Hoàng Lan Chi : Tưởng nhớ cựu nhạc trưởng quân nhạc VNCH Hiếu Anh (1941-2005)
Ngày xưa tôi vùi đầu học và sở thích mạnh nhất là Sách, thứ đến Nhạc. Tôi chỉ xem hay nghe, không hề có ý định tìm hiểu, kết thân giới nghệ sỹ.Vì thế khi Nhạc Sĩ Hiếu Anh gửi mail làm quen, tôi đã hỏi “Xin lỗi, HA bao nhiêu tuổi? Tôi thì già rồi nhe” Khi anh trả lời, tôi bật cười. Hóa ra, anh- hơn tuổi tôi -Cựu Nhạc Trưởng Quân Nhạc VNCH. Anh làm quen vì tôi đã khen nhạc Hiếu Anh hay trong CD của Miên Thụy.
TƯỞNG NHỚ CỰU NHẠC TRƯỞNG QUÂN NHẠC VNCH HIẾU ANH
Hiếu Anh .tên thật là Nguyễn trí HIẾU
Sinh nan 1941 tai HANOI
Cụu G.S âm nhạc trung học
Cuu D/U nhạc truong quân nhạc QLVNCH
Mùa hoa anh đào năm 2005, Anh lên DC và tôi gặp Anh ở Phở Xe Lửa. Nhóm chúng tôi gồm Đinh Quang Trung, Nguyễn Đăng Tuấn, Vũ Hữu Tòan hẹn hò ngắm hoa nhưng anh HA và Trung không tìm được nơi đậu xe. Rốt cuộc, bờ sông chỉ có vợ chồng Vũ Hữu Tòan, Nguyễn Đăng Tuấn và tôi.
Hôm sau, Anh đến nhà riêng Vũ Hữu Tòan. Có khá đủ nhưng vắng tôi. Tôi giữ liên lạc với Anh qua mail. Nguyễn Đăng Tuấn vẫn giới thiệu nhạc của anh trong chương trình Sáng Tác Mới. Ở đây, tôi phụ trách phỏng vấn Nam Nhạc Sĩ còn Tuấn thì Nữ.
Tháng sáu thì phải, Tuấn giao cho tôi phỏng vấn anh Hiếu Anh. Như thường lệ, tôi sọan bài kỹ lưỡng và gửi trước để người nhận tùy nghi. Tôi viết font Unicode, Anh trả lời bằng VPS. Anh làm tôi khốn khổ vì khi dùng VietUni để chuyển font, đã ra tùm lum do hai font bị trộn chung trong một file. Tôi phải cầu cứu anh Hà Phương Hòai mới có một bản mà anh Hòai bảo “Tương đối khá nhất.”. Tôi la lối anh Hiếu Anh qua mail. Rằng anh phải báo cho tôi biết, Anh không sử dụng được Unicode thì tôi sẽ gõ VNi hay VIQR. Anh bảo sẽ gõ lại. Giời ơi, khi anh nhờ con anh gõ lại thì cũng vẫn xấu quá. Tôi mất biết bao thời giờ để sửa. Cuối cùng tôi gửi đến Anh bản word rất đẹp với chữ to, nhỏ , mầu mè. Anh thích mê tơi và “ Em tôi giỏi quá. Hôm nào Anh lên DC, thưởng em phở nhé.” Tôi thì ngúng nguẩy “ No, em sợ mập, không thích ăn. Cho anh nợ đó” Và cách đây một tháng, tôi đòi nợ “ Anh à, mua cho em một hộp gồm các bao giấy để đựng CD nhạc”. Tất cả chỉ là vì tôi chưa lái được xe nên nhiều cái lặt vặt cần thiết cũng không đi mua được. Anh đã gửi lên DC cho tôi ngay.
