Trọng Bình : NSƯT La Cẩm Vân – Người phụ nữ của múa Cung Đình Huế
Tôi biết NSƯT La Cẩm Vân cũng khá lâu, cũng như biết đến cái nghiệp của một nghệ sĩ múa cung đình mà chị đang đeo đuổi. Câu chuyện ngày xưa chị được sinh ra trong một gia đình có truyền thống của nghệ thuật Tuồng và múa hát cung đình giống như một câu chuyện cổ tích và chính câu chuyện đó đã sản sinh cho Huế một nghệ sĩ múa cung đình đúng nghĩa.
NSƯT La Cẩm Vân – Người phụ nữ của múa Cung Đình Huế
 |
Một mình hóa thân vào vai diễn, một mình gánh vát công việc của một người hiểu biết về chuyên môn trong công tác phục hồi những điệu múa cung đình mà mình cũng chỉ là hậu thế. Sự sống lại của nghệ thuật múa cung đình Huế đã gắn liền với tên tuổi của chị. Nghệ sĩ múa cung đình - La cẩm Vân.
Bắt đầu bằng chữ hiếu.
Sinh ra trong một gia đình có đến 5 đời làm nghệ thuật, bản thân chị cũng được sinh ra trong Đại Nội - Huế, nơi có đoàn nghệ thuật BaVũ (tiền thân của Đoàn nghệ thuật Truyền Thống sau này). Chị vẫn còn nhớ lời nhắc nhở của người cha thân sinh, NSƯT La Cháu: "Đứa nào không làm nghệ thuật thì không phải con tao" Cũng chính vì những lời nói có phần "độc đoán" đó mà chị đã bước chân vào nghiệp diễn. Chị đâu biết rằng, đây sẽ là con đường mà số phận đã dành riêng cho chị…
Năm 1961 cô bé có thân hình nhỏ nhắn bước chân vào lớp học Tuồng - Múa hát cung đình của Đoàn nghệ thuật Ba Vũ. Cái thủa ban đầu ngơ ngác ai bảo gì làm đó không ngờ lại trích lũy cho chị một vốn sống về nghệ thuật mà đến hôm nay khi nhìn lại chị vẫn tưởng như nó mới xảy ra hôm qua. Ngày đó, sau 4 năm học nghề từ chính người cha của mình, bằng năng khiếu sẳn có chị đã trở thành một trong những diễn viên trụ cột của đoàn. Chị nói: Làm nghệ thuật là song hành của những đắng cay mà người Huế dành riêng cho giới nghệ sĩ lúc bấy giờ. Thời thiếu nữ của chị cũng đã trãi qua những giây phút bị một số người không mặn mà gì với nghệ thuật chê bai "xướng ca vô loài". Chị muốn trốn chạy sự nghiệt ngã…"Vì chữ hiếu chị đã trót mang cái nghiệp diễn vào thân và dòng máu đó vẫn chảy mãi để mục đích cuối cùng của nghệ sĩ vẫn là biểu diễn nghệ thuật phục vụ nhân dân, phục vụ mọi người…" Chị tâm sự.
Vượt lên bằng nghị lực của người nghệ sĩ
Giữa những thập niên 70 khi đất nước vừa được giải phóng, đời sống của người dân còn rất khó khăn nói gì đến thú vui thưởng thức nghệ thuật. Bản thân chị cùng với nhiều anh em trong Đoàn đã phải phiêu bạt nhiều nơi, trở thành những gánh hát "kiếm cơm" qua ngày. Màn trời chiếu đất là bạn đồng hành của những ngày vất vã. Đó cũng là những kỷ niệm khó quên mà chị thường kể lại với những học sinh của mình sau này.
Quyết không đầu hàng, chị vẫn tiếp tục diễn, tiếp tục tập luyện và số phận đã mỉm cười với chị khi năm 1976 chị dành được giải diễn viên trẻ xuất sắc của miền Trung trong liên hoan nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc. Đây cũng là bước đệm để khẳng định chị là một người có chuyên môn và có tâm với nghề. Năm 1987, sau khi 3 tỉnh Thừa Thiên Huế, Quảng Trị, Quảng Bình được tách riêng. Đoàn nghệ thuật Truyền Thống Huế, nơi chị công tác cũng nằm chung số phận bị tan rã. Những người bạn diễn gắn bó cùng chị một thời đã phải ngậm ngùi chia tay nhau mỗi người mỗi ngã về xây dựng quê hương. Số phận 17 con người ở lại với đoàn vẫn còn treo lơ lững. Bản năng sinh tồn của dòng máu làm nghệ thuật trong chị trổi dậy, chị làm đề án xây dựng lại đoàn trình lên ban giám đốc sở văn hóa thông tin. Đề án của chị được lãnh đạo chấp nhận và sẳn sàng ủng hộ "nếu" chị thành công. Chị bắt tay vào dàn dựng và tập luyện cho diễn viên những tiết mục mà một thời mình đã diễn như: Lân mẫu xuất lân nhi, lục cúng hoa đăng, trình tường tập khánh, song phụng, nữ tướng xuất quân…Chị bảo, đây là những tiết mục mà nghệ thuật múa cung đình đã khẳng định từ lâu, mình chỉ có công phục hồi lại nó mà thôi. Nhưng chúng tôi hiểu rằng, đằng sau những lời nói có vẽ đơn giản của chị là mồ hôi và nước mắt mà chị đã cùng những người nghệ sĩ lúc bấy giờ dám chấp nhận hy sinh để đưa nghệ thuật múa hát cung đình Huế hồi sinh trở lại.
Năm 1987 từ những thành công ban đầu, chị được đề bạt làm trưởng Đoàn Nghệ Thuật Truyền Thống Huế. Cho đến hôm nay, dù với cương vị lãnh đạo Đoàn nhưng chị vẫn là một người diễn viên yêu nghề, và dưới bàn tay đào tạo của chị không thể kể hết những lớp diễn viên đã trưởng thành và vẫn sống được với nghề, có người đã là nghệ sĩ Ưu Tú. Những đóng góp của chị đã được nhà nước nghi nhận khi năm 1993 chị được phong tặng danh hiệu NSƯT, đây cũng là niềm tự hào mà chị đã tâm sự với chúng tôi. Chị cũng cho biết thêm, nhờ những cố gắng không biết mệt mỏi mà 10 năm liền chị đều đạt chiến sĩ thi đua thời đổi mới và chị cũng đã trở thành gương phụ nữ tiêu biểu của Huế. Niềm vui này của chị cũng được nhân lên gấp bội khi chị được bảo tàng phụ nữ Việt Nam chuẩn bị hoàn thiện hồ sơ để bổ sung vào danh sách những người phụ nữ Việt Nam tiêu biểu.
Dưới những cơn mưa của tháng giêng của Huế, chị vẫn đang cùng với diễn viên của đoàn hành quân đến những xã vùng sâu vùng xa của Thừa Thiên Huế để phục vụ bà con.Chị nói: "Thời gian sắp đến chị cũng sẽ cùng anh chị em nghệ sĩ chuẩn bị các chương trình cho Festival nên thời gian cũng rất gấp". Lời nói của chị vẫn hồ hởi … đã từ lâu mọi người vẫn coi chị là nghệ sĩ múa cung đình của Huế. Đây là phần thưởng lớn nhất mà chị vẫn thường hay tâm sự với mọi người
Trọng Bình.