Việt Hải : "Anh cho em mùa xuân" và Nguyễn Hiền, phần 2
Việt Hải : "Anh cho em mùa xuân" và Nguyễn Hiền (tiếp theo, phần 2)
Kế đến cũng từ Paris nhạc sĩ Trần Quang Hải và Bạch Yến cho những dòng tâm tình về nhạc sĩ Nguyễn Hiền như sau:
"Viết về nhạc sĩ Nguyễn Hiền, tôi chỉ quen anh Nguyễn Hiền vào năm 1999 khi tôi sang Quận Cam thăm bạn bè. Gặp Anh tại một quán cà phê hàn huyên đôi giờ, kể cho nhau nghe những tinh hoa âm nhạc cổ điển Pháp như nhạc của Maurice Ravel, của Claude Debussy, hay của Georges Bizet . Chúng tôi cũng có nói về tân nhạc Pháp qua các nhạc phẩm của Vincent Scotto, Charles Trenet và Joseph Kosma. Anh có nhiều kiến thức về văn hóa Pháp và là người rất tế nhị, kín đáo, khiêm nhường. Anh có cho Bạch Yến và tôi biết là anh có viết lời Việt cho bài Les Feuilles Mortes của Jacques Prévert và nhạc của Joseph Kosma. Một năm sau đó Bạch Yến có thu bài Les Feuilles Mortes với lời Việt của anh Nguyễn Hiền. Đó là một kỷ niệm khó quên mà Bạch Yến và tôi đã lưu giữ lại trong lòng. Anh Nguyễn Hiền ra đi nhưng vẫn sẽ còn được nhớ mãi trong lòng chúng tôi cũng như nhiều người Việt qua các nhạc phẩm bất hủ như "Về đây Anh", "Anh cho em mùa Xuân", "Hoa bướm ngày xưa". Trần Quang Hải.
Từ miền đông lạnh giá của đất nước Hoa Kỳ, nhà văn Nguyễn Thanh Ty của Boston nghe tin nhạc sĩ Nguyễn Hiền ra đi, anh nghe lại dòng nhạc quen thuộc mơ về mùa xuân sang và cho đôi dòng tiễn đưa tác giả Nguyễn Hiền, người mang dòng nhạc xuân tươi thắm về cho không gian chúng ta được gần nhau hơn. Bài "Thương tiếc nhạc sĩ Nguyễn Hiền":
"“Anh cho em mùa xuân, nụ hoa vàng mơi nở,
Chiều đông nào nhung nhớ…"
Tác giả bài nhạc “Anh cho em mùa xuân” không còn nữa. Nhạc sĩ Nguyễn Hiền đã chia tay với làng âm nhạc, giới anh chị em văn nghệ sĩ và cả thế gian để trở về cõi vĩnh hằng. Tôi không quen biết nhạc sĩ và tôi cũng không ở trong giới văn nghệ sĩ, nhưng nhạc sĩ Nguyễn Hiền đã ở trong lòng tôi hơn bốn mươi lăm năm về trước, khi lần đầu tôi biết yêu và yêu cô hàng xóm. Và tôi đã dùng những lời trong bản nhạc “Anh cho em mùa xuân” để hát lên tỏ tình với nàng. Buổi chiều hôm ấy, mặc dù tôi hát không hay ho gì, nhưng cô hàng xóm đã thực sự cảm động khi nghe tôi thủ thỉ hát bên tai nàng “Anh cho em mùa xuân, nụ hoa nàng mới nở…”. Để rồi từ đó hai đứa học trò chúng tôi yêu nhau và yêu luôn cả cái ông nhạc sĩ đã làm ra bài hát trữ tình thơ mộng cho chúng tôi và cho bao nhiêu người yêu nhau nữa…
Mấy mươi năm sau, tôi vào lính, đêm đêm ôm súng nơi tiền đồn, căng mắt canh chừng quân thù trong bóng đêm, tôi lắng nghe tiếng hát của chương trình Chiêu hồi “ Người ơi! Mau về đây! Về bên bếp hồng, tay cầm tay, cười lên chan chứa bao tình thương… lòng cứ nao nao mơ về một ngày hòa bình.Nhạc sĩ Nguyễn Hiền đã trãi tấm lòng nhân ái kêu gọi người anh em bên kia hãy trút bỏ hận thù mà về đây yêu thương nhau… Tôi yêu mến nhạc của Ông và yêu luôn Ông. Nhạc của Ông đã đi suốt cuộc đời tôi qua nhiều nổi thăng trầm với nhiều bài hát khác nhau, trong nhiều giai đoạn khác nhau.
