<script language=JavaScript src="http://ads.admaxasia.com/servlet/ajrotator/369719/0/vj?z=admaxasia2&dim=280658&abr=$scriptiniframe"></script><noscript><a href="http://ads.admaxasia.com/servlet/ajrotator/369719/0/cc?z=admaxasia2"><img src="http://ads.admaxasia.com/servlet/ajrotator/369719/0/vc?z=admaxasia2&dim=280658&abr=$imginiframe" width="468" height="60" border="0"></a></noscript>

Tiếp rượu mời khách tại quán Sông Cầu

"Mời nước"

Ở Hà Nội, để tìm một nơi có hát quan họ phục vụ thực khách không khó nếu hiểu biết. Một số nghệ sĩ tên tuổi chuyên diễn quan họ với những show lớn đã cung cấp địa chỉ “bỏ túi” cho các thực khách thích loại hình âm nhạc này: ở trung tâm thành phố phải kể đến quán Đình Làng ở nhà hàng Thủy Tạ, mạn bờ Hồ. Gần phố Thi Sách, Trần Xuân Soạn có nhà hàng Phù Đổng với hai cơ sở, khung cảnh bài trí hoài cổ với ba cặp liền anh liền chị là nhân viên “ruột” của nhà hàng.

Chếch lên hồ Tây, đường Âu Cơ, Nghi Tàm nổi tiếng với “Quan họ quán” và “Cơm lam Pắc Bó”. Đường vào phủ Tây Hồ cũng có quán quan họ rất nổi tiếng nhưng vì có “khoản A, B, C” (gái hát quan họ “cải biên” pha chút ôm ấp) nên đã bị cảnh sát hình sự đóng cửa. Quan họ cũng đã tràn vào các khách sạn lớn tại Hà Nội và khách sạn tư nhân trong phố cổ, “phố nhà nghỉ” Gia Lâm với thực khách đa số là người nước ngoài muốn thưởng thức văn hóa quan họ thật sự.

Những ngày “tháng giêng ăn chơi”, quán rượu Sông Cầu nằm chếch khách sạn Lakeside ở phố Ngọc Khánh đông kín người. Bỏ qua chút bỡ ngỡ khi lộ ra mình “mặt mới” lần đầu đi xem quan họ, các thực khách lục tục vào quán vểnh tai nghe sau khi đã gọi rượu, đồ mồi. Chủ quán là liền chị Băng Lợi, quê gốc Bắc Ninh, ngoài hát quan họ tại quán phục vụ thực khách chị cũng được gọi đi biểu diễn phục vụ đám cưới, liên hoan gia đình hay cơ quan.

Cách bài trí ở đây khá đẹp với một manơcanh mặc quần áo quan họ cao to như người thật đứng giữa nhà. Phòng ngoài ngồi bàn ghế tre, phòng trong trải chiếu cói với những chiếc quạt giấy cỡ to treo nghiêng trên tường. Quán có bốn nhân viên nữ trạc tuổi đôi mươi nói giọng đặc sệt Bắc Ninh, đầu quấn khăn vuông mỏ quạ, cổ đeo yếm, khoác áo năm thân và váy sồi.

Uống cạn tuần đầu rượu Tây Môn Khánh, chúng tôi gọi liền chị tên Thùy Linh: “Em ngồi hát cho các anh nghe”. Linh hỏi: “Các anh thích nghe bài gì?”. “Quan họ mới gặp nhau hát bài gì?”. "Mời nước!". Thùy Linh hít một hơi sâu, mặc cho thực khách xung quanh tò mò, nhìn đắm đuối. Bài thơ dạo đầu đọc rằng: “Mỗi khi khách đến chơi nhà. Đốt than quạt nước pha trà em mời người xơi. Trà này ngon lắm người ơi! Mỗi người một chén cho em vui lòng!”. Rồi cô hát, rất hay.

Hát quan họ tại quán rượu Sông Cầu

Chúng tôi lâng lâng trong men rượu đưa hồn về tận miền quê Bắc Ninh, với những nhịp quan họ nghiêng nghiêng thuyền trôi trên sông Cầu. Rót tuần rượu mới, cô tâm sự: “Em làm đây được bốn tháng, nhà ở Bồ Đề Gia Lâm, buổi chiều đạp xe sang, đến đêm hết khách lại đạp về, lương tháng khoảng 600.000 đồng không kể tiền bo của khách. Thỉnh thoảng có ai gọi đi hát thì em đi”. Qua bài thứ hai là Ngồi tựa mạn thuyền, đến bài thứ ba là Người ở đừng về thì Linh được khách bàn phía trong gọi. Tại quán chỉ duy nhất mình cô và chủ biết hát, còn lại mặc quần áo quan họ nhưng chỉ là ngồi hầu chuyện, tiếp khách.

