|
Mõ hình con cá có tuổi
trên 1.000 năm ở đình
Phùng Hưng
(Ba Vì – Hà Tây).
Dàn mõ 5 cái của
nghệ nhân Tạ Thâm.
|
Mõ là loại nhạc cụ thuộc họ “Tự thân vang” (Idiophone), chi “gõ dùi”. Đối với người Việt Nam, không ai là không biết đến cái mõ. Mõ có nhiều kiểu dáng khác nhau, dài, tròn, bầu dục, có nơi còn tạo dáng cho mõ như hình con cá chép (kiểu Lý ngư vọng nguyệt), hình cóc cụ, cóc con (kiểu cóc kiện trời), rồi cũng có loại tròn to như quả chùy, quả tạ, nhỏ như nắm tay hoặc bé tí như quả trứng gà, cũng có loại mõ rất giản đơn được cắt ra từ một khúc sừng trâu mộng, hoặc bằng nguyên cả một củ tre già...
Song dù là kiểu gì thì toàn thân của mõ là một hộp cộng hưởng hoàn chỉnh với khoảng rỗng bên trong đủ để tạo ra âm sắc, âm lượng cần thiết.
Qua nhiều thời kỳ, mõ đã thực sự đi vào đời sống, được con người sử dụng với rất nhiều chức năng như mõ làng, mõ chùa, mõ trong nhạc lễ..., cũng từ đó mõ ngày càng được hoàn thiện. Kiểu dáng, kích cỡ, chất liệu chế tác, âm sắc, âm lượng, âm vực của nhiều loại mõ rất phong phú.
Mõ là một nhạc cụ không thể thiếu vắng trong mọi sinh hoạt nghệ thuật và đời sống của cộng đồng. Bản hòa tấu nổi tiếng trên sân khấu chèo Việt Nam “Đăng đàn thi nhịp”, mõ chính là âm thanh duy nhất điều khiển cả dàn nhạc để tiết tấu mỗi lúc một thêm hào hứng.
Trên sân khấu tuồng và cải lương thì song loan (một loại mõ) lại được giữ một vai trò tối quan trọng nữa, nó chỉ có thể đặt trong vị trí cùng với người nhạc công có uy tín nhất của dàn nhạc để người đó dùng vào việc chèo lái phần âm nhạc cho đêm diễn đạt tới sự thành công. Cũng vậy, ca Huế, hô bài chòi từ tiết tấu đến nhịp điệu hầu như phụ thuộc vào tiếng mõ.
Bài: Nhạc sĩ Thao Giang Ảnh: Trần Định
http://vietnam.vnanet.vn/Internet/vi-VN/49/130/5/1886/9/2004/Default.aspx
|
