Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Nhạc thiểu số

Cồng chiêng - âm thiêng núi rừng Tây Nguyên

 

Ngày 25/11/2005, Tổ chức Giáo dục - Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) đã chính thức công nhận "văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Việt Nam" là Kiệt tác truyền khẩu phi vật thể của nhân loại. Như vậy là sau Nhã nhạc cung đình Huế, đây là lần thứ hai Việt Nam có loại hình văn hóa được công nhận danh hiệu này.

 
Soạn: AM 637311 gửi đến 996 để nhận ảnh này
 

Cồng chiêng từ lâu được xem là nét đặc sắc trong văn hóa Tây Nguyên. Nói đến Tây Nguyên mọi người liên tưởng ngay đến âm thanh của các dàn cồng chiêng bên ánh lửa bập bùng huyền ảo...

Cồng chiêng trong cuộc sống của người Tây Nguyên

Đã một thời gian dài, cồng chiêng là biểu hiện của sự giàu có của từng gia đình, làng bản. Giá trị của cồng chiêng được thể hiện qua tiếng ngân vang của nó, những tiếng cồng vượt xa năm bảy ngọn núi,... thường là những chiếc cồng đồng có pha vàng hoặc bạc. Bởi vậy, những chiếc cồng chiêng có âm thanh hay được xem là vật quí của người Tây Nguyên, mỗi bộ cồng chiêng giá trị có khi phải đổi với giá 20-30 con trâu. Nhưng điều lớn hơn mà cồng chiêng có được đó là sự gắn bó với đời sống người Tây Nguyên, đã trở thành một nét văn hóa đặc trưng của họ. Thông qua các lễ hội, tập tục, sinh hoạt hằng ngày, cồng chiêng đã trở thành một phương tiện chuyển tải những thông điệp của cộng đồng. Âm thanh cồng chiêng không thể thiếu trong cuộc sống, nó đã thấm sâu vào máu thịt và là linh hồn cho những sinh hoạt văn hoá.

Tiếng cồng chiêng song hành với người Tây Nguyên từ phút đầu chào đời cho đến khi giã từ cuộc sống. Tiếng chiêng trong lễ thổi tai cho đứa trẻ sơ sinh mang ý nghĩa như sự chính thức công nhận một thành viên mới của cộng đồng với những quyền lợi, trách nhiệm, nghĩa vụ mà cộng đồng đã qui ước. Tiếng cồng, chiêng đó mang ý nghĩa truyền thống mọi mặt của buôn làng.

Khôn lớn rồi trưởng thành, tiếng cồng chiêng trong lễ cầu hôn (đám cưới) cùng những lời dặn dò của cha mẹ để đôi vợ chồng trẻ sống đúng với những tập tục, truyền thống của buôn làng mình, nếu vi phạm họ sẽ bị những hình phạt khắc nghiệt và tiếng cồng chiêng của lễ cầu hôn mang một ý nghĩa sâu sắc, ít ai muốn lập lại lần thứ hai trong cuộc đời.

Đến lúc lìa đời, tiếng cồng chiêng nặng nề, chậm rãi báo tin cho dòng họ, cộng đồng. Rồi những tiếng cồng chiêng đưa tiễn buồn bã, ảm đạm... thể hiện sự thương tiếc của gia đình và hàng xóm.

Ngoài ra, trong cuộc sống hàng ngày mỗi một chi tiết, sự kiện đều có một hiệu lệnh cồng chiêng riêng biệt. Nghe tiếng cồng chiêng người Tây Nguyên có thể biết có thú dữ về buôn, có người qua đời, có hội hè, có đám cưới, có người đang dựng nhà, lễ hứa hôn, bỏ mả, mừng cơm mới v.v... Cồng chiêng như một ngôn ngữ giao tiếp không thể thiếu đối với người dân Tây Nguyên, giúp họ hiểu hết những thông điệp giữa những cá nhân với nhau, giữa cá nhân với cộng đồng và với tất cả những gì diễn ra trong cuộc sống hàng ngày.

Âm nhạc cồng chiêng

Soạn: AM 637293 gửi đến 996 để nhận ảnh này
 

Mỗi thông điệp mà cồng chiêng truyền đi cho người thân, cộng đồng làng bản đều mang một tiết tấu và sắc thái khác nhau, thông báo một người vừa qua đời thì tiết tấu chậm rãi, âm điệu nặng nề; thông báo có thú dữ, kẻ thù thì tiết tấu nhanh, dồn dập; tiếng cồng chiêng trong các hội mừng thì thanh thoát, vui tươi... Tiết tấu, cao độ, sắc thái: đó là những yếu tố của âm nhạc. Tiếng cồng chiêng không đơn thuần chỉ là một tín hiệu của một thông điệp mà nó đã được nâng lên thành một nghệ thuật.

Thông thường, mỗi dân tộc ở Tây Nguyên thường sử dụng nhiều chiếc gộp thành một bộ với những cao độ khác nhau theo một thang âm đặc trưng cho thẩm âm của dân tộc mình. Trong mỗi một trường hợp cụ thể có những bài bản riêng cho từng bộ cồng chiêng. Ví dụ bài Chiêng so (cổ) trong lễ hội đâm trâu của người Bana dùng 3 chiếc chiêng cổ cùng với  2 hoặc 3 trống cái; bài chiêng Sa mơk trong lễ samơk (lễ ăn mừng cốm mới của người Bana) với bộ chiêng gồm 6 chiếc chơi với 1 trống cái, trong đó có giai điệu, có bè trì tục có sự hòa hợp âm thanh với những chồng âm... Âm nhạc cồng chiêng và sự diễn tấu cồng chiêng là một nghệ thuật phong phú, đa dạng muốn hiểu rõ nó cần phải có sự tìm hiểu kỷ lưỡng.

Cồng chiêng là một loại nhạc cụ định âm, nó đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định thang âm điệu thức của từng dân tộc, từng thể loại hát của từng nhóm cư dân các dân tộc Tây Nguyên và nó đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành âm nhạc của từng dân tộc Tây Nguyên cụ thể.

Cồng chiêng là âm thanh không thể thiếu trong cuộc sống của người Tây Nguyên, nghệ thuật cồng chiêng rất phong phú và độc đáo thể hiện bản sắc của những cư dân vùng đất đỏ bazan. Nhưng điều quan trọng hơn cả, nghệ thuật âm nhạc cồng chiêng không mang tính chuyên nghiệp (chỉ dành riêng cho một số người nào đó) mà nó là hình thức sinh hoạt cộng đồng, ai ai cũng biết đánh cồng chiêng, biết thưởng thức cồng chiêng, hiểu những thông điệp mà cồng chiêng chuyên chở. Cho đến ngày nay nó vẫn tồn tại, hòa nhập cùng cuộc sống của các dân tộc Tây Nguyên, tạo nên một không gian văn hóa cồng chiêng đặc sắc, hấp dẫn và nhiều thú vị.

  • Hữu Trịnh

http://www.giaidieuxanh.vietnamnet.vn/nhacviet/2005/12/519087/ 

 

Cồng chiêng - âm thiêng núi rừng Tây Nguyên07:32' 05/12/2005 (GMT+7)

 

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 9492712