Hôm nay, bất ngờ nghe tin Ông đã giã từ kiếp nhân sinh tạm bợ để trở về chốn Non Bồng nước Nhược, lòng tôi không khỏi ngậm ngùi. Dẫu biết rằng hữu sinh, hữu tử, là qui luật của Đất Trời, hôm nay Ông ra đi ở cái tuổi hơn tám mươi, coi như là đã hưởng lộc Trời đầy đủ, nhưng tôi không nén nổi bi thương mà kêu to lên rằng: Nhạc sĩ Nguyễn Hiền đã mất! Bỗng dưng, tôi nhẩm hát lại mấy câu “ Anh cho em mùa xuân… Người ơi mau về đây… để tỏ lòng thương tiếc môt nhạc sĩ tài hoa và đức độ.
Xin cám ơn nhạc sĩ Nguyễn Hiền đã một đời tận tụy đem lời ca, tiếng nhạc tạo nên mùa xuân bất diệt cho thế gian. Xin vĩnh biệt nhạc sĩ, kính chúc hương hồn nhạc sĩ mãi mãi an vui với mùa xuân. Một mùa xuân đầy “nhạc và thơ tràn muôn lối”.". Nguyễn Thanh Ty.
Trên nhật báo Người Việt, ca sĩ Quỳnh Giao viết một bài tùy bút mang tựa đề "Màu Tím bên thềm Năm Mới" để tưởng niệm hai nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn và Nguyễn Hiền. Tôi chỉ trích đoạn về nhạc sĩ Nguyễn Hiền để thích hợp cho chủ đề bài viết này:
"Vào tháng Giêng năm 2006 này,... Nguyễn Hiền đã rời chúng ta sáng 23 tháng 12, cũng ở tuổi 78, và có thể đang gặp gỡ Lê Trọng Nguyễn ở một nơi nào đó tốt đẹp hơn, bên Thanh Nam, Vũ Thành, Mai Thảo, Hoài Bắc, Hoài Trung,... Nguyễn Hiền thì còn phải đợi năm năm sau. Cuối năm 1988 ông mới đặt chân lên nước Mỹ... 
Năm 1958, Nguyễn Hiền điều hợp chương trình văn nghệ của Hội chợ Thị Nghè và mời được một đoàn Ca vũ nhạc Nhật Bản từ Tokyo qua lưu diễn hai tuần. Trong đoàn có Midori Satkusi muốn tìm một ca khúc của ta để trình bày. Dù chưa quen Lê Trọng Nguyễn, Nguyễn Hiền đã tìm Nắng Chiều do Lê Trọng Nguyễn sáng tác năm năm trước, đưa cho nàng tập và hướng dẫn cách trình bày. Từ đấy, Nắng Chiều đã hắt ánh sáng lên vòm trời quốc tế, trở thành một trong những ca khúc Việt Nam được quen biết nhất tại Á châu. Sau đó, đôi bạn quen biết nhau và từng sáng tác chung Màu Tím Hoàng Hôn hay Lá Rơi Bên Thềm (nhạc Lê Trọng Nguyễn, lời Nguyễn Hiền). Hai người đều có một số điểm tương đồng, là viết không nhiều, nhưng có nhiều ca khúc thuộc loại nghệ thuật, đẹp từ nhạc đến lời, và sẽ tồn tại mãi trong tâm hồn của những người yêu nhạc.
Nguyễn Hiền chọn con đường khác. Sinh trưởng ở vùng đất được coi là cái nôi văn hóa và nghệ thuật là Bắc Ninh, ông thấm nhuần giai điệu ngũ cung và luôn luôn tìm về cõi thanh bình hiền hòa của đất nước. Thể tài sáng tác của ông thiên về xu hướng lãng mạn, trữ tình và nhất là quê hương. Chúng ta ngày nay có nhớ cố hương chính là nhờ được ru trong những ca khúc hoài hương ấy. Ông còn là một nhạc sĩ có tài và sử dụng được nhiều nhạc cụ. Tên Nguyễn Hiền có thể ảnh hưởng đến ý nhạc và lời từ. Tình yêu trong các tác phẩm của ông là sự tinh khiết, ngây thơ hồn hậu. Quê hương trong các ca khúc của ông luôn đượm nét thanh bình hiền hòa. Tác phẩm của Nguyễn Hiền là sự mời gọi trở về một không gian đã tắt, một thời gian đã lặng. Không phải ngẫu nhiên mà ca khúc nghệ thuật nổi tiếng của ông là Tìm Ðâu. Không cầu kỳ bóng bảy mà day dứt mãi trong hồn chúng ta... Bài viết này là một lời tri ân, với rất nhiều luyến tiếc.".
