Hiền - Tuyết : HỒN DÂN CA QUAN HỌ TRONG CA KHÚC ĐỨC MIÊNG
Mặc dù không sinh ra tại làng quan họ gốc nhưng chất dân ca đã thấm vào máu thịt của Đức Miêng ngay từ thời thơ ấu. Năm 14 tuổi, anh đã thi đỗ vào trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Nhạc viện Hà Nội), khoa dân tộc. Năm 1972 - 1982 anh công tác tại đoàn ca múa Hà Bắc. Sau 10 năm ở đoàn, anh vừa nghiên cứu dòng âm hưởng dân ca quan họ, vừa tập sáng tác những bài quan họ để các diễn viên biểu diễn thử nghiệm các bài đầu tay của mình. Anh cùng đoàn đi đến khắp các miền đất nước Bắc - Trung - Nam và hải đảo. Đến đâu anh cũng dày công nghiên cứu, sáng tác. Từ năm 1983 - 1994, anh chuyển về công tác ở đoàn dân ca Quan họ Bắc Ninh. Và từ năm 1995 đến nay anh về công tác tại Trung tâm Văn hoá Quan họ Bắc Ninh.
HỒN DÂN CA QUAN HỌ TRONG CA KHÚC ĐỨC MIÊNG
Anh cho biết: "Bài dân ca quan họ mà tôi tâm đắc nhất chính là sáng tác đầu tay "Lời thương ta ngỏ cùng nhau".... Đức Miêng kể: " Năm 26 tuổi, tôi cùng bộ đội tham gia canh giữ vùng biên giới của tổ quốc. Sống nơi "rừng thiêng, nước độc" hẻo lánh, phải đốt nứa làm muối ăn, chặt chuối rừng làm thực phẩm và chịu bom đạn tàn khốc của chiến tranh nhưng các chiến sĩ vẫn lạc quan khát khao tình yêu.... Nằm 2 tháng ở biên giới nhưng tôi vẫn không có ý tưởng sáng tác gì. Và chỉ trong một đêm đầu tiên, sau khi từ biên giới trở về Bắc Ninh. Cảm hứng đến thật bất ngờ. Thế rồi ca từ và nét nhạc như " chạy vào máu thịt của mình chảy lên trang giấy" và chỉ sau một đêm tôi viết xong "Lời thương ta ngỏ cùng nhau". "Chiều biên giới anh thầm nhớ về, nơi em đó bộn bề, bao nỗi nhớ tha thiết..." thể hiện nỗi nhớ nhà, nhớ mẹ, nhớ người yêu của những chiến sĩ nơi biên cương Tổ quốc. Bài hát song ca nam nữ nhằm trao đổi thông tin giữa chàng và nàng. Điều đặc biệt là đến nay, sau hàng trăm ca khúc đã ra đời nhưng "Lời thương ta ngỏ cùng nhau" vẫn là "đứa con" mà tôi tâm đắc nhất và nó trường tồn mãi trong lòng khán giả.
Những ca khúc của Đức Miêng tập trung vào đề tài quê hương - tình yêu - người lính. Những ca khúc của anh có chất lượng nghệ thuật cao và có sức lan toả rộng. Nói tới ca khúc của anh, khán giả trong và ngoài nước đều biết đến và yêu thích. Anh đã sáng tác được khoảng 165 bài, trong đó có 140 bài dân ca quan họ Bắc Ninh được Đài tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Trung ương thu băng hình. Với 140 bài ấy có 60 bài quan họ cổ, số còn lại là ca cảnh, quan họ cải biên, ca khúc mới, nghĩa là các bài dân ca của anh đáp ứng cho mọi thế hệ, lứa tuổi.
Đức Miêng được nhận Huy chương vì sự nghiệp văn hoá 2000, 2 bằng khen của UBND tỉnh Bắc Ninh, Huy chương vàng Hội diễn ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc với bài "Gửi về quan họ". Đặc biệt những ca khúc của anh luôn được bình chọn. và đứng đầu bảng về dân ca Quan họ như "Lời thương ta ngỏ cùng nhau", " Gửi về Quan họ", " Chiếc nón ba tầm"...
Hỏi Đức Miêng nghĩ gì khi viết "Gửi về Quan họ". Anh tâm sự: " Tôi muốn giới thiệu làng quan họ quê tôi cho nhưng người chưa một lần đến. "Anh chưa đến làng quan họ trọn tình nghe canh hát trao duyên" đây là một kiểu khoe khéo của người quan họ - một cách khoe thầm kín. "Mà sao người quan họ cứ giấu nụ cười thầm kín trong vành nón ba tầm..." tả người con gái quan họ xinh đẹp với nụ cười giấu kín trong vành nón. Tôi nghĩ rằng ai cũng có khát vọng đi tìm cái đẹp, xin đừng tìm ở đâu xa. Quê hương mình có muôn vàn cái đẹp xin hãy tìm đến và giữ gìn quý trọng. Tôi đã đưa cảm xúc của một người chưa từng đến làng quan họ mà đã mê mảnh đất, con người quan họ qua những làn điệu dân ca". Giai điệu "Gửi về Quan họ" mộc mạc, chân chất mang đậm màu sắc dân ca làm cho bài hát vừa man mác hồn quê, vừa chứa chan tự tình.
Nhạc sĩ Đức Miêng hiện đang là chuyên viên nghiên cứu Quan họ Bắc Ninh, anh thường xuyên được nhiều ngành, cơ sở mời tham gia các hoạt động về nghệ thuật quần chúng. Có thể nói, Đức Miêng là nhạc sĩ sáng tác có phong cách riêng, đậm nét dân ca. Anh bộc bạch: "Tôi vẫn còn chưa thật hài lòng với mình, mặc dù là một nhạc sĩ ít có những bước đi thăng trầm và thành công nhất trong sự nghiệp sáng tác dân ca quan họ với số lượng bài nhiều nhất, bài hay cũng nhiều nhất" quả thật là "Có một Đức Miêng với khoảng trời dân ca quan họ".
Hiền - Tuyết