Khi tôi mở chương trình TÁC GIẢ-TÁC PHẨM -THÍNH GỈA, tôi nghĩ đến Anh trước tiên. Vì sao vậy? Vì tôi luôn ưu ái cho những người lính VNCH. Tôi mail, báo tin sẽ giới thiệu CD Lời Tình Buồn và yêu cầu Anh đưa số phone hai thính giả để tôi thu âm ý kiến họ về CD nhạc. Lúc ấy, Đài đang dọn nhà mới, tôi chưa có đầy đủ dụng cụ để tự thu như bây giờ, phải nhờ Đinh Quang Trung. Vì việc chung, Trung đã khá vất vả với tôi. Trung gọi cho anh PH và sau đó Hồng Phúc thì HP đang bận và HP hẹn sáng hôm sau. Khi Trung gọi lần sau, Hồng Phúc còn đang ngủ nên trả lời không gọn vì tờ giấy để dứơi nhà. Lúc nghe ý kiến hai thính giả, tôi hơi bực mình và tôi …gọi điện thọai trút lên ông anh:
-Anh à, chơi với em thì anh biết, em rất ghét áo thụng vái nhau. Chương trình của em, khen chê đúng mức. Hai thính giả thì một nói về bài thơ của họ được anh phổ nhạc, một thì khen CD hay hết cả 12 bài!! Em không chịu. Tài ba như VC, PD thì một CD cũng không thể nào hay hết. Thính giả của em cần nghe ý kiến trung thực một chút và họ phải biết CD có bao nhiêu bài nghe được, có đáng cho họ mua về không ? Đó là cái chính yếu vì em muốn gíup Anh bán được CD, có tiền ra cái khác. Do đó họ không cần biết bài thơ ông X do anh phổ là sao, kỷ niệm của anh với ông ấy, anh tốt với bạn bè ra sao..Cái họ cần biết là CD có bao nhiêu bài nghe hay và nghe được ?
Anh cười hiền hòa khi cô em “ào ào” như vậy! Vì anh biết, tôi làm việc rất vô tư không vì tiền. Xét thấy CD nhạc, sách nào hay thì tự tôi giới thiệu chứ không ai có thể bỏ tiền ra MUA được tôi. Và ngược lại, tôi cũng chẳng ngán ai nếu cần phải góp ý để cuộc sống có ý nghĩa hơn. Anh nói sẽ tìm thính giả khác. Vì sự chậm trễ đó, tôi giới thiệu CD Dạ Quỳnh Hương của Phạm Anh Dũng trước.
Tôi nhờ Trung lấy cảm tưởng của Anh về ba bản nhạc Anh thích nhất trong CD. Sau khi nghe cảm tưởng của Anh, tôi lại gọi phone:
-Giời ơi, em thấy bài Chiếc nhẫn ngày xưa ..quê thấy mồ hà, sao anh lại thích nhỉ?
Xem đấy, cô em gái Bắc Kỳ 9 nút thấy ông anh hiền lành nên ..bắt nạt ra trò. Anh lại cười và chỉ dám tranh luận tí tí với cô em. Chính vì thế trong phát thanh, tôi đã nói với người cùng đàm luận với tôi hôm đó là anh Phạm Bá Vinh :
-Bài này theo tôi là .. ý kiến anh Vinh ra sao?
Anh Vinh nêu ý và chúng tôi vẫn mời thính giả nghe. Tôi và Vinh thích các bài khác. Sau khi phát thanh, anh mail bảo tôi burn CD cho anh. Tôi lại ngúng nguẩy:
-Mèn ơi, Anh nói con anh làm đi? Em đang dọn nhà tới lui, em đâu có sẵn CD hay tem thư ? Em cho link trên net, con anh lấy xuống và chép CD cho anh?
