêm: “Mỗi lần CLB sinh hoạt, ngoài việc được nghe hát và học hát, chúng tôi mời thêm một số các nhà nghiên cứu ca trù đến nói chuyện về nghệ thuật ca trù cho mọi người nghe để hiểu thêm về nghệ thuật truyền thống. CLB chúng tôi sắp tới sẽ thực hiện dự án năm 2008 “Đưa nghệ thuật ca trù trở về với người Hà Nội”. Thông qua dự án này, chúng tôi dành cho người yêu nghệ thuật ca trù của Thủ đô có cơ hội tiếp cận sâu hơn môn nghệ thuật truyền thống này”… Bài và ảnh: Hoàng Hiển