Phương Duyên : Dư âm Festival Cồng chiêng Quốc tế năm 2009
Sau 4 ngày với nhiều hoạt động sôi nổi, phong phú, Festival Cồng chiêng Quốc tế năm 2009 tại Gia Lai đã khép lại với nhiều kết quả đáng mừng. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một số điều đáng tiếc.
 |
| Trong đêm khai mạc Festival. Ảnh: Đức Thụy |
Theo thông tin từ Ban tổ chức Festival, dịp này có đến hơn 20.000 lượt khách đến với Gia Lai để được chứng kiến một cuộc hội tụ quy mô nhất từ trước đến nay của cồng chiêng Việt Nam và Đông Nam Á cùng nhiều hoạt động văn hóa hấp dẫn khác.
Nhiều hoạt động thiết thực, hấp dẫn
Tuy đây là lần đầu tiên tỉnh Gia Lai đăng cai tổ chức một Festival mang tầm quốc tế nhưng đã để lại nhiều ấn tượng đẹp đối với người dân và du khách. Đầu tiên phải kể đến lễ khai mạc hoành tráng, ấn tượng, tiếp đó là các hoạt động liên quan thiết thân đến chủ đề của Festival: Trình diễn cồng chiêng, chỉnh chiêng, tạc tượng, lễ đâm trâu mừng chiến thắng, lễ mừng lúa mới...
Các hoạt động kể trên đã đem lại cho người tham dự kiến thức cơ bản về những lễ hội đặc trưng và sinh hoạt văn hóa cộng đồng của các dân tộc Tây Nguyên nói riêng, cũng như các tỉnh thành có cồng chiêng trong cả nước và các đoàn khách mời nói chung. Anh Hà Văn Oai- một du khách đến từ tỉnh bạn Đak Lak, vui vẻ cho biết: “Tôi thấy cực kỳ vui. Theo tôi, đây là cơ hội rất tốt để quảng bá cồng chiêng và bản sắc các dân tộc”. Ngoài ra, sự xuất hiện của các nghệ nhân “nhí” đến từ huyện Chư Sê và Kông Chro (Gia Lai), cũng như sự trẻ hóa đội hình mà ai cũng nhận thấy ở các đội cồng chiêng, đã đem lại một niềm hy vọng mới mẻ về lực lượng kế thừa và phát huy giá trị cồng chiêng và không gian văn hóa cồng chiêng. Được đánh giá rất cao tại Festival lần này còn có Hội thảo quốc tế “Sự thay đổi đời sống kinh tế, xã hội và bảo tồn văn hóa cồng chiêng ở Việt Nam và khu vực Đông Nam Á” với những giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy cồng chiêng và không gian văn hóa cồng chiêng trong bối cảnh mới hiện nay.
 |
| Hội Làng nghề tiểu thủ công nghiệp. Ảnh: Đức Thụy |
Những hoạt động bên lề Festival như: Triển lãm ảnh Bok Núp, triển lãm nghệ thuật chủ đề “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên” cũng đã “níu chân” hàng chục ngàn lượt người với những tác phẩm đậm chất lịch sử và nghệ thuật; Hội chợ Hàng Việt Nam chất lượng cao, Hội Làng nghề tiểu thủ công nghiệp, Làng văn hóa ẩm thực... thu hút hàng trăm ngàn lượt người đến tham quan, mua sắm. Hội thảo xúc tiến đầu tư diễn ra trong dịp này cũng mở ra những cơ hội mới: Có tổng cộng 14 dự án được các doanh nghiệp trong và ngoài nước ký cam kết đầu tư với tổng số vốn 5.515 tỉ đồng. Tỉnh cũng đã kêu gọi đóng góp và huy động được gần 46 tỉ đồng cho Quỹ An sinh xã hội của tỉnh.