Nhạc sĩ Phạm Anh Dũng gửi tôi bài viết của hiền thê của cố nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn, bà viết bài văn cảm động cho thấy nhạc sĩ Nguyễn Hiền rất có lòng với bạn bè. Sau đây là bài viết "Kỷ Niệm Với Nhạc Sĩ Nguyễn Hiền, Một Chiếc Lá Rơi...":
"Hai nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn và Nguyễn Hiền, thân nhau như bạn, quý nhau như anh em, hai nhac sĩ nói trên đã từng làm chung với nhau vài bản nhạc như là Lá Rơi Bên Thềm, Màu Tím Hoàng Hôn ... Trước sự ra đi của nhạc sĩ Nguyễn Hiền, Nga đã viết lại một vài kỷ niệm nhỏ...
".... năm 1970, vào khoảng tháng 6 Nga và anh Lê Trọng Nguyễn đang đi trên đường phố ở Sài Gòn, thì Lê Trọng Nguyễn nắm tay Nga nói là "vào đây anh giới thiệu một người bạn thân". Nga hoang mang không không biết là sẽ vào đâu. Sau khi nhìn lại thì biết là mình đã vào phòng ca nhạc "Đêm Màu Hồng".
Khi bước vào trong, Nga được biết ông. Nhạc sĩ Nguyễn Hiền, đó là lần đầu tiên Nga được biết ông. Nhạc sĩ Nguyễn Hiền nhìn Nga với nụ cười tươi và nói: "Bạn của Nguyễn há, trẻ quá nhỉ! Nguyễn nói với tôi rồi, ngồi chơi nghe nhạc nhé!".
Từ đó, Nga được quen với người nhạc sĩ lúc nào cũng hoạt động văn nghệ, sáng tác nhiều và trình diễn mọi nơi. Nga nhận thấy gần như là nhạc sĩ Nguyễn Hiền yêu mến sinh hoạt văn nghệ một cách không mỏi mệt.
Vài tháng sau cũng năm 1970, Nga và Lê Trọng Nguyễn lại được gặp nhạc sĩ Nguyễn Hiền ở gần nhà một người bạn. Nhạc sĩ Nguyễn Hiều kêu, Lê Trọng Nguyễn, nói rằng: "Nguyễn! trầu cau bánh trái bà vợ "moi" đã mua đủ cả rồi"; Nguyễn Hiền nói tiếp, "một mâm cau, trái nào cũng tròn y như "toi" vậy". Rồi cả hai anh cùng cười to lắm (thời kỳ đó Lê Trọng Nguyễn mập mập tròn trịa. Anh chị Nguyễn Hiền đã giúp mua sắm lễ vật, trầu cau và đích thân lo đám hỏi và đám cưới cho Lê Trọng Nguyên và Nga).
... Nhiều năm sau gặp lại, tình bạn giữa Nguyễn Hiền và Lê Trọng Nguyên vẫn như xưa, hai anh vẫn gặp nhau nơi thành phố Westminster, mỗi khi gặp thì ăn uống bàn chuyện văn nghệ, bạn bè.
Cho đến một ngày, sau ngày anh Lê Trọng Nguyên ra đi, vào ngày 01/09/2004. Anh Nguyễn Hiền thỉnh thoảng nói chuyện với Nga qua điện thoại, lúc nào cũng khuyến khích xúc tiến việc làm "Tập Tuyển Nhạc và CD Lê Trọng Nguyên" để tưởng niệm LTN.
Từ đầu năm 2005, Nga thường có dịp gặp nhạc sĩ Nguyễn Hiền nơi một quá nhỏ, Tài Bửu, vài lần họp cùng các anh chị em nghệ sĩ, ban tổ chức để lo buổi tưởng niệm LTN.
Ngày 17 tháng 4, 2005, nhạc sĩ Nguyễn Hiền có mặt suốt buổi trên sân khấu trong đêm Tưởng Niệm LTN. Nhìn nhạc sĩ Nguyễn Hiền trên sân khấu đêm đó ta mới thấy được lòng thương bạn, thương văn nghệ của ông. Nhạc sĩ Nguyễn Hiền đã nói về tình bạn, nói về lãnh vực văn nghệ của LTN. Nhìn ông trên sân khấu trong dáng điệu gầy, hơi mệt. Nhưng anh vẫn hăng say trình tấu gần như nguyên chương trình với cây phong cầm. Đặc biệt đêm đó, nhạc sĩ Nguyễn Hiền và Quỳnh Giao đã gây cảm xúc trong lòng khán giả khi trình diễn bài nhạc "Màu Tím Hoàng Hôn" với phần đệm đàn phong cầm của nhạc sĩ Nguyễn Hiền.
