Nguyễn Khắc Duyên : Hát Tuồng
Hát Tuồng xuất phát trên cơ sở tế lễ, tụng niệm trong nhà chùa, trong lối kể chuyện, hát xướng dân gian; được viết theo các thể thơ lục bát, tứ tuyệt, song thất lục bát....
Hát Tuồng có một hệ thống nhịp điệu từ nói thường chuyển sang nói lối. Nói lối Tuồng viết theo văn biền ngẫu từ 4 đến 8 từ. Có nhiều kiểu nói lối khác nhau: nói lối thường, bóp, ai, xuân, đạp, xuân nữ...Mỗi loại nói lối có cách ngắt chữ, nhả chữ khác nhau, tuỳ theo tính cách nhân vật và hoàn cảnh quy định để vận dụng cho phù hợp. Nói lối Tuồng được quy định vế trống, vế mái. Câu đầu là vế trống, câu thứ hai là câu mái. Câu trống thường ở vần trắc, nói cao giọng. Câu mái vần bằng, nói hạ giọng.
Bài bản Tuồng hát theo nhịp, phách, gồm các bài khách, tẩu, nhịp 3, nhịp tư, nhịp bủa, nhịp 1, cạo đầu...
Làn điệu Tuồng hát co dãn tuỳ theo tình cảm của nhân vật, có nhạc nền đệm hoà theo. Giáo sư Hoàng Châu Ký nói: Làn là hơi hát theo một giai điệu đã được quy định. Làn điệu Tuồng có nhiều, nhưng có một số làn điệu thường được dùng là: Nam, thán, oán, ngâm, vịnh, xướng...Trong mỗi làn điệu đó lại chia ra nhiều loại khác nhau. Thí dụ hát nam được chia ra hát nam ai, nam xuân, nam bình, nam khong, nam dựng....
Nói lối, bài bản, làn điệu là một thủ pháp " đài từ" riêng của sân khấu Tuồng. Mỗi một loại nói lối, bài bản, làn điệu đều được vận dụng vào từng tính cách, tâm trạng, hoàn cảnh quy định cụ thể cho từng nhân vật.
Múa và hát Tuồng là hai phương tiện quan trọng nhất để người diễn viên Tuồng xây dựng hình tượng nhân vật. Người diễn viên Tuồng sử dụng múa, hát để lột tả tâm trạng, tính cách của nhân vật; mặt khác, tính cách, tâm trạng nhân vật tác động lại quy định cho nhân vật những vũ đạo, bài bản, làn điệu có màu sắc riêng biệt. Các vũ đạo, nói lối, bài bản, làn điệu gắn bó với nhau hết sức hữu cơ, nếu tước bỏ nó sẽ không còn là nghệ thuật Tuồng.
Nguyễn Khắc Duyên.
http://www.vietnamtuongtheatre.com/Default.aspx?CateID=14
| | | LÂN MẸ ĐẺ LÂN CON | | |
 Đây là điệu múa có xuất xứ từ cung đình Huế, nội dung ca ngợi hạnh phúc lứa đôi đồng thời cũng nói lên qui luật sinh tồn, phát triển của muôn loài. | | |
| | | |
| | | MÚA CUNG ĐÌNH HUẾ | | |
 Đây là các tiết mục được khai thác dàn dựng từ tư liệu còn tồn tại trong cung đình Huế. Các tiết mục này trước kia được biểu diễn vào những ngày: Mừng đại thọ, sinh nhật, lễ, tết của Vua, Chúa, Hoàng hậu, Hoàng tử, Công chúa… | | |
| | | |
| | | MÚA TUỒNG | | |
 Hành động của các nhân vật trên sân khấu nói chung, trước hết phải để cho khán giả thấy được, nghe được. Người diễn viên Tuồng sử dụng múa, hát là hai phương tiện chính để lột tả tâm trạng, tính cách của nhân vật. | |
http://www.vietnamtuongtheatre.com/Default.aspx?CateID=15
| NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN |  |
NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN CỦA DIỄN VIÊN TUỒNG
Đặc trưng độc đáo nhất của sân khấu Tuồng là chất bi hùng; mỗi nhân vật chính diện đều là những bài học, những tấm gương về đạo lý, đặc biệt là đạo trung quân ái quốc. Sân khấu Tuồng phản ánh hiện thực theo phương pháp tự sự, sử dụng các yếu tố kể, tả và biểu hiện để xây dựng hình tượng nhân vật.
Những đặc trưng trên đã chi phối nghệ thuật trình diễn. Sân khấu Tuồng thực chất là sân khấu gợi cảm, gợi tưởng tượng. Từ đó, các nghệ sỹ Tuồng đã sử dụng phương pháp nghệ thuật ước lệ, cách điệu. Phương pháp ước lệ, cách điệu hoá được dùng một cách nhất quán và toàn diện trong biểu diễn. Người diễn viên đi xa cái dạng tự nhiên, biến thành tượng trưng mang ý nghĩa biểu tượng, ý nghĩa của một tín hiệu: cái roi ngựa tượng trưng cho con ngựa, cái mái chèo tượng trưng cho con thuyền....Nghệ thuật Tuồng không tả thực mà tả ý, không đi sâu vào những chi tiết tỉ mỉ mà chú trọng lột tả cái thần( phần cốt lõi, bản chất) của sự kiện và con người; dùng phương pháp gợi tả để lôi kéo, kích thích trí tưởng tượng của khán giả cùng tham gia sáng tạo và đồng cảm với nghệ sỹ biểu diễn. "Cái thần" chính là đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn Tuồng.
Trên sân khấu Tuồng, tất cả bắt đầu từ người diễn viên. Cùng với người diễn viên, cảnh tượng mới dần hiện lên; địa điểm thời gian mới được xác định. Với một câu hát, một điệu múa, người nghệ sỹ dựng lên một trời tưởng tượng; lúc là biển cả mênh mông, khi là núi rừng bát ngát; vừa là triều đình, thoắt đã là bãi chiễn trường. NHiệm vụ của người diễn viên kiêm cả việc bài cảnh.Nhưng để dựng được cảnh sắc trong tâm trí người xem, người nghệ sỹ Tuồng phải dùng những động tác tưởng tượng, với giả định có cảnh thực trước mắt. Đây là những động tác điêu luyện được cách điệu cao và giàu sức biểu hiện. Nhờ những động tác tưởng tưởng này người nghệ sỹ Tuồng vượt ra ngoài khuôn khổ chật hẹp của sân khấu, tạo nên toàn bộ cuộc sống xã hội. Thông qua sự biểu hiện của người nghệ sỹ, khán giả không chỉ nhận biết được những thay đổi về không gian, thời gian mà còn thấy những xung đột giằng xé trong nội tâm nhân vật; những sung sướng tột đỉnh, những nỗi đau tan nát tim gan. Tiêu chuẩn đánh giá tài năng của người nghệ sỹ Tuồng là; thanh, sắc, thục, tinh, khí, thần.
Sự kết hợp tổng thể các yếu tố hát, múa, diễn xuất nhạc đệm tạo nên cảm xúc mạnh mẽ đối với người xem; người xem cảm nhân được sự tinh tế trong nghệ thuật biểu diễn của người nghệ sỹ Tuồng.
Nguyễn Khắc Duyên.
http://www.vietnamtuongtheatre.com/Default.aspx?NewID=273
| Âm nhạc | |
| | | HOÀ TẤU - TIỂU NHẠC | | |
 Tiểu nhạc – Bài bản âm nhạc mang mầu sắc trang nhã, vui tươi thường được dùng trong các buổi yến tiệc của triều đình, trong các lễ đại khánh, dịp tết Nguyên đán, … | | |
| | | |
| | | HOÀ TẤU - ĐẠI NHẠC | | |
 Nhã nhạc cung đình Huế là thể loại nhạc của cung đình thời Phong kiến, được biểu diễn vào các dịp lễ hội ( Vua đăng quang, vua băng hà, hay các lễ hội tôn nghiêm khác), trong năm của các triều đại nhà Nguyễn của Việt Nam. | | |
| | | |
| | | ÂM NHẠC | | |
 Giới thiệu đôi nét về âm nhạc trong sân khấu truyền thống. | |
http://www.vietnamtuongtheatre.com/Default.aspx?CateID=12
| Giới thiệu chung | |
| | | NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN | | |
 Tuồng là loại hình nghệ thuật sân khấu cổ truyền đặc sắc của Việt Nam được hình thành trên cơ sở ca vũ nhạc và các trò diễn xướng dân gian vốn có từ lâu đời và rất phong phú của dân tộc Việt Nam. Ðến cuối thế kỷ XVIII Tuồng đã phát triển một cách hoàn chỉnh mọi mặt từ kịch bản văn học đến nghệ thuật biểu diễn. | | |
| | | |
http://www.vietnamtuongtheatre.com/Default.aspx?CateID=23
Đ/c: Khu Văn hóa, Nghệ thuật Mai Dịch - Cầu Giấy - Hà Nội - Việt Nam
Điện thoại: (84.4) 8.370.046 - 7.643.449 * Fax : 8.373.911 * Email : vietnamtuong@vnn.vn