Pleiku đẹp trong lòng du khách
Festival lần này cũng là dịp hiếm có để các đoàn nghệ nhân giao lưu, học hỏi từ các đoàn bạn, đặc biệt là trong đêm giã bạn (14-11) và đêm bế mạc (15-11). Trong không khí tưng bừng rộn rã của hai đêm cuối Festival, nghệ nhân tất cả các đoàn cồng chiêng từ Bắc chí Nam, cùng hay khác sắc tộc, đã quên mất sự e dè vốn có để cùng nắm tay nhau chung một vòng xoang kết đoàn, tạo nên một dư ba thân ái, ấm áp về Festival lần này. Nghệ nhân Phạm Thị Ôtô- dân tộc Cơ Tu (Huế) hào hứng nói: “Em thích tất cả các đoàn. Em sẽ nhớ nhất đêm nay!”. Nghệ nhân Quàng Thị Lan- dân tộc Thái Đen (Điện Biên Phủ) đưa ra nhận xét: “Rất ấn tượng với cồng chiêng Tây Nguyên!”. Đoàn Myanma dí dỏm: “Pleiku is very nice!” (Pleiku rất đẹp!). Đoàn Indonesia khẳng định: ‘“Nếu được mời, chúng tôi sẽ lại đến trong Festival lần tới”.
 |
| Công viên Diên Hồng trong những ngày diễn ra Festival. Ảnh: Nguyễn Giác |
Góp phần không nhỏ vào thành công của Festival lần này chính là tinh thần nhiệt tình, mến khách của đội ngũ tình nguyện viên với gần 200 thành viên. Các tình nguyện viên này luôn bám sát đoàn, hướng dẫn cặn kẽ mọi thắc mắc, đưa đoàn đến địa điểm tập luyện hoặc biểu diễn; riêng tình nguyện viên cho các đoàn nước ngoài còn kiêm... thông dịch viên cho các nhà báo. Đến từ tỉnh Lâm Đồng, nghệ nhân Ma Bio- dân tộc Chu Ru cảm động nói: “Đoàn Lâm Đồng tham gia một vài Festival rồi nhưng không đâu có đội ngũ tình nguyện viên nhiệt tình, chu đáo như ở Gia Lai”. “Chủ nhà” Gia Lai cũng rất được lòng cánh báo chí vì thái độ tiếp đón ân cần, bố trí chỗ ăn nghỉ đầy đủ, đặc biệt là việc chuẩn bị Trung tâm Hỗ trợ hoạt động báo chí để tạo điều kiện tốt nhất cho hoạt động tác nghiệp của lực lượng này.
“Giá đừng có... sạn”
Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều “hạt sạn” khiến Festival diễn ra không thật trọn vẹn. Một nhược điểm chung có thể nhận thấy ở cả đêm khai mạc và bế mạc là tiếng cồng chiêng đã bị át đi bởi tiếng nhạc quá ầm ĩ khiến cho mục đích tôn vinh giá trị cồng chiêng của Festival bị giảm đi phần nào ý nghĩa. Đặc biệt, trong phần lễ hội đường phố vốn rất được mong chờ như một điểm nhấn của đêm bế mạc, tiết mục diễu hành và trình diễn của các đoàn cồng chiêng cũng lại bị phá hỏng bởi phần âm nhạc nửa tây nửa ta được sử dụng tùy tiện; toàn bộ khán đài đã không khỏi sửng sốt khi ca khúc “Nghe câu quan họ trên cao nguyên” đột nhiên... chen vào giữa lễ hội cồng chiêng. Nhiều khán giả băn khoăn đặt câu hỏi: Sao không để cho chính âm thanh cồng chiêng của các đoàn vang lên, để từ đó bật lên bản sắc của từng dân tộc? Có cảm tưởng phần bế mạc “đuối” rất nhiều so với phần khai mạc đã gây được nhiều thiện cảm đối với đông đảo khán giả.
 |
| Nghệ nhân các đoàn cồng chiêng tưng bừng bên vòng xoang. Ảnh: Phương Duyên |
Một số nghệ nhân của các đoàn cũng phàn nàn về việc họ bị bảo vệ buộc phải mua vé để vào cổng Hội chợ Hàng Việt Nam chất lượng cao trong khi có mang thẻ đại biểu. Ngoài ra, tình trạng xả rác vô tội vạ cũng là một “vấn nạn” của Festival lần này do ý thức người dân chưa cao. Sau mỗi đêm tổng duyệt, khai mạc hay bế mạc thì cả Quảng trường 17-3, TP. Pleiku lại biến thành một... bãi rác, dù nhiều thùng rác đã được bố trí tại đây. Dù chỉ là một chi tiết nhỏ nhưng đây lại là chuyện rất đáng lưu tâm, bởi thiện cảm mà du khách dành cho Gia Lai sẽ giảm nhiều đi trước những hình ảnh không đẹp này.
Phương Duyên
http://baogialai.com.vn/channel/742/200911/Du-am-Festival-Cong-chieng-Quoc-te-nam-2009-1916132/