Hoàng hôn đã đến với hai nhạc sĩ tài hoa. Hoàng hôn của cuộc đời !
LTN và Nguyễn Hiền đã ra đi, nhưng "Màu Tím Hoàng Hôn" sẽ vẫn còn lại trong lòng chúng ta mãi.
Vào những tháng của năm 2005, tôi vẫn thường được gặp nhạc sĩ Nguyễn Hiền nơi quán nhỏ. Mỗi lần gặp ông là mỗi lần ông "khuyến khích" làm thêm một buổi tưởng niệm LTN nữa. Ông nói "Nga phải có một buổi ở ....!". Nhiều lần, tôi được họp với nhạc sĩ Nguyễn Hiền và các anh em văn nghệ sĩ. Nhiều lần trong những buổi họp mặt, nhạc sĩ Nguyễn Hiền thường nói đến bài nhạc: "Lá Rơi Bên Thềm" một cách buồn buồn, thơ thẩn và có phần triết lý về cuộc đời. Ông nói với tôi và các bạn: "Một lần nhìn chiếc lá rơi, Tâm tư ta vẫn hỏi ... đến bao giờ ta là chiếc lá rơi?"
Mùa đông năm nay chiếc lá Nguyễn Hiền đã rơi sau chiếc lá Lê Trọng Nguyễn. Hai mùa thu!
Hai nhạc sĩ đã để lại nhiều thương mến trong tình yêu văn nghệ của chúng ta.
Thu về, vào mùa lá rơi, chúng ta nhớ đến nhạc sĩ LTN, Nguyễn Hiền và các vị khác.
Thương nhớ những người đã ra đi khi ta nhìn những chiếc Lá Rơi Bên Thềm
LeTrongNguyenthiNga, Dec 2005"
Tờ Việt Mercury tháng 2 năm 2003, ký giả Nguyễn Quang Minh viết về nhạc sĩ Nguyễn Hiền qua bài "Gia đình nhạc sĩ Nguyễn Hiền: 50 năm, gừng cay muối mặn...". Bài viết đi sâu vào khía cạnh gia đình của người nhạc sĩ mà sự đạo đức và thủy chung là những giá trị đặc biệt về ông.
"... Bước ra sân sau để tưới hoa, chăm cây kiểng... ánh nắng sớm của mùa xuân Cali lộng lẫy quá, huy hoàng quá làm cụ chói mắt. Một niềm vui nào đó chợt dấy lên trong lòng, bà cụ Nguyễn Thị An định bụng sẽ phải khoe với chồng ngay khi ông về nhà, kẻo quên. Ở cái tuổi ngoài 70 như vợ chồng cụ, tình yêu tuy vẫn nồng nàn, như trí nhớ có phần không như ý muốn. "Ừ, mà đã 50 năm rồi còn gì... Thời gian qua mau quá!".
Họ cưới nhau ở Hà Nội, năm 1953. Nàng 20, chàng 26 tuổi. Cụ nhớ hoài cái duyên tơ hồng đã buộc cuộc đời mình với chàng sinh viên trường Bưởi không những đẹp trai, lại có tài. Anh là một nhạc sĩ có những bản tân nhạc mới mẻ, tân kỳ so với nền tân nhạc còn khá lạ lẫm với giới thưởng ngoạn. Cái duyên chồng vợ được quyết định chỉ vỏn vẹn có hai tuần, khi hai người trước đó không hề quen biết nhau. Chỉ có hai bên bố mẹ biết nhau, gặp nhau mỗi lần lên chùa.
"Gặp ông ấy, là tôi yêu ngay. Trông anh ấy lúc đó rất đẹp, rất tài tử, nhưng con người điển trai này cũng toát ra một nét đứng đắn, đàng hoàng không chê vào đâu được. Tôi đã không lầm... suốt 50 năm qua về nhà tôi!" Cụ cười thành tiếng khi kể về người chồng.
