Đỗ Bá Đảng : DÂN CA QUAN HỌ - KHOẢNG TRỜI RIÊNG CỦA NHẠC SĨ ĐỨC MIÊNG
DÂN CA QUAN HỌ - KHOẢNG TRỜI RIÊNG CỦA NHẠC SĨ ĐỨC MIÊNG
Nhạc sĩ Đức Miêng sinh ngày 19/1/1953 tại làng Vân Trung, xã Tân Chi, Tiên Sơn, Bắc Ninh. Tuy làng anh không phải là làng Quan họ gốc, nhưng từ buổi ấu thơ, cậu bé đã ham học và rất mê hát.
Những năm học cấp II-III, cậu học sinh tuấn tú ấy vừa học giỏi lại vừa đam mê dòng âm hưởng dân ca quan họ Bắc Ninh, cậu không từ bỏ một tối văn công nào (nhất là Quan họ) mỗi lần các đoàn về biểu diễn ở huyện, ở xã. Thế rồi dư âm ngọt ngào của các bài ca Quan họ trữ tình đã thấm vào máu thịt cậu học trò dường như cứ bồng bềnh, bồng bềnh nhẹ trôi. Trong con người cậu học trò đặc biệt này đã hình thành đôi nét kiến thức âm nhạc và giữa những năm tháng chiến tranh tàn khốc nhất, anh đã thi đỗ vào trường âm nhạc Việt Nam, nay là Nhạc viện Hà Nội khoá 1967-1971.
Đúng nguyện vọng, ra trường anh nhận quyết định về đoàn ca múa Hà Bắc 1972-1982. Sau 10 năm ở đoàn, anh vừa nghiên cứu dòng âm hưởng dân ca quan họ, vừa tập sáng tác những bài quan họ để các diễn viên biểu diễn thử nghiệm các bài đầu tay của mình. Anh cùng đoàn đi đến khắp các miền của đất nước Bắc - Trung - Nam và hải đảo. Đến đâu anh cũng dày công nghiên cứu, sáng tác. Để phù hợp hơn, từ năm 1983-1994, anh chuyển về công tác tại đoàn Dân ca Quan họ Bắc Ninh. 11 năm ở đây chính là "đất tốt" cho một tài năng như anh để sáng tác những bài quan họ dựa theo các làn điệu và anh bắt đầu thâm nhập về cả 49 làng quan họ gốc, gặp gỡ các liền anh, liền chị cao niên.
Từ hiểu rõ nguồn gốc dòng điệu Quan họ cổ các loại (kể cả hát đối, hát đôi), anh đi sâu cải tiến những bài hát quan họ cải biên cho phù hợp với lớp trẻ trong cả nước. 11 năm ở đoàn, nhạc sĩ Đức Miêng đã có đủ độ chín, anh có không ít bài hát hay, nổi tiếng, được Đài tiếng nói Việt Nam ghi thu, in băng và đông đảo khán giả trong và ngoài nước yêu thích có thư yêu cầu nghe hát lại nhiều lần. Tài năng của anh một lần nữa lại được đặt đúng chỗ vào sở trường khi anh, lần thứ ba nhận quyết định về công tác tại Trung tâm Văn hoá Quan họ Bắc Ninh 1995-1998, điều đó đã khẳng định con đường tiến thân của anh đang nở rộ ở cả 4 mùa.
Những năm tháng sống ở các đoàn, anh đã sáng tác khoảng 165 bài, trong đó có 140 bài dân ca quan họ Bắc Ninh được đài tiếng nói Việt Nam, đài Truyền hình Trung ương thu băng, hình. Với 140 bài ấy, có 60 bài Quan họ cổ, số bài còn lại là ca cảnh, quan họ cải biên, ca khúc mới, nghĩa là các bài dân ca của anh đáp ứng cho mọi thế hệ, mọi lứa tuổi.
Nói tới nhạc sĩ Đức Miêng, bạn đọc, bạn nghe trong và ngoài nước đều cho rằng anh độc đáo khi chọn cho mình có một khoảng trời riêng về dân ca Quan họ Bắc Ninh, chưa có nhạc sĩ nào sánh kịp khoảng trời riêng ấy của anh.
Trong những số bài hay, đăt khách nhất không thể không nhắc đến "Chiều biên giới anh thầm nhớ về"..."Gửi về Quan họ", "Nón ba tầm", "Trầu cau Quan họ", "Quan họ nơi đảo xa". Riêng bài hát "Quan họ nơi đảo xa" chẳng những được cả nước hâm mộ mà cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam nói chung, cán bộ, chiến sĩ ở các đảo ngoài khơi nói riêng rất yêu thích ca cảnh 15 phút của anh (anh sáng tác lúc ra thăm đảo Trường Sa). Những bài "Đến hẹn lại lên", "Hội Lim", đặc biệt tháng 8-1998, xúc cảm trước dòng sông Cầu, anh sáng tác bài "Dịu dàng nước sông Cầu" được Đài Tiếng nói Việt Nam thu băng phát trên sóng ngay sau đó.
Tuy vậy, anh còn trăn trở, còn chưa thật hài lòng với mình, mặc dù anh là một nhạc sĩ ít có những bước đi thăng trầm và thành công nhất trong sự nghiệp sáng tác dân ca quan họ với số lượng bài nhiều nhất, bài hay cũng nhiều nhất và còn độc đáo ở một khoảng trời riêng.
Nhạc sĩ Đức Miêng đang ở độ tuổi sung sức, hiện là chuyên viên nghiên cứu Quan họ Bắc Ninh, tại hội diễn ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc trong bài của mình "Gửi về Quan họ", anh là một trong số nhạc sĩ hiếm hoi được tặng thưởng huy chương vàng.
Đỗ Bá Đảng
Báo Quân đội Nhân dân
http://dancavietnam.net/#/News/171/Dan-Ca-Quan-Ho-Khoang-Troi-Rieng-Cua-Nhac-Si-Duc-Mi