Từ đầu tháng 4, hát xẩm Hà Nội đã xuất hiện trở lại trên khu phố đi bộ Hàng Đào-Đồng Xuân và dự kiến sẽ được tổ chức định kỳ vào tối thứ bảy hàng tuần.

Nghệ nhân Hà Thị Cầu (Ninh Bình) và nghệ nhân Văn Khoa (Hà Tây) - người ngồi bên phải

Nằm trong chương trình âm nhạc dân gian "Hà Nội 36 phố phường", sân khấu xẩm phố cổ nhằm tăng thêm một điểm sinh hoạt văn hóa và khôi phục một nét văn hóa của Hà Nội cổ xưa.

Chủ nhiệm chương trình, Nhạc sĩ Thao Giang nhận xét: "Việc khôi phục lại nghệ thuật hát xẩm sẽ làm thức tỉnh một chân dung văn hóa, qua âm nhạc của hát xẩm để nhận diện được Hà Nội xưa." Vì theo ông: "Cách buôn bán, các cửa hàng có thể thay đổi nhưng hồn của bài hát vẫn ở trong tâm thức mỗi người và bây giờ sẽ được sống lại".

"Hà Nội như động tiên sa Sáu giờ tắt hết đèn xa đèn gần Vui nhất có chợ Đồng Xuân Mùa nào thức nấy xa gần xem mua..." Đó là một đoạn lời trong điệu Xẩm chợ. Hầu như tất cả các tên phố của Hà Nội 36 phố phường đều được kể tại đây, cũng như những nét đặc trưng của phố phường từ những năm đầu thế kỷ... Xẩm ở nơi đã sinh ra nó..

Để phục vụ cho chương trình này, nhóm hát "Xẩm Hà Nội", do một số nghệ sĩ tự thành lập từ đầu năm 2006, đã sưu tầm được khoảng 20 điệu xẩm cũ, trong đó có xẩm chợ, thập ân và còn có điệu "Xẩm tàu điện" quen thuộc với người Hà Nội mấy mươi năm về trước, một điệu xẩm đặc trưng riêng của đất Hà thành.

Ngoài ra còn có những điệu xẩm được phổ từ những bài thơ của nhiều nhà thơ nổi tiếng như Nguyễn Khuyến, Á Nam Trần Tuấn Khải và Nguyễn Bính, như "Mục hạ vô nhân", "Anh khoá", "Lỡ bước sang ngang", "Trăng sáng vườn chè".

Trong tương lai, nhóm "Xẩm Hà Nội" và sân khấu xẩm tại phố đi bộ sẽ giúp công chúng hình dung đầy đủ hơn về nghệ thuật xẩm như nó đã từng tồn tại - một loại kể Khan (kể chuyện trường ca) của vùng châu thổ sông Hồng rất sinh động và giàu sức truyền cảm.

Theo Thông Tấn Xã Việt Nam

http://www.nhacso.net/Music/News/2006/05/05F61087/

Hát xẩm ở Hà Nội 21:34:59, 13/07/2006 Kể từ tối 31.3.2006, ở phố đi bộ chợ đêm Hàng Đào - Đồng Xuân (Hà Nội) vào mỗi tối thứ bảy lại có thêm một chương trình độc đáo: hát xẩm - "Hà Nội 36 phố phường", thu hút rất nhiều du khách dừng chân lắng nghe, đặc biệt là các du khách người nước ngoài. Hát xẩm là một thể loại kể khan xuất hiện ở Hà Nội vào những năm cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 với những làn điệu: xẩm chợ, xẩm thập âm, xẩm tàu điện... Xẩm là những bài hát được "phổ" từ các bài thơ đơn giản nhưng súc tích và giàu tính tự sự. Trong quá trình phổ biến lối hát xẩm, có những người mù hoặc nghèo khổ nhưng rất có năng khiếu về âm nhạc đã vận dụng hát xẩm làm phương tiện kiếm sống: cây đàn nhị, bộ gõ phách và tiếng hát chất chứa những nỗi niềm tâm sự đủ để lay động sự trắc ẩn của người đời... Và như thế, vô hình trung hát xẩm trở thành "đặc sản" của những người ăn xin và hầu như chỉ lưu truyền trong giới "cái bang". Theo các nhà chuyên môn thì lượng người hát xẩm đông nhất là thời kỳ Pháp thuộc và những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.  Khi ấy có rất đông những người từ nông thôn chạy về Hà Nội kiếm sống và... hát xẩm là phương tiện mưu sinh ít vốn và dễ hành nghề nhất ! Từ những làn điệu huê tình, ba bậc, hồn huê... của xẩm Hà Nội đã "loang" ra để có những điệu xẩm Ninh Bình, Nam Định, Hưng Yên... Đến khoảng năm 1970 thì loại hình nghệ thuật này đi dần vào quên lãng, mai một dần... Gạt ra ngoài những thành kiến "nghệ thuật... xin ăn", ban tổ chức phố đêm Hà Nội, ngành du lịch Hà Nội đã có nhiều cố gắng để khôi phục lại loại hình hát xẩm - nét sinh hoạt đặc trưng của người Hà Nội xưa vào chương trình hát xẩm trên phố đi bộ "Hà Nội 36 phố phường". Riêng Trung tâm Phát triển âm nhạc Việt Nam ngoài việc cho ra đời VCD Xẩm Hà Nội còn tổ chức các lớp hát xẩm cho những người yêu thích loại hình này. Riêng điểm hát xẩm trên phố đi bộ Hàng Đào - Đồng Xuân đang hoạt động nhộn nhịp vào mỗi tối thứ bảy và là một điểm đến đầy hấp dẫn đối với khách du lịch quốc tế. Huyền Nga