| Nhạc sĩ Huy Du
Vẫn còn đi trên dặm dài đất nước
 Tôi là người ít hiểu biết về âm nhạc, nhưng rất thích nghe những bài hát chiến đấu của các nhạc sĩ viết về hai cuộc chiến tranh chống ngoại xâm của dân tộc. Trong kháng chiến chống Mỹ, tôi làm biên tập viên Báo Văn Nghệ, sau đó có nhiều năm ở nước ngoài, và tất nhiên có điều kiện đi nhiều, có phương tiện để nghe nhạc. Lúc bấy giờ nhạc Huy Du đến với tôi một cách sâu sắc, đậm đà tình cảm yêu nước. Tôi chưa một lần gặp Huy Du, nhưng nghe những bài hát như: "Trên đỉnh Trường Sơn ta hát", "Nổi lửa lên em", "Bạch Long Vĩ đảo quê hương", "Việt Nam trên đường chúng ta đi", "Anh vẫn hành quân", "Cùng anh tiến quân trên đường dài"... của anh, tôi thấy lòng mình cứ hừng hực một khí thế của một người công dân có trách nhiệm với đất nước. Từ đó, tôi có một mong ước là tìm gặp Huy Du. Rồi một buổi chiều vào cuối năm 1983, chúng tôi gồm: Các anh Vũ Cận, Phan Kế An, Hồ Ngọc Đại, Trung Sơn, Ngô Mạnh Lân, Hoàng Ước và tôi đang ngồi quanh một chiếc bàn tròn trong CLB Ba Đình, bỗng thấy một người tầm thước, tóc bạc, mặt sáng, có đôi mắt rất tươi dường như lúc nào cũng cười, bước vào khu vực chúng tôi. Cả bàn đều đứng dậy bắt tay thân thiết đầy thiện cảm, và tôi có cảm giác mọi người ngồi đây rất yêu mến, rất quý trọng anh. Nhiều người không biết hát, nhưng đều dễ thuộc nhạc Huy Du, có người thuộc dăm ba câu, có người thuộc cả bài, có người thuộc nhiều bài. Điều đó sau này tôi đã bắt gặp ở nhiều nơi.
Dần dần tôi khám phá ra, người nhạc sĩ này ngoài tính tình rất đáng yêu, trung thực, dễ gần, nhạc của Huy Du vừa có tính cao sang vừa có tính quần chúng rất cao. Đó là cảm nhận của tôi. Có lần, GS -TS Đình Quang đi tắcxi xuống đón anh Huy Du, tôi và sau đó đón nhà văn Tô Hoài đến cửa hàng Sinh Châu ở phố Lý Thường Kiệt để ăn cá hồi. Cố nhiên được ăn cá hồi, uống rượu, thì rất thích, điều đó không quan trọng mà chính không khí tối hôm đó làm tôi vừa ngạc nhiên, vừa khó quên. Đó là không khí có một không hai. Chúng tôi đang vào cuộc nghe nhau những chuyện mới thì thấy một đoàn người, có nhà thơ Nguyễn Duy, nhà báo Đỗ Quang Hạnh và nhiều kỹ sư, bác sĩ, nghệ sĩ ở các bàn khác ở trong phòng ăn đó và các phòng bên cạnh sang cắt ngang câu chuyện của chúng tôi. Họ chào anh Huy Du trước và bảo ở chỗ này thì chỉ có âm nhạc là hợp, vậy nên trước tiên chúc mừng sức khoẻ anh Huy Du và các anh, sau đó sẽ hát một số bài của Huy Du. Tôi hết sức ngạc nhiên, bởi vì tôi biết rõ, các anh không phải là ca sĩ, làm các nghề khác nhau, nhưng rất nhiều người đã thuộc và đã hát được nhiều bài hát của Huy Du kể cả những bài nổi tiếng đầu tiên của anh thời chống Pháp... Chứng tỏ nhạc Huy Du đã thấm sâu vào họ đến mức mà họ luôn muốn hát, muốn bộc bạch, muốn phô diễn. Và cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên này thành cuộc liên hoan đặc biệt hát những bài hát Huy Du kéo dài đến một giờ khuya.
Một lần khác, anh Phan Hồng Giang, lúc đó (1999) là Viện trưởng Viện Văn hoá nghệ thuật có mời các anh: Tô Hoài, Huy Du, Hồ Bắc, Đình Quang, Xuân Sách, Từ Sơn và tôi đến ăn ở quán Pacific cạnh hồ Ngọc Khánh. Câu chuyện đang rôm rả, bỗng nhiên ông chủ quán tiến thẳng đến bàn ăn chúng tôi, lễ phép nói: "Nhân viên em vừa báo cho em biết, trong bàn này có nhạc sĩ Huy Du, đến hôm nay mới được trực tiếp gặp mặt, vì vậy buổi tiệc hôm nay em xin phép được chiêu đãi". Lúc ấy tôi liếc mắt nhìn sang Huy Du và thấy anh rất xúc động. Mà không xúc động sao được. Ở gần Huy Du hơn 8 năm tôi khám phá ra nhiều điều hay khác nữa, có những chuyện như huyền thoại về người nhạc sĩ này. Nhưng tôi muốn xin kể thêm một chuyện nữa mà hoạ sĩ Đào Đức đã nhiều lần kể cho tôi nghe. Có một buổi chiều Huy Du và Đào Đức đi dạo phố Thái Hà, có hai chị ở tuổi trung niên ngồi nướng ngô để bán. Huy Du và Đào Đức có dáng tầm tầm như nhau về chiều cao và khổ người nên nhìn từ xa dễ lẫn lộn. Hai cô bán ngô nướng đố nhau: Trong hai ông này ông nào là ông Huy Du. Một cô thì chỉ ông đi bên trái (HD), một cô thì chỉ ông đi bên phải (ĐĐ). Nhưng khi hai ông đến gần, một cô mạnh dạn hỏi: "Chúng tôi biết một trong hai bác là nhạc sĩ Huy Du, vì thường xem trên tivi, chưa gặp mặt bao giờ, vì vậy xin hỏi ai là bác Huy Du?". Khi Đào Đức chỉ Huy Du nói: "Đây chính là Huy Du". Cô đoán đúng đã cười đầy vẻ viên mãn, và bắt chặt lấy tay nhạc sĩ. Vài câu chuyện mà tôi được biết càng khẳng định sự nhận định của tôi: Huy Du là một nhạc sĩ tài ba, nhạc của ông không chỉ đi sâu vào nhiều đối tượng khán, thính giả rất rộng, rất sâu mà còn mang tính chất cao sang, rất trang trọng, đầy sức hấp dẫn.
Tôi nghĩ rằng, nhạc Huy Du sẽ còn sống mãi trong lòng hàng triệu người hôm nay và kể cả sau này.
GS-TSKH Huỳnh Khái Vinh
(Theo Lao động)
|
