Category »
Âm nhạc cổ truyền
Cả nhà hát Chèo
| Cả nhà hát Chèo |
| Thứ Ba, 30/10/2007 - 2:48 PM |
 Trải qua những thăng trầm của lịch sử, làng Ngang Nội (Hiên Vân, Tiên Du) hôm nay vẫn gìn giữ được 2 dòng dân ca quý giá. Thật khó có thể hình dung khi say mê Quan họ đến “điếu đổ lăn xe” người ta vẫn yêu mến những điệu Chèo mượt mà, đằm thắm bằng cả tấm lòng chân chất của người nông dân quanh năm gắn bó đồng ruộng. Gia đình ông Nguyễn Đức Nhuận với 3 thế hệ cùng hát Chèo là một trường hợp hiếm có, thể hiện sức hấp dẫn đặc biệt của loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc này. Ngôi nhà luôn ngân nga tiếng hát của vợ chồng ông bà Nguyễn Đức Nhuận, Nguyễn Thị Bướm nằm sâu trong một ngõ nhỏ. Ông Nhuận tuổi gần 70 nhưng nhanh nhẹn và tràn đầy nhiệt huyết khi chúng tôi hỏi về cái nôi nuôi dưỡng trong ông lòng yêu thích hát ca. Đôi mắt ông lấp lánh “Thời của chúng tôi không được đầy đủ như bây giờ. Ban ngày chăn trâu cắt cỏ, tối thì đến nhà cụ Trùm Ngôn xem tập vở. Trừ những ngày vào vụ bận rộn, chứ tối đến, tiếng trống Chèo giục giã, chẳng ai bảo ai, người dân ham thì đi xem, người diễn thì đi tập”. Cái thời tiếng trống Chèo cứ vang lên thì cả làng cùng rộn rã ấy đã xa lắm rồi. Và vô hình, không biết tự bao giờ đã ăn sâu trong tâm tưởng của chàng thanh niên Nguyễn Đức Nhuận. Những ngày xuân trẻ đem lòng yêu mến cô thôn nữ Nguyễn Thị Bướm mới mười tám, đôi mươi mà sắm vai Thị Màu rất nhuyễn cũng là khi người trai trẻ tập thổi sáo theo những giai điệu mênh mang. Nhập ngũ năm 1959, trong ba lô người lính ấy chẳng khi nào thiếu cây sáo, để mỗi khi nhớ nhà, nhớ người yêu lại réo rắt, ngân nga. Vào đội văn nghệ của Trung đoàn 228 (Bộ Tư lệnh Pháo binh) rồi Đội văn công Tỉnh đội Hà Bắc, Đoàn Chèo Hà Bắc quãng thời gian tham gia sôi nổi nhất của ông Nhuận là những năm 1968 - 1974. Tuy khởi đầu với vai trò nhạc công, song dường như ông Nhuận lại có duyên và gắn bó với những làn điệu Chèo tha thiết. Khi mới rời quân ngũ, nỗi nhớ đồng đội, bạn diễn cứ da diết không nguôi. Thế là bà hát cho ông nghe, ông ca để bà nhận xét. Với ông Nhuận, nét đặc sắc nhất trong Chèo là yêu ghét phân minh. Ngoài những giai điệu đẹp, những diễn biến tâm lý trong Chèo rất tinh tế. Người xem có thể yêu thật là yêu mà ghét cũng lên đến đỉnh điểm. Ông Nhuận khoe với chúng tôi những tấm ảnh lưu niệm khi đại diện cho huyện Tiên Du tham dự Hội diễn Sân khấu không chuyên tỉnh lần thứ II năm 2001. Đó là dịp cả nhà trên một sân khấu cùng diễn trích đoạn trong “Phạm Công”. Vở diễn còn có sự tham gia của chị Huệ, con gái ông bà và cháu Thảo (con gái chị Huệ) đã được đánh giá cao với Huy chương Bạc toàn đoàn, 1 Huy chương Vàng, 1 Huy chương Bạc và 2 Giấy khen cho cá nhân. ý thức về giá trị và sự cần thiết phải gìn giữ vốn liếng của cha ông, ông Nhuận băn khoăn bởi ngày càng hiếm người say mê văn nghệ dân gian. Thanh niên trong làng ít hát lắm, có người hát tốt nhưng chồng không thích nên cũng đành bỏ. Cũng phải quyết tâm, kiên trì và say mê lắm mới dành thời gian tập luyện được. Ngay như trong gia đình ông, mấy người con khi chưa hiểu còn phản đối bố mẹ đi diễn bởi đã có tuổi rồi. Hai con gái Nguyễn Thị Lan, Nguyễn Thị Huệ bây giờ gắn bó với Chèo nhưng trước đây chính ông bà phải là người vận động. Khi đã hiểu và cảm được cái hay của Chèo, họ mới tập và say mê hát. Hai cháu ngoại Nguyễn Thị Thảo, Nguyễn Thị Hà đều là học sinh THPT nhưng khi có cơ hội và điều kiện vẫn tập theo ông Nhuận, bà Bướm. Thi thoảng vẫn đi diễn nơi này, nơi khác, ông bà tự sắm sửa đủ dùng khi cần thiết. Hát cả Quan họ, ông Nhuận cho rằng giữa Chèo và Quan họ có mối liên hệ mật thiết, hỗ trợ cho nhau. Ông ví nó dặt dìu như hai làn sóng, thân như anh em ruột thịt. Câu chuyện về những làn điệu Chèo của ông Nhuận cứ cuốn hút chúng tôi như lực hấp dẫn của một vùng đất mới đối với nhà thám hiểm. Thán phục lòng say mê với văn hoá, văn nghệ nơi gia đình người nghệ sỹ ấy, chúng tôi càng trân trọng và tin tưởng ở sức sống lâu bền của những loại hình văn nghệ dân gian đặc sắc vẫn tiềm ẩn trong cuộc sống đời thường. |
| Việt Hoa |
http://www.bacninh.gov.vn/Story/VanHoaDuLich/TinTucVanHoa/2007/10/10011.html