Ngay từ hồi còn trẻ, bà đã đóng vai trò một "nội tướng" hoàn hảo để chồng an tâm đi ra ngoài hoạt động xã hội, âm nhạc. Ông đã từng đi nhiều nước, đại diện cả quốc gia tham dự các hội nghị về văn hóa, nghệ thuật, cũng như làm việc trong những sinh hoạt văn nghệ như đài truyền hình, ban nhạc, kịch nghệ... Bà An bấy giờ không "lẽo đẽo" theo đuôi chồng như thường tình. Mà ở nhà chăm sóc bốn người con, và cơ sở thương mại của gia đình. Bà vẫn được nghe, biết những việc làm tốt lành của chồng ở bên ngoài. Không một chút điều tiếng nào, không một ai chê trách về hạnh kiểm của chàng nhạc sĩ. Trên làn sóng phát thanh, những bài hát quen thuộc của chồng như Mái Tóc Dạ Hương, Anh Cho Em Mùa Xuân, và nhất là bài Tôi Có Người Em Nhỏ, bài hát chồng phổ thơ dành cho cô đã làm tình yêu hai người lúc nào cũng nồng ấm. Không ai biết nhiều về cô Nguyễn Thị An, cháu gọi nhà thơ Tú Mỡ bằng chú, một cái nòi văn nghệ... Chẳng sao. Người ta chỉ biết đến tài danh của chồng cô: nhạc sĩ Nguyễn Hiền, một tư chất sáng láng, một hạnh kiểm tuyệt hảo... thế là đủ vui. Bà An thuở đó vẫn nghe chồng nói: "Đạo đức và sự suy đồi chỉ cách nhau có nửa bước chân. Nếu không vững, sẽ ngã ngay." Và cho tới bây giờ, 50 năm qua, xem ra cái "nửa bước chân" trong hôn nhân của họ càng ngày càng bền vững.
Nhưng không phải cuộc sống lúc nào cũng bình yên, những giai đoạn khó khăn về kinh tế, những chuyển biến trong đời sống không lúc nào không thôi thúc, tạo nên những con sóng chỉ chực nhận chìm con thuyền hạnh phúc. Hai vợ chồng vẫn nắm chắc tay chèo. Cụ An kể lại "Nhà tôi bao giờ cũng trao phó cho tôi lo về tiền bạc. Anh ấy giao phó hoàn toàn. Không một đồng nào giữ. Làm bao nhiêu cũng đưa hết. Một người chồng tế nhị trong cư xử, dịu dàng và bao dung rất mực!". Ngay cả khi cuộc đổi đời năm 75. Lý tưởng yêu nước đẩy chồng vào những hoạt động chính trị, bị tù tội, bị cô lập về mọi mặt hoạt động văn hóa nghệ thuật, cả hai vẫn hết lòng trân quý, thương yêu, nâng đỡ nhau. Họ lấy căn bản truyền thống gia đình, sự nghiêm túc trong văn hóa dân tộc Việt Nam để sống thẳng lưng trước mọi biến động để tiếp tục nuôi dưỡng hạnh phúc, hôn nhân của mình.
Rồi con thuyền hạnh phúc vẫn trôi, họ đưa các con qua Mỹ năm 1983. Sự hội nhập vào một xã hội văn minh bậc nhất như Hoa Kỳ không làm thay đổi hay choáng ngợp mảy may. "Chúng tôi hòa nhập ngay. Mình biết đây là một đất nước lý tưởng cho mọi thứ tự do, nhưng không thể có chuyện tự do... làm khổ nhau."
Cụ An vừa gọt mấy trái mướp, vừa kể "nhà tôi ông ấy đi ra ngoài nhiều, nhưng bao giờ cũng về nhà ăn cơm với tôi. Chẳng phải ai bắt. Chỉ thấy thương nhau, nghĩ đến nhau. Lúc trẻ thì vì tình yêu, quyến luyến không rời. Còn bây giờ thì sống bởi cái nghĩa phu phụ. Tôi cho rằng mình thật may mắn, hạnh phúc khi có một người chồng tài hoa, nhưng cái quý hơn cả, là một tâm hồn, một tấm lòng đạo đức không suy suyển.". Nhạc sĩ Nguyễn Hiền vẫn ngày ngày ra Hội Cao Niên Á Mỹ để gặp gỡ, bàn thảo với các cụ, các bác và đồng thời tiếp khách, soạn thảo chương trình hoạt động cho hộị Hằng năm, ngày 10 tháng Ba âm lịch, cụ vẫn đóng vai trò trưởng ban tổ chức ngày Giỗ Tổ Hùng Vương. Ngoài ra, từ năm 1996 đến nay, nhạc sĩ vẫn là Ủy Viên Danh Dự về Văn Hóa Sắc Tộc của thành phố Westminster, nơi nhạc sĩ cư ngu.. Trong những dịp lễ hội, hay những sinh hoạt văn hóa nghệ thuật, mọi người đều thấy nhạc sĩ Nguyễn Hiền có mặt để thúc giục và làm việc. "Người ta chỉ thấy tôi là một nhạc sĩ, nhưng thật ra, tôi thấy mình yêu văn hóa Việt và chịu khó tìm tòi, nghiên cứu và muốn phổ biến những tinh hoa của dân tộc ta cho người nước ngoài và kể cả nhắc nhở những thế hệ sau về những giá trị văn hóa của Việt Nam, ở bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào." Nhạc sĩ Nguyễn Hiền từng nói.
"Chúng tôi cưới nhau ngày 22 tháng Hai năm 1953. Như vậy là sắp tới ngày Lễ Vàng rồi đó." Nhạc sĩ Nguyễn Hiền cười nói. Ông cho biết sẽ không làm gì cả. Vì theo ông, người ta sống với nhau cả đời, chứ không riêng gì một ngày. Năm mươi năm, một đơn vị gia đình, một khối vàng ròng hạnh phúc không bao giờ bị thay đổi đã là một món quà giá trị cho nhau không còn gì hay ho hơn."
Nhà thơ Hồng Vũ Lan Nhi chia sẻ trong bài viết "Vĩnh Biệt Nhạc Sĩ Nguyễn Hiền" cho thấy nhạc sĩ Nguyễn Hiền có trí nhớ dai khi kể về lịch sử mà các anh em Văn bút Nam Cali đều biết và đặc tính không bỏ cơm trưa với gia đình, một điểm son mà hiền thê của nhạc sĩ đã xác nhận trong bài viết phần trên của ký giả Nguyễn Quang Minh:
"Tin nhạc sĩ Nguyễn Hiền đã ra đi… không làm tôi sửng sốt, nhưng làm cho tôi bùi ngùi khi nhớ lại những ngày tháng đã cùng anh nói chuyện ngày xưa, ngày mà anh đã biết gia đình tôi rồi trở nên thân thiết từ thời Phát Diệm. Khi hồi cư về Ha Nội, anh cùng gia đình tôi vẫn có liên hệ với nhau về phần văn nghệ.
Vào một buổi xế trưa, anh đã lái xe đến thăm tôi tại nhà đường Flying Fish, thuộc thành phố Fountain Valley. Chỉ vì đã có một lần gặp chị Hồng và tôi ở tiệm thuốc tây Catinat, anh đã ngạc nhiên khi biết tôi là em út trong gia đình họ Lê... Anh Nguyễn Hiền tuy là vai trên, nhưng trong cách nói năng, thù tiếp, anh lúc nào cũng nhã nhặn và lịch sự với người đối diện. Anh hứa sẽ đến thăm tôi và nói chuyện nhiều về những ngày Hà Nội... Hai anh em gặp nhau, trong không khí ấm cúng, và tôi để nhạc nhẹ nhẹ cho thêm phần thơ mộng. Anh Hiền với giọng nói nhẹ nhàng, chậm rãi, anh kể cho tôi nghe lý do nào anh đã quen với gia đình tôi:
“Vào thời 1945, khi Việt Minh hô hào kháng chiến chống Pháp, tất cả những thanh niên yêu nước đều ủng hộ bằng cách tham gia phong trào. Về sau mặt nạ rớt xuống, một số đã từ bỏ, còn một số vẫn trung thành với đường lối mà họ đã theo. Năm 1946, gia đình tôi chạy về Phát Diệm, thời đó có Đức Cha Lê Hữu Từ là người tích cực chống đường lối dã man, tàn bạo của ông Hồ Chí Minh… Tôi còn nhớ, ở Phát Diệm, mỗi chiều thứ Bảy, gia đình cô gồm các anh Lê Ngọc Huỳnh (violon), Lê Huy Giáp (accordéon), Lê Như Khôi (Saxo-Tenor), Lê Hữu Mục (Saxo-Alto, và guitar), Lê Ngọc Linh(Trompette, và trống), dựng sân khấu ngoài trời đánh những bản nhạc vui của ngoại quốc và VN cho dân chúng Phát Diệm thưởng thức. Do duyên văn nghệ, tôi đã quen với các anh của cô…”
Tôi thú thực với anh, nhờ có anh, tôi được biết về các hoạt động của các anh ruột của tôi ngày xưa. Tôi hỏi anh, anh có nghe bài Chiều Cô Đơn của anh Linh vào năm 1952, và Hẹn Một Ngày Về của anh Mục vào năm 1953 không. Anh cho biết, trời thương đã cho anh một trí nhớ tuyệt vời, chỉ cần đọc hay nghe một lần, anh có thể nhớ kỹ bài nhạc hay bài văn đó… Tôi bỗng nhớ đến lời Bích Huyền đã một lần nào đó nói với tôi: "Nhạc sĩ Nguyễn Hiền như một cuốn tự điển sống, những gì em muốn biết, em chỉ cần nhấc phone lên hỏi anh là được anh cho biết đầy đủ chi tiết cần biết.". Anh Hiền kể về những ngày tháng cũ bằng một giọng rất say mê, khiến tôi ngồi im nghe thích thú như khi xưa còn bé nghe mẹ kể chuyện cổ tích. Tôi khen bài Anh Cho Em Mùa Xuân hay quá, anh cho biết, chỉ là tình cờ, khi đi ngang qua chỗ làm việc của người bạn, anh thấy trên bàn có tập thơ Kim Tuấn, anh mở ra, gặp ngay bài Anh Cho Em Mùa Xuân. Anh đọc và thấy thích, và thế là dòng nhạc tuôn chảy. Sau đó, nhà xuất bản (anh Hiền đã nói, tôi quên tên) hỏi anh có bài nhạc nào mới không, anh Hiền đưa bài nhạc Anh Cho Em Mùa Xuân, thế là có tiền. Và anh đã chia cho Kim Tuấn một nửa. Mỗi lần tái bản, anh được tiền, anh cũng chia đều cho Kim Tuấn… Anh say sưa nhắc về các bạn nghệ sĩ thời làm đài phát thanh Sài Gòn, số 3 đường Phan Đình Phùng với Văn Phụng, với anh em Xuân Tiên, Xuân Lôi, với Nhật Bằng, Hoàng Trọng... và nhiều nhiều nữa …nhất là lý do anh gặp Đinh Hùng, đưa cho anh bài thơ vừa làm xong, anh đọc xong và phổ nhạc ngay tại tiệm phở, và anh đã đổi tên bài thơ thành bài Mái Tóc Dạ Hương…
Tại Mỹ, Anh là người của Cộng Đồng, hoạt động trong nhóm Văn Bút hải ngoại, Anh là nhạc sĩ, là nhà văn, nhà khảo cứu, anh hoạt động vì yêu văn hóa Việt, cho nên anh đã chịu khó tìm tòi, nghiên cứu và đem phổ biến những tinh hoa của dân tộc Việt Nam cho người nước ngoài và luôn nhắc nhở những thế hệ sau phải biết những giá trị về nghệ thuật, về văn hóa Việt Nam, và hãy đem phổ biến dù ở bất cứ nơi nào… Anh thường tâm sự với tôi như thế. Anh còn hoạt động trong Hội cao Niên Á Mỹ, soạn thảo chương trình cho hội hàng năm, còn là trưởng ban tổ chức trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương. Anh cũng là Uỷ Viên Danh Dự về Văn Hóa Sắc Tộc của Thành phố Westminster từ năm 1996 đến nay. Anh còn viết bài cho tờ Hạc Trắng, cùng với nhà thơ Cao Tiêu, mà chủ nhiệm và chủ bút là bà Từ Dung…
"Có một điều đã làm tôi quí phục anh, khi tôi mời anh đi ăn nhà hàng, anh đã từ chối và cho biết, chưa bao giờ anh bỏ bữa cơm trưa với “nhà tôi”. Anh cho biết quan niệm của anh về hôn nhân, về hạnh phúc… Anh đã kể cho tôi nghe, anh lấy vợ là do hai bên gia đình quyết định. Hai bà Mẹ là bạn thân, thường đi chùa, và hứa gả con cho nhau. Anh và chị chưa hề biết mặt nhau, và từ khi cưới nhau đến giờ, tình yêu của anh chỉ dành cho một người vợ, sau gần 50 năm chung sống, chưa hề có bóng mây mờ che phủ…và hạnh phúc là nghĩ về nhau, như tôi đã dành cho “nhà tôi” bữa cơm không bao giờ vắng mặt…là những săn sóc nhỏ nhặt cho nhau, và vì nhau…
Thưa anh, hôm nay, sau khi được tin anh đã nhẹ nhàng ra đi, bỏ lại trần gian đầy đau khổ này ” em đã có ít cảm nghĩ về người anh mà em hằng ngưỡng phục, và quí mến”. Vĩnh biệt anh!". Hồng Vũ Lan Nhi.
Nhạc sĩ Nam Lộc gửi đến tôi bài viết: "Nhạc Sĩ Nguyễn Hiền: Tấm gương sáng của nghệ sĩ Việt Nam”.
Nếu có người hỏi tôi, ai là khuôn mặt nghệ sĩ mẫu mực để tôi được nhìn làm tấm gương soi. Tôi sẽ không ngần ngại trả lời người đó chính là Nhạc Sĩ Nguyễn Hiền. Tôi ngưỡng mộ ông không chỉ qua tấm lòng son sắt với quê hương đất nước hay tài năng sáng tác với các nhạc phẩm trữ tình, sang cả và mang nhiều ý nghĩa, mà còn nhìn ông như một người chồng, người cha mẫu mực. Nghe cô con gái út kể chuyện thời gian sau biến cố 1975, mỗi ngày chở các con đi học trên chiếc xe đạp “cọc cạch”, dưới trời nắng cháy da hay cơn mưa tầm tã, nhưng ông vẫn âm thầm tính chuyện phục quốc, để rồi bị Cộng Sản cầm tù suốt mấy năm trường.
Với tính tình điềm đạm, giọng nói từ tốn và kiến thức rộng rãi. Tuy theo Tây học, nhưng luôn mang nặng hồn dân tộc. Ông cởi mở với mọi người, rộng lượng với đàn em, tử tế với bạn bè và trân quý gia đình. Nhưng tất cả những ưu điểm trên đều không lớn hơn trái tim nhân hậu mà ông dành cho tha nhân và xã hội. Thời gian 10 năm gần đầy, mặc dù đã lớn tuổi, nhưng các hoạt động cộng đồng của ông vẫn không hề suy giảm. Qua những những bài biên khảo, nhận định, những buổi thuyết trình, hội thảo ở khắp mọi nơi. Đặc biệt là với các vai trò đảm nhiệm như Chủ Tịch Hội Cao Niên Á Mỹ, thành viên xây dựng đền Hùng, hoặc Ủy Viên Văn Hóa và Nghệ Thuật của thành phố Westminster v.v., nhạc sĩ Nguyễn Hiền đã làm cho người bản xứ có những cái nhìn kính phục và thiện cảm đối với tập thể người Mỹ gốc Việt. Đó cũng chính là lý do mà hầu hết các cơ quan truyền thông báo chí, truyền hình hay trung tâm ca nhạc đều nhất lực vinh danh ông về các thành tích phục vụ cộng đồng.
Nếu ai có cơ hội hoạt động gần gũi với nhạc sĩ Nguyễn Hiền thì đó phải là người may mắn. Và chỉ cần học hỏi được một phần nhỏ trong thân thế và sự nghiệp bao quát của ông, thì đó chính là niềm hạnh phúc lớn lao.". Nam Lộc (Cuối năm 2005)
Viết nhân ngày tiễn biệt nhạc sĩ Nguyễn Hiền.
oOo
Chết và sống là chỉ hiện tượng của luật thiên nhiên tạo ra trong cuộc đời này. Một triết gia đưa ra cái ý tưởng nghe như tương phản, nhưng rất chí lý: "Sống khó khăn để chết an nhàn". Tôi muốn tri ân tấm gương kiểu mẫu Nguyễn Hiền, người của biểu tượng cho lòng ái quốc trung kiên, đạo đức cao quý, kiến thức uyên bác và nghệ sĩ tính, nhưng vẫn lưu giữ sự thủy chung tuyệt đối. Khi chúng ta sống giữ gìn từng ly từng tí giá trị đạo đức, phẩm hạnh cao quý ngày này qua ngày khác là việc làm vô cùng khó khăn, để mai kia buông xuôi ra đi trong thanh thản là điều trân trọng mà bài viết này xin kính dâng lên hương linh của người nhạc sĩ biểu tượng cho một tấm gương sáng về tài hoa và cá tính kiểu mẫu bằng những lời lẽ ưu ái và thật biết ơn.
Nhạc sĩ Nguyễn Hiền kính mến,
Hôm nay, ngày thứ Bảy 31 tháng 12 năm 2005, nhạc sĩ sẽ từ bỏ cõi dương trần. Bằng lần cuối cùng này, trong tiếng nói chung của tất cả những thân hữu, đồng hương, văn nghệ sĩ góp mặt trong bài viết này, cũng như bao người khác yêu quý những nhạc phẩm của nhạc sĩ, xin đồng thành kính tiễn đưa nhạc sĩ về miền cực lạc quốc, mà nơi đó không có chiến tranh, không có hận thù, và mùa xuân sẽ mãi mãi về cho khúc hát "Thanh bình ca" bất tận của chốn an giấc ngàn thu...
Việt Hải, Los Angeles