Music news from a Vietnamese traditional musician

.

Với người ngoại đạo âm nhạc như tôi thì cũng chỉ biết đến đàn Tranh 16 dây dài ngắn khác nhau. Chơi bằng ngón thì đã đành, nhưng vừa gảy, rung, nhấn, vỗ và vuốt nữa. Có những thứ đàn dân tộc nghe chỉ một màu âm, hay thì hay thật, nhưng nhiều khi đơn điệu lắm. Tiếng đàn Tranh trong sáng, vui cũng được mà thể hiện sự trầm lắng, buồn thương hay hơi oán, đều được cả. Đàn Tranh có thể vừa độc tấu, vừa hoà tấu cùng cả dàn nhạc, hoặc đệm cho các nhạc cụ khác: sáo, nhị, nguyệt và đệm cho hát, ngâm thơ.

Tôi chưa từng được biết một người đàn ông nào chơi đàn Tranh, bởi cây đàn này mang tính nữ quá đậm. Cứ tưởng tượng mấy ngón tay gân guốc, kềnh càng đè lên 16 sợi dây đàn thì đã hãi hùng. Chiếc đàn Tranh dịu dàng ấy phải gối một đầu đàn lên đùi người phụ nữ và phải đôi tay mềm của phái đẹp thì mới ra tiếng đàn Tranh.

Phạm Trà My bảo rằng, chẳng hiểu sao hồi 7-8 tuổi xem tivi nghe cô Phương Bảo chơi đàn Tranh là mê liền. Mẹ là giáo viên phổ thông, còn bố chỉ làm người thợ, nhưng khéo tay, yêu nghệ thuật nên luôn dạy con: "Đã làm thì phải làm đến cùng". Làm quen với cây đàn ba tháng, Phạm Trà My thi vào Nhạc viện. Vừa bước chân lên bậc phòng thi, cô bé vấp ngã. Ấy thế mà không sợ điềm rủi, không ngại chỗ đông người và lại đỗ với điểm cao.

Rồi cô bé học một lèo cả 3 cấp: Sơ, Trung, Đại học, do học giỏi nên "nhảy cóc" được 3 năm và năm nào cũng đứng đầu lớp. Trong khi vẫn còn là sinh viên lại đoạt HC Bạc (không có Vàng) về môn trình tấu đàn Tranh trong Hội diễn Ca múa nhạc dân tộc chuyên nghiệp toàn quốc năm 1992. Rồi được giữ lại để làm giáo viên Nhạc viện Hà Nội.

Tôi cứ hay lẩn thẩn mà nghĩ rằng, một cô gái có nhan sắc, có cá tính, làm nghệ thuật và lại có cái tên loài hoa kia thường cuộc đời không suôn sẻ. Cứ thấy lịch dạy, đi biểu diễn để kiếm sống khắp nơi của Trà My mà thấy thương (Cô cùng 5 nữ giảng viên khác lập ra ban nhạc dân tộc "Hoa Tràng An", Trà My vừa đàn Tranh vừa giữ bộ gõ). Lấy chồng cũng khác người và bao năm qua, do thường xuyên chồng làm việc xa nhà nên cô vẫn "độc tấu" bản một mẹ với hai đứa con.

Trước kia có Phương Bảo (Nhạc viện Hà Nội) và ở Sài Gòn có Hải Phượng, còn bây giờ ở đất Bắc, Trà My là một tay đàn Tranh có hạng. Yêu nghề và có phong cách riêng. Ơ Trà My - trong đời cũng như trong nghệ thuật - vừa có cả sự mạnh mẽ, dám chấp nhận, vừa có sự nồng nàn, nhân hậu.

 Có lẽ cũng bởi ngón đàn và phẩm chất của Trà My nên nhà soạn nhạc nổi tiếng về tài năng cũng như sự khó tính Nguyễn Thiên Đạo mấy năm gần đây đều mời cô tham gia dàn nhạc cho bộ phim "Vũ khúc con cò" và "Chuyện của Pao", ông còn giao cho cô solo "Khói sóng" - một tác phẩm âm nhạc đàn Tranh đương đại viết riêng cho đàn Tranh đã được Trà My thể hiện thành công tại "Trại sáng tác âm nhạc quốc tế lần thứ nhất" được tổ chức tại Huế năm 2006. Năm ngoái cũng là năm đáng nhớ trong cuộc đời nghệ sĩ trẻ này, Phạm Trà My bảo vệ thạc sĩ chuyên ngành giảng dạy âm nhạc và trở thành hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam.