Music news from a Vietnamese traditional musician

Ca trù là một bộ môn nghệ thuật truyền thống lâu đời, hết sức độc đáo và có ý nghĩa đặc biệt trong kho tàng âm nhạc Việt Nam. Ca trù  gắn liền với lễ hội, phong tục, tín ngưỡng, văn chương, âm nhạc, mang tư tưởng và triết lý sống của người Việt sâu sắc.

Ra đời từ sớm, Ca trù được hoàn thiện cơ bản về lối hát chơi vào thế kỷ XV. Quá trình phát triển của Ca trù được biểu hiện trong các không gian ở đình làng, đền thần, nhà thờ tổ nghề, dinh thự và ca quán thính phòng. Cùng với đó là các hình thức hát thờ, hát thi, hát tế tiên sư, hát chơi, không những đóng góp vào sinh hoạt của cộng đồng làng xã, của giới tri thức mà còn đóng góp vào các hoạt động lễ tết của nhà nước. Có thể nói, trải qua quá trình phát triển lâu dài, ca trù đã xâm nhập vào hầu hết các mặt của đời sống người Việt và khẳng định tư cách độc lập và độc đáo trong bức tranh chung của văn hoá dân tộc ta.


Được thành lập vào tháng 8/2006 với mong muốn bảo tồn nghiệp tổ Ca Trù, Câu lạc bộ ca trù Thăng Long hiện là câu lạc bộ đi tiên phong trong việc phục hồi hình thức hát Cửa Đình với đầy đủ các thể thức: Dàn bát âm, các làn điệu múa hát cổ cửa đình. Trong chương trình Đêm Hát Thờ tháng này, dàn nhạc giáo phường Ca trù Thăng Long xin được tấu lên bản nhạc lễ với lòng thành kính dâng lên thánh thần thành hoàng bản thổ, cầu cho quốc thái dân an…

Trong chương trình Đêm ca trù Thăng Long, đặc biệt có sự tham gia của nghệ nhân lừng danh Nguyễn Thị Chúc – con gái của danh cầm Nguyễn Bá Phương và danh ca Chu Thị Mai (người đã từng được chọn vào cung đình hát múa bài bông). Ở tuổi 79, giọng ca của nghệ nhân Nguyễn Thị Chúc vẫn còn giữ được chất giọng rền vang, với những nhấn nhá, nhả chữ chuẩn mực, vốn được coi là kết quả của cả một đời công phu tập luyện từ chính các nghệ nhân đi trước truyền lại. Và một bất ngờ thú vị về một cô gái trẻ Pia - đến từ Thuỵ Điển sang tìm hiểu văn hoá truyền thống Việt Nam. Chỉ với 4 buổi học với nhóm ca nương trẻ, Pia đã có thể nắm bắt và sẽ trình diễn làn điệu “Bắc Phản” - một làn điệu khó trong nghệ thuật Ca Trù trong canh hát lần này.


Đêm ca trù Thăng Long đã để lại ấn tượng sâu sắc cho nhiều khán giả. Sự có mặt của những khán giả người nước ngoài cho thấy sự hấp dẫn của loại hình nghệ thuật đặc sắc này. Nhiều người sau khi được tham gia những đêm diễn ca trù đầy ý nghĩa đã có ý định theo học hát ca trù. Theo lời người xưa, nghệ thuật ca trù chỉ được phép truyền dạy cho những ai cùng huyết thống. Nếu người không cùng dòng họ, sẽ phải làm lễ nhập môn thay đổi họ để được coi là người của gia tộc. Ngày nay, trong hoàn cảnh mới, mọi giá trị văn hóa của dân tộc đều đáng trân trọng và là tài sản chung của mọi người dân nước Việt cùng thưởng thức, chia sẻ và gìn giữ.

Lắng nghe ca trù để tâm hồn mình tĩnh lại, để tưởng nhớ về những giá trị tinh hoa trong văn hóa người Việt, để cảm thấy tự hào khi mang trong mình dòng máu Việt. Thêm yêu quý và trân trọng những người còn đầy tâm huyết và lòng nhiệt tình với nghệ thuật của truyền thống, trong những bộn bề, hối hả của cuộc sống hiện đại này giữ gìn ngọn lửa ca trù cho các thế hệ tương lai.