Music news from a Vietnamese traditional musician

Hôm qua, 13/10, tại Phú Thọ đã diễn ra Hội thảo khoa học việc xây dựng hồ sơ quốc gia "Hát Xoan Phú Thọ" đệ trình UNESSCO công nhận là "Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại cần được bảo vệ khẩn cấp" do Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ phối hợp với Viện âm nhạc Việt Nam tổ chức.

Tại Hội thảo, 36 đại biểu là các nghệ nhân hát Xoan, các nhà nghiên cứu văn hoá dân gian, nhạc sĩ  đến từ Trung ương và địa phương đều cho rằng hát Xoan là một loại hình văn hoá nghệ thuật độc đáo rất cần được bảo tồn và phát huy với những nội dung cụ thể như: Hướng xây dựng hồ sơ đề cử Hát Xoan, văn hoá nghệ thuật Hát Xoan, những tài liệu liên quan đến Hát Xoan đã sưu tầm được nhưng chưa được công bố, làm rõ lịch sử văn hoá, phong tục liên quan đến hát Xoan, không gian trình diễn hát Xoan trước đây; âm nhạc của hát Xoan, đạo cụ, nhạc cụ liên quan đến phường Xoan, trang phục và nghệ nhân Xoan...

Có mặt tại buổi Hội thảo, TS Lê Thị Minh Lý, Phó Cục trưởng Cục di sản văn hoá (Bộ VH,TT DL) cho biết: Nguy cơ mai một hát Xoan là vô cùng lớn, thậm chí là sẽ biến mất nếu như chúng ta không có biện pháp bảo vệ kịp thời. Chỉ khi chúng ta chứng minh được giá trị của hát Xoan là truyền thống văn hoá, là bản sắc dân tộc và có chiến lược bảo tồn hát Xoan với sự đồng thuận cao của cộng đồng – những chủ thể của di sản; xây dựng được hình thức biểu diễn nghệ thuật âm nhạc do cộng đồng sáng tạo từ thế hệ này sang thế hệ khác và trở thành một loại hình nghệ thuật mang bản sắc văn hoá vùng đất Tổ thì mới có thể hoàn thiện được hồ sơ để trình lên UNESCO công nhân là "Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại cần được bảo vệ khẩn cấp". Tuy nhiên, TS Lê Thị Minh Lý cũng nhấn mạnh: Chúng ta không nên quan tâm quá nhiều đến việc hát Xoan có được UNESCO công nhận hay không mà trước tiên từ TƯ đến địa phương cần phải có trách nhiệm trong việc bảo vệ di sản phi vật thể này.

Phú Thọ có 18 làng hát Xoan, trong đó 4 phường Xoan được gọi theo tên làng là: An Thái, Phù Đức, Kim Đơi và Thét. Phường Xoan là một tổ chức văn nghệ nghiệp dư của những người cùng làng, phần lớn là có quan hệ họ hàng bà con với nhau. Nhạc sĩ Đặng Hoành Loan (Nguyên phó viện trưởng Viện âm nhạc) phát biểu: Hát Xoan Phú Thọ là nghệ thuật kết nước nghĩa và phương thức múa cửa đình thể hiện tính nhân văn cao cả. Hiện nay, theo thời gian, nghệ thuật Hát Xoan đã, đang có sự dịch chuyển. Phải tổ chức lại không gian văn hoá độc đáo cho hát Xoan là điều là cần thiết với 3 điểm về mặt nghệ thuật: giai điệu âm nhạc, phương thức trình diễn và tình cảm cộng đồng. Sau Hội thảo này, trong thời gian tới, Phú Thọ sẽ còn tiếp tục tổ chức các cuộc toạ đàm, hội thảo cấp Quốc gia và Quốc tế để hoàn chỉnh hồ sơ “Hát Xoan Phú Thọ” vào quý I năm 2010 trình UNESCO để tổ chức này có thể công nhận cho hát Xoan là Di sản văn hóa phi vật thể thế giới vào năm 2011.