Nghề kinh doanh hút khách

Những chàng trai cô gái quan họ Bắc Ninh vẫn tự hào rằng chỉ có giọng quê mình hát quan họ mới hay. Điều này cũng đúng. Hường, một cô gái quan họ Bắc Ninh, kể: “Hồi nhỏ em hay theo hầu các cụ hát quan họ giữa các làng. Dần dà quan họ ngấm vào máu, các cụ dạy bảo thêm cho mình, thành thử biết hát, biểu diễn lúc nào không còn rõ.” Những cô gái như Hường được gọi là học từ nghệ nhân, học bài bản theo kiểu gia truyền. Học kiểu này từ nhỏ nhưng lớn lên ra Hà Nội học thêm các chuyên ngành thanh nhạc khác thì vẫn giữ được chất giọng Bắc Ninh, vẫn tự hào là con gái quê quan họ Bắc Ninh.

Dưới một chút nữa gọi là “quan họ cải biên”: những cô gái học thanh nhạc như cải lương, dân tộc... vẫn có thể “đá” sang quan họ một cách tương đối chuẩn xác. Dưới nữa là những người không biết gì về hát quan họ, hoặc quê Bắc Ninh hoặc có biết tí chút âm nhạc bi bô hát quan họ để kiếm tiền. Những đẳng cấp về gốc gác và chất giọng như vậy phân định ra giá tiền được hưởng cũng như tầm cỡ những show diễn các cô được tham gia.

Ở những quán quan họ có liền anh liền chị hát chuyên nghiệp như trên, giá cả không đắt hơn bao nhiêu bởi họ đã ăn lương của chủ, nếu khách thích nghe hát và thật sự mến mộ mới phải “bo” tiền, không thì thôi. Chi phí cho một tiệc rượu như vậy từ 300.000-500.000 đồng. Với những nghệ sĩ tên tuổi đi hát hoặc đứng ra tổ chức giá cả đắt hơn nhiều bởi những đòi hỏi mang tính chuyên nghiệp. Để nghe hát cho ra hát quan họ phải cần một nhạc công, một âm thanh, một đội khoảng ba liền anh, năm liền chị.

Hát quan họ tại quê huơng Bắc Ninh

Theo nghệ sĩ V., một giờ hát quan họ với đầy đủ lệ bộ như vậy, giá không dưới 5 triệu đồng, nếu hai giờ giá 7 triệu. Khách có nhu cầu nghe quan họ công phu như thế thường là những gia đình giàu có, gọi đến hát cho cả “tập đoàn” gồm ông bà, cha mẹ, dâu rể, con cháu cùng nghe; hoặc các cơ quan đoàn thể tổ chức liên hoan lễ tết.

Để mời được những nghệ sĩ tên tuổi không hề khó nếu có tiền, nhưng để tìm “em” hát cho lấy lệ cũng không khó. Đối tượng khách là những người ở xa đến Hà Nội công tác hay đi chơi hoặc là khách Tây, Việt kiều, du học sinh về nước... chỉ muốn thưởng thức chứ không rành lắm về loại hình nghệ thuật này.

Qua một vài số ĐTDĐ của bạn bè, H. - một du học sinh từ Úc về VN ăn tết - liên lạc dễ dàng với một “liền chị” tên Hoa. “Liền chị” mặc áo bó, quần bò loang lổ, son phấn lòe loẹt, vàng đeo đầy tay; sau một hồi tìm hiểu gốc gác, gia thế, hoàn cảnh mới lộ ra ý định thăm dò rằng... anh có nhiều tiền không? “Liền chị” gợi ý hát quan họ không cần đàn sáo, ánh sáng mà cần nơi vắng vẻ, kín đáo một tí; gọi bao nhiêu “em” cũng được và thích gì các “em” cũng chiều. Giá tiền cho một “em”/giờ như vậy là... 500.000 đồng. Để thoải mái, hợp với khung cảnh khách uống rượu Tây, ngồi máy lạnh, các “em” sẽ không mặc áo yếm, váy sồi mà sẽ mặc... quần áo thời hiện đại (!).

Quan họ đang sống trong lòng Hà Nội bằng một số cách thức kinh doanh như thế!

THẾ GIA