Khi nảy ý tưởng làm một chương trình đặc biệt “Các nhạc phẩm viết cho vợ”, tôi cũng gửi mail cho Anh. Anh gửi ngay một CD chỉ có duy nhất bài Ru Em Tình Vàng.Tôi nhận, cất đi và ..chẳng nhớ gì nữa hết. Anh cũng bảo Anh có bài Em Gái Gia Long ở CD X mà Anh đã gửi cho tôi nhưng khi làm chương trình Nhạc đặc biệt cho hai trường nữ Gia Long và Trưng Vương, tôi đã không chọn bài ấy vì nghe có vẻ “ hơi giựt”. Anh hơi buồn. Vậy thôi.
Tối chủ nhật 27 tháng 11, tôi bắt tay vào làm chương trình Nhạc cho vợ. Tôi đã có khá đủ và bây giờ thu âm tâm tình tác giả. Tôi gọi cho anh. Anh bảo anh gửi CD rồi có cả lời viết. Tôi:
-CD nào?
-CD chỉ có một bài Ru Em Tình Vàng và cái thư anh viết.
Rồi như thường lệ, anh vô tư cất tiếng hát ngay:
-Năm năm rồi …
Thú thật, tôi chẳng nhớ gì cả về việc Anh đã gửi . Tôi nói để em đi tìm. Tìm được CD, nghe thử, tôi lại gọi cho anh:
-Em thấy rồi. Nghe hay lắm.Có tình tự ngậm ngùi!
-Vậy hả.
Giọng anh vui vì anh quá biết rõ cô em gái khó tính này. Cô ta không khen bừa bao giờ.Cô ta đã nói Hay là Hay thật, không khen sáo. Tôi và Anh đùa vui vì “Tình tự ngậm ngùi” Tôi nhắc lại, Anh Nguyễn Đức Nam đã trêu tôi khi cùng thực hiện chương trình CD Yên Hạc:
-Lạ nhỉ, anh nghe đã mấy lần mà không biết bài nào tình tự ngậm ngùi!
Tôi dùng chữ vậy đó. Rồi từ giã anh để còn gọi cho các Nhạc Sĩ khác, báo cho họ chuẩn bị. 8g 27 tôi quay lại với Anh:
-Anh xong chưa?
-Rồi. Anh viết sẵn khi gửi CD cho em mà.
-Em thu nghe.
Tôi bắt đầu thu âm. Tai tôi nghe và tay tôi ghi chú việc riêng. Tôi nghe lõm bõm nhưng thấy anh nói khá dài. Tôi đã tính ngắt lời vì lố số phút dành cho Anh nhưng không biết điều gì đã ngăn tôi. Có lẽ vì anh nói hăng say, tư tưởng Anh đang đi một mạch dù giọng nói Anh vẫn bình thường, rõ ràng không tức giận. Tôi cũng có chút ngạc nhiên khi thấy Anh chửi CS. Bình thường Anh hiền hòa. Anh kể nguyên nhân vì sao Anh viết bài Ru Em Tình Vàng.
Trong tù. Sau 5 năm. Một tối. Anh bạn ứng khẩu bốn câu thơ cho vợ, Anh thấy cũng đúng nỗi niềm của mình nên đã khai triển thành bản nhạc.
Anh:
-Không có nỗi hận nào bằng hận mất nước. Không có nỗi đau nào bằng đau tình phụ. Thế mà người chiến sỹ VNCH đã phải ôm cái hận mất nước còn gánh thêm cái ách lao tù, để mặc cho vợ con chân yếu tay mềm phải bị dập vùi trong cái xã hội CS đói rách, nghèo nàn mà gian ác. Thế nên đã có những người vợ hiền đã bị vấp ngã, đã phải buông xuôi, mặc cho đưa đẩy để rồi người chiến sỹ khi trở về lại ôm thêm cái mối hận tình. Nhưng bên cạnh đó vẫn có những người vợ đảm đang chung thủy, chống đỡ kiên cường một mực chờ chồng nuôi con, đó là niềm hãnh diện của người tù chúng tôi. Thành ra tôi làm bản nhạc gửi về để khích lệ vợ và cũng để cho người vợ biết người tù chúng tôi có biết và nhớ đến công ơn vợ.
Năm 1996 , Đài VOA phỏng vấn và hỏi tôi thích bài nào nhất. Bài nào tôi cũng thích vì mỗi bài có nội dung riêng nhưng bài gây ấn tượng nhất là Ru Em Tình Vàng vì khi chúng tôi trở về từ trại cải tạo thì niềm hạnh phúc duy nhất và lớn lao nhất của chúng tôi là vợ con còn giữ một niềm chung thủy yêu thương với mình. Đó là điều to lớn đối với tôi nên tôi trân trọng bài Ru Em Tình Vàng nhất.
Anh nói xong, tôi lưu lại, đặt tên Tâm Tình Hiếu Anh. Tôi allo để từ giã thì không thấy gì, tôi đóan Anh bận nên cúp phone và tôi cũng bỏ qua. Phần khác, đúng vào lúc Anh đang nói về niềm chung thủy kiên cường của những người vợ thì tôi nghe tít tít. Đó là dấu hiệu cho biết có người khác gọi phone tới. Nếu như bình thường, tôi sẽ nói Anh ngưng chờ tôi trả lời rồi sẽ thu âm tiếp. Nhưng không biết vì sao, linh tính hay điềm gì mà tôi đã để yên, không ngắt lời Anh. Vì vậy nếu nghe băng ghi âm trong lúc Nhạc Sĩ Hiếu Anh nói, thính giả sẽ nghe Tít Tít.
Tôi nhìn ID và biết người gọi trong lúc đang thu âm Anh là Nhạc Sĩ Vũ Đức Nghiêm. Tôi bèn gọi cho Anh Nghiêm và thu tâm tình Anh, chỉ khoảng 1,5 phút. Rồi tôi thu tiếp Tâm Tình Nhà Thơ Hòang Song Liêm. Cuối cùng, khoảng 9g 20 tôi thu hai ông Bác Sỹ cho một chương trình khác.
10g27 đêm, điện thọai reo. Một gịọng phụ nữ hỏi tôi:
-Cô Lan Chi hả? Hồi nãy phỏng vấn Hiếu Anh phải không, xong chưa?
Tôi mang máng đóan là chị Hiếu Anh và:
-Xin lỗi ai đầu giây đó ạ? Không có phỏng vấn, chỉ lấy tâm tình về nhạc. Không biết sao hôm nay anh ấy nói dài quá?
-Ông ấy mất rồi!
Tôi quá ngạc nhiên. Tôi hỏi to Cái Gì. Chị nói. Dường như, duờng như vì bây giờ tôi cũng không còn nhớ chính xác điều gì, chị kể chị ở phòng bên và nghe tiếng động. Khi qua, thấy Anh gục cạnh điện thọai. Đưa đến Bệnh Viện thì Bác Sĩ cho biết Anh mất rồi. Chị cho hay trước đó Anh chỉ cảm lạnh sơ sơ.Rồi chị xin lỗi cúp để còn lo chuyện khác. Tôi đóan lúc đó chị đang ở nhà thương chăng.
11 giờ tôi gọi cho Hồng Phúc vì tôi đinh ninh HP ở cùng Tiểu Bang với Anh. Tôi nói HP mua hoa phúng. Phúc cũng bất ngờ rồi Phúc nói để Phúc gọi cho chị Hiếu Anh. Tôi báo tin cho Nguyễn Đăng Tuấn, Đinh Quang Trung, Ngọc Mai, Đỗ Quân và duờng như có cả Vũ Hữu Tòan. Chỉ gặp Nguyễn Đăng Tuấn.
Gần 12 giờ, căng thẳng vì mệt, vì mơ hồ, lúc đó tôi cứ mong Anh chỉ chết giả và Bác Sĩ sẽ báo tin Anh sống lại, tôi uống hai viên thuốc ngủ. Mới lên giuờng một chút, thuốc ngấm, đang lơ mơ thì Hồng Phúc gọi lại “ Đúng, em gọi chị Hiếu Anh. Chỉ xác nhận Anh mất rồi” Tôi bảo Phúc mai gọi lại vì tôi ngấm thuốc ngủ rồi.
Sáng hôm sau, tôi gửi lên net, báo tin và cho biết ai có tâm tình gì thì liên lạc với tôi vì tôi sẽ làm một chương trình tưởng niệm Anh. Đinh Quang Trung gọi, xin chi tiết để phát tin trên đài.
Tôi nhận mail từ bạn và vài group. Trong đó Miên Du và Vũ Thư Nguyên báo. Đọc giòng chữ Miên Du “ Anh mất rồi nhưng Miên Du vẫn giữ lời hứa, thực hiện DVD cho anh”, tôi gọi cho Miên Du với mục đích, tất cả bạn bè sẽ đóng góp tiền để ra DVD đó nhưng Miên Du cho biết tiền bạc đã xong và Miên Du xin tôi file chứa những lời cuối cùng Anh nói chuyện với tôi. Tôi:
-Chị thu buổi nói chuyện làm chi? Chị ở nhà, thu bằng Cool Edit qua phone. Cứ nói chuyện, khi Ảnh nói Tâm tình về bản nhạc viết cho vợ thì chị mới thu chứ.
-Thì chị gửi cái đó cho em.
-Em chờ, chi sẽ làm chương trình Nhạc cho vợ xong thì em sẽ có.
-Em lấy mấy phần khác làm gì? Em chỉ lấy phần anh Hiếu Anh nói những lời cuối cùng thôi. Chị làm được mà. Chị tự nói về chị rồi gửi để em làm cho Đài Bolsa.
Tôi chiều ý Miên Du, ngồi vào máy và cứ thế kể, đọc. Nhưng khi nói đến đọan cuối, đọan Anh Hiếu Anh nói về nỗi hận mất nước, nỗi đau tình phụ thì tôi xúc động và tôi đã nghẹn ngào sụt sịt khóc khi giới thiệu Lời Tâm tình cuối của anh. Tôi gửi cho Miên Du kèm cả bài Ru Em Tình Vàng. Miên Du tung lên net ngay làm tôi bất ngờ. Nguyên ngày thứ hai, tôi bắt đầu ngấm và hiểu rằng Anh ra đi thật rồi. Tôi mất một ông anh hiền hòa, dễ mến, hay bị tôi “bắt nạt”. Tôi hối nhận là đã “la lối anh” khi chỉ computer cho Anh qua phone. Anh cười hiền khi nghe em gái la “ Từ từ để Anh làm theo. Gỉoi quá. Sao em giỏi computer vậy.” Tôi nhớ Bác Sĩ Lê Văn Lân cũng bị tôi um sùm khi Bác Sĩ mail, cho biết không đọc được chữ Ả rập ở trang web kia. Tôi không có thì giờ gõ nên gọi phone chỉ và mấy người già thì rất chậm chạp về computer nên tôi hay cáu. Bác sĩ Lê Văn Lân tính dí dỏm nên đã mail cho tôi:
-Anh chị xem được trang web rồi. Thấy hình Lan Chi đẹp quá. Vậy mà Anh chị cứ bảo nhau, cô này chắc mắt xếch nguợc, miệng rộng đến mang tai!
Bác Sĩ Lê văn Lân thì vậy đấy, Anh thì chỉ hiền hòa khi bị tôi bắt nạt!
Nghe anh Hiếu Anh tâm tình, Nhạc Sĩ Phan Anh Dũng- VA đã ngạc nhiên và gửi mail :
Cam on chi HLC da chia se ngay bai viet cua chi ve nhac si Hieu Anh yeu quy. Toi cho day la bai viet hay nhat cua chi tu luc quen chi den gio vi theo toi, do la nhung giong chu chan thanh tu trai tim. Toi cung da cay mat khi nghe chi khoc, cung nhu toi tin khi Vu Thu Nguyen cho biet Mien Du da khoc khi bao tin buon den anh ay. La that, Hieu Anh la ai ma de cho chung ta nho? le^. ? Thi ra cai ti`nh nhe nhang, cai doi xu chan thanh, khong doi hoi su tra on cua anh ay doi voi chung ta da khien chung ta xem anh ay nhu nguoi than ruot thit trong gia dinh. Bai cua anh Hieu Anh noi ve nhung suy nghi trung thuc cua anh ve che do Cong San, ve nguoi tu va ve nguoi vo yeu dau da gay cho toi mot xuc dong manh khien toi hau nhu te liet, khong lam gi duoc ca ngay nay. Ai co ngo nguoi nhac si von di on hoa ay lai hung hon chui che do bao tan truoc khi lia doi? va au yem vinh danh nguoi vo, nguoi dan ba Viet Nam can dam ganh vac moi chuyen khi nguoi chong bi luu day trong trai cai tao. Roi toi tam an ui minh: anh da ra di vi da noi het duoc nhung cai ap u tu lau trong nguoi.
Toi o nha hom nay, than tho nghe lai nhung nhac pham cua anh ay, nhung tho anh ay viet cho chung toi va trao doi tho den nhung ba.n Nhac Viet cung trong tinh trang than tho nay vi nguoi anh van nghe yeu dau, hien hoa, de dai ( cung de bi "ai do" an hiep) da vinh vien ra di ...
PAD-VA
Phan Anh Dũng đã nhận xét giống tôi. Đó là anh vốn rất hiền hòa và ..đã hùng hồn chửi chế độ bạo tàn trước khi lìa đời!
Một anh bạn khác gọi cho tôi:
-Hay quá. Những lời cuối cùng nghe rất cảm động. Đúng là có bàn tay Thượng Đế!
-???
-Tại sao Em lại là người ghi âm được những tiếng thống thiết cuối cùng ấy? Ghi lại đầy đủ không thiếu? Vì sao Anh ấy nói hết rồi mới ra đi? Đây là một đòn đánh CS rất hữu hiệu!
Tôi chỉ cười buồn.
Anh, chỉ mới 64 tuổi. Cậu ruột tôi cũng tù tội 7 năm và cũng mất sớm. Sự khắc nghiệt của lao tù đã giết chết bao người ? Họ - tuy đã được thả nhưng hậu quả của những tháng năm tù tội đói, lạnh và cả những nỗi Hận mất nước , nỗi Đau tình phụ đã lấy mạng sống của bao người chiến sỹ VNCH rồi?
Anh bạn tôi bảo, nói Miên Du in CD và phát hành để những kẻ Hèn, nếu nghe được may ra sẽ thức tỉnh lương tâm khi họ cầu chút danh lợi và quên đi nguyên nhân vì sao họ đang có mặt tại vùng đất tự do này?
Tôi thực hiện chương trình Nhạc cho Người Tình Trăm Năm vào thứ ba ngày 29 tháng 11. Đa số khen nhạc phẩm hay, nghe thấm thía.
Bài cuối cùng của chương trình ấy là Ru Em Tình Vàng, nhạc ngũ cung, bản nhạc viết cho người vợ chung thủy, kiên cuờng chống đỡ với xã hội đảo điên trong khi chồng ở lao tù - của Anh Tôi, Nhạc Sĩ Hiếu Anh, Cựu Nhạc Trưởng Quân Nhạc Việt Nam Cộng Hòa.
Viết tại Rừng Gió Virginia 2005
Hòang Lan Chi
Mời các bạn nghe đài RFI nói về sự ra đi đột ngột của nhạc sĩ Hiếu Anh
http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2005/12/05/vmusic120405a.mp3