Hồ Bắc, nhạc sĩ VN, Việt Nam
Hồ Bắc năm nay đã quá 70. Anh bộ đội quê xứ Kinh Bắc ngày ấy bởi yêu âm nhạc mà đã có một “Làng tôi” đặt bên cạnh “Làng tôi” của Văn Cao và “Quê em” của Nguyễn Đức Toàn. Cũng nhịp 3/4, cũng viết về một làng Việt kháng Pháp nhưng rõ ràng “Làng tôi” của Hồ Bắc tuy không có được sự cô đọng của Văn Cao, sự trữ tình của Nguyễn Đức Toàn nhưng lại có sự tơ non, mới mẻ trong giai điệu, báo hiệu một bút pháp riêng biệt của một nhạc sĩ khởi đầu thế hệ thứ ba (thế hệ chống Mỹ). Ngày ấy, bên cạnh “Làng tôi”, Hồ Bắc còn phỏng bài thơ “Bên kia sông Đuống” của thi sĩ đồng hương Hoàng Cầm. Bài hát đã được trình bày trang trọng trong cuộc đại trình diễn “Nửa thế kỷ bài hát Việt Nam” hồi tháng 3.1994.
Nhạc sĩ Hồ Bắc
Là một nhạc sĩ tự học, Hồ Bắc không ham số lượng. Anh viết thật chắt chiu, thật kỹ càng. Nhưng nếu kể gần hết những tác phẩm ấy, cũng thấy giai điệu Hồ Bắc đã thật thân thuộc với người mến mộ âm nhạc nhiều thế hệ đến thế nào. Từ “Dòng nước mát” có bà mẹ bao năm vất vả, đến “Gửi anh chiến sĩ thông tin trên đảo” có người lính hải quân quả cảm. Từ “Giữ biển trời Xô Viết Nghệ An” đến “Tiếng cồng Plây girăng”, “Sài Gòn quật khởi”, “Trên đường Hà Nội”, “Gửi Việt Trì thành phố ngã ba sông” và đặc biệt với nhịp điệu công nghiệp ở “Bến cảng quê hương tôi”. Những năm sau thống nhất, Hồ Bắc vẫn được ghi nhận trân trọng ở “Tổ quốc yêu thương”, “Hoa hồng trên điểm tựa”, “Tôi nghe khúc hát về thành phố Leningrat” nhói nhức như tuyết ném kể về một huyền thoại chống phát xít. Nhiều năm làm công tác biên tập âm nhạc ở Đài Tiếng nói Việt Nam, Hồ Bắc lặng lẽ, không khoa trương ồn ào trong sáng tác. Với anh, âm nhạc là chính đạo. Và anh chỉ còn biết dâng hiến hết mình.
Hợp xướng “Tổ quốc ta” được Hồ Bắc viết vào dịp kỷ niệm 15 năm thành lập nước (1960). Không có một tình yêu nồng nàn và chân thành với Tổ quốc mình thì dù có tài năng đến mấy cũng chỉ là để phô phang, khoe mẽ, hợm mình. Hồ Bắc thật tha thiết khi tả thiên nhiên, sông núi đất nước: “Kìa dải Trường Sơn uốn mình quanh ven bờ biển xanh...” hay “Hồng Hà, Cửu Long nước hoà chung vào biển Đông...”. Bốn bè hát cứ lúc phân tách lúc hoà hợp khiến cho tình yêu cứ dào dạt lên như biển sóng: “Tình quê hương tha thiết dừa xanh bên bóng cau đất nước ta ngàn năm lịch sử dài lâu”. Song bút pháp Hồ Bắc còn đầy cảm xúc khi tả về người dân Việt: “Non sông yêu dấu có những người dân cần lao yêu thương - Đã bao máu xương đổ xuống quê hương cho đồng lúa tốt...”. Và 40 năm trước, Hồ Bắc đã mơ ước một tương lai rực rỡ của một Tổ quốc VN điện khí hoá-công nghiệp hoá-hiện đại hoá: Kìa nhà sàn chênh vênh trên núi cao ánh sáng điện soi - quê nghèo tăm tối - nay đổi mới - tiếng ca rộn rã bước chân thoắt nhanh chợ ta áo hoa noọng cười với ta...”. Bức hoành tráng bằng âm thanh về Tổ quốc đã được bao thế hệ tuổi trẻ hát những năm hoà bình ở miền Bắc, hát những năm chống chiến tranh phá hoại ác liệt, hát giữa Trường Sơn thời “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Đã bao người từng hát bài này rồi vĩnh viễn ngã xuống như những người dân trong giai điệu Hồ Bắc.
Nhiều năm qua, do cơn sốt nhạc nhẹ, có lúc tưởng chừng “Tổ quốc ta” đã bị lãng quên. Nhưng sức sống của nghệ thuật đích thực thật vô biên. Trước khi “Tổ quốc ta” được biểu diễn trở lại bằng hình thức hợp xướng, ca sĩ Ngọc Tân đã từng dàn dựng ở một hình thức nhỏ hơn trong các chương trình của mình. Hình thức nhỏ nhưng trân trọng thì không nhỏ. Trong xu hướng phục hồi lại hình thức hợp xướng, dàn hợp xướng “Âm thanh Hà Nội” của những thanh niên yêu ca hát đã bước đầu lấy lại được gương mặt của thể loại này. Và một trong những sự khởi đầu ấy là cùng các diễn viên Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam biểu diễn thành công “Tổ quốc ta”. Ở lần trình diễn này, “Tổ quốc ta” còn được làm mới ở phần phối khí cho dàn nhạc giao hưởng của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân.
Nguyễn Thuỵ Kha (Lao động)
http://www.nhipcauamnhac.saigonnet.vn/vie/news_detail.asp?period_id=1&cat_id=3&news_id=162