Music news from a Vietnamese traditional musician

(Nguyễn Linh Giang)

Nguyễn Linh Giang (NLG): Nghe nói anh Quang đã có rất nhiều thành tích ở nước ngoài từ những ngày mới sau năm 75, trước cả khi âm nhạc Việt được “cởi trói”, vươn lên.

Nguyễn Quang (NQ): Năm 1989, tôi và các anh chị em ban nhạc tham dự Liên Hoan Thanh Niên toàn thế giới ở Nam Hàn và may mắn nhận được huy chương vàng. Đây là  nhóm nhạc đầu tiên sau năm 75 được chiếm huy chương nhạc ở nước ngoài.

NLG: Ban nhạc lúc đó chơi nhạc gì? Lúc này chưa có phong trào nhạc lên cao phải không?

NQ: Đúng, lúc đó chưa có phong trào nhạc mới nhưng khi đi diễn quốc tế, qua tới nơi, chúng tôi tự quyết định chơi nhạc giống như các nước tham dự, tức  chơi nhạc dạng các ban nhạc trẻ dù trong nước thì không cho chơi hòa âm theo kiểu đó. Có sử dụng nhạc VN, vì đại diện cho Việt Nam.

NLG: Điển hình la ban nhạc chơi bài gì?

NQ: Chơi bài Ngôi Sao Cô Đơn của Thanh Tùng. Tôi đã soạn lại thành dạng nhạc popular của thế giới lúc đó, Cẩm Vân hát.

NLG: Hình như anh còn có thành tích gì nữa mà phải không?

NQ: Năm 2000, tôi đưa Mỹ Tâm thi giải ca sĩ trẻ toàn châu Á của Asean ở Thượng Hải. Giải này mỗi năm tổ chức ờ 1 nước khác nhau. Mỹ Tâm hát một do NQ sáng tác và hòa âm, được huy chương đồng.

NLG: Anh học nhạc ở đâu? Sau 75, trường Quốc Gia Âm Nhạc và Kịch Nghệ có còn hoạt động?

NQ: Về chuyện hoc nhạc thì không biết phải nói là tôi may mắn hay xui xẻo. Trước 75 đáng lẽ tôi đuợc bố đưa vô trường  nhạc học. Nhưng vì có năm 75 nên không đi học được mà ông bố cũng đổi ý không cho đánh đàn. Vì lúc đó cuộc sống quá khó khăn,  ông cũng muốn bỏ nghề nên không cho mình học. Nhưng nhờ vậy, tôi không được đi học mà mê quá thì tự tìm tòi học trong sách, tape, CD. Tôi nghe nhạc của Paul Mariat, nhạc hòa tấu.... Không biết là do trong người đã có máu nhạc hay sao nên thích nghe những gì có tính chất hòa âm. Tôi lúc đó đã biết nghe hòa âm, nghe biết cái nào hay cái nào không hay, nghe hòa âm chứ không phải như người nghe nhạc bình thường chỉ nghe tiếng ca, cô  này ca hay cô kia ca hay mà thôi.

Nhờ tự học và quá mê nhạc, nghiên cứu đủ thứ nên biết được nhiều chứ nếu học trong trường thì ở Việt Nam chỉ cho học 1 bộ môn thôi, cho tới cuối cùng. Học piano thì chỉ là một nhạc công đánh piano chứ không phải là người hòa âm hay sáng tác được. Bên cạnh đó, những học sinh trong trường không được quyền chơi nhạc ở ngoài, chỉ có học trong trường, ra trường mới đuợc chơi cho ngoài. Chơi nhạc cần thiết nhất là phải  có sự tiếp cận môi trường chung quanh mới biết đuợc môi trường đi đến đâu, dòng nhạc đi đến đâu  nên cuối cùng trường phái của tôi là tự nghiên cứu lấy, thấy cái nào hay thì học tập theo và coi sách.

Tôi cũng có cái may mắn là mới ra nghề  bắt đầu chơi nhạc thì đuợc chơi  chung với mấy chú mấy bác không à. Đúng vào thời điểm lớp trẻ chưa lên kịp, chỉ có mấy chú bác chơi lâu năm. Vô chơi, tôi đuợc học hỏi nhiều. Lúc đó người làm hòa âm nổi itếng là bác Lê Văn Thiện làm hòa âm cho đoàn ca nhạc Kim Cương và bác Ngọc Chánh ban Shotguns. Hai bác đi qua Mỹ, chỗ bỏ trống  nên tôi đuợc vô đó. Đáng lẽ người đuợc vô chỗ đó là ba tôi, Nguyễn Ánh 9, nhưng ông chán không muốn đi đánh đàn nên  biểu em đi thử sức coi đuợc không, nếu không thì ông mới ra đánh. Lúc đó tôi cũng đã có đi chơi nhạc nhiều rồi. Cô KC bằng lòng cho thử 1 show. Vô đó huởng lại những bài hòa âm cũ của bác Thiện  nên về tôi nghiên cứu coi  viết cho strings, cho kèn... thế nào. Bên cạnh có mấy bác chú đi trước. Theo lối Việt Nam mình, tôi sợ không dám hỏi gì cả, chỉ lẳng lặng nghe và học hỏi từ từ.

NLG: Nghe lại những băng nhạc thời đó, tôi thấy hòa âm rất là đơn giản.

NQ: Hòa âm lúc đó phù hợp với thời đó. Giống như nghe lại  ban nhạc huyền thoại của thế giới như Beatles thì thấy cũng thô sơ. Năm 8, 9 tuổi, tôi có được vào phòng thâu của đài truyền hình hay ban nhạc Shotguns  thì đối với bây giờ thì quá thô sơ. Vì hòa âm và những dụng cụ thời đó không thể bằng bây giờ.

Tôi thấy giai điệu sáng tác của nhạc Việt mình rất hay, rất tình cảm. Giai điệu đẹp, lời đẹp, bài nào cũng hay nhưng chẳng qua lúc đó không có đuợc nhiều phương tