Music news from a Vietnamese traditional musician

Những đám đông tụ tập nghe ông hát, lúc đầu là một vài người rồi đông dần. Trong cái khoảng không gian tĩnh mịch bên vườn hoa và ngay cả khi trên đường phố trong tiếng ồn của động cơ, còi xe người ta vẫn cảm nhận được sự sâu lắng, réo rắt, du dương của tiếng vĩ cầm. Hàng trăm đôi mắt đổ dồn vào ông, chăm chú lắng nghe hay rút vội chiếc máy ảnh, chiếc điện thoại ra ghi hình sợ rằng ông sẽ dừng kéo đàn. Nhưng lạ thay, hết bài này, giai điệu này lại chuyển sang bài khác, thế là ai thuộc bài nào lại cùng hát theo. Những ca khúc về thời tiền chiến, về nhạc của Trịnh Công Sơn, về Hà Nội và cả những bài dân ca được ông và nhiều người đệm theo thành bè.

Ông là Tạ Trí Hải, 70 tuổi, người gốc Hà Nội. Ông có một nửa cuộc đời sinh sống tại thành phố Hồ Chí Minh. Sau nửa ngày theo ông đến các điểm ca hát, chúng tôi tạm tách đám đông để được tâm sự. Ông nói: Từ nhỏ tôi đã đam mê đàn hát, thời sinh viên tôi gảy đàn, ca hát cùng bạn bè. Hồi chiến tranh đánh phá Hà Nội của giặc Mỹ, trong công sự trực chiến, tôi hát cùng đồng đội khi tiếng còi báo yên. Năm 1975 giải phóng miền nam, thống nhất đất nước, là kỹ sư - chuyên viên kỹ thuật của Tổng cục Cao-su, ông vào TP Hồ Chí Minh công tác. Từ ngày trở về với cuộc sống đời thường, ông cầm lại cây đàn sau nhiều năm gác bỏ. Lúc đầu ông tìm những nơi tĩnh lặng để kéo đàn và không ngờ tiếng đàn của ông đã thu hút nhiều người đến nghe, họ hát cùng ở Công viên 30-4, vườn hoa, quảng trường bên nhà thờ Ðức Bà... Và hạnh phúc hơn, dù không gia đình, vợ con, nhưng dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 70 của ông vào 29-3-2010 có 500 người tham dự ở cạnh nhà thờ Ðức Bà và Công viên 23-9, không chỉ khách trong nước mà có cả những nghệ sĩ nước ngoài cũng mang đàn tới hòa nhạc cùng ông.

Nhớ Hà Nội và muốn ra Thủ đô vào đúng dịp Ðại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, nhưng kinh phí eo hẹp ông chưa đi được. Qua thông tin từ Ðài Truyền hình Việt Nam, nghệ nhân Nguyễn Tiến Dũng đã tài trợ vé máy bay để ông ra Hà Nội. Ông đã tới giao lưu với sinh viên Trường đại học Bách khoa, Trường đại học Kinh tế quốc dân. Ông được kéo đàn bên bờ hồ Hoàn Kiếm, Công viên Bách Thảo trong những ngày Ðại lễ. Cứ thế, tiếng đàn của ông Hải với những bài ca về Hà Nội vang lên ở nhiều địa điểm hằng ngày, ở cả Festival cầu Long Biên, và đặc biệt, ông cùng các thanh niên, sinh viên đã tổ chức vận động ủng hộ đồng bào bị lũ lụt tại miền trung.

Ông Hải đưa tôi xem bốn cuốn sổ, mỗi cuốn dày hàng trăm trang ghi đầy những dòng cảm tưởng của mọi người khi nghe ông hát và tâm sự, những dòng cảm tưởng của thanh niên thì vui vẻ hoặc tự tỉnh ngộ vì ý nghĩa của cuộc sống này khi được nghe ông hát. Ông được nhà báo Hữu Thọ tặng cuốn sách 'chạy...', cuốn sách là tập hợp những bài báo chống tiêu cực mà ông rất thích với lời đề tặng: 'Rất quý mến tặng bác Hải, người trí thức, người 'đánh đàn rong' luôn là chiến sĩ cách mạng, với cơ duyên từ 20 năm trước, ngày 30-10-2010 người bạn già Hữu Thọ'.

Chính từ những lời tâm sự chúng tôi hiểu về ông. Mọi người nghe ông hát bằng cả tình yêu, nỗi niềm với Hà Nội, với mọi người và chắc cả với nỗi niềm của cá nhân ông vui để sống, để mang lại dù một chút, một chút niềm vui cho một người. Ông là nghệ sĩ hát với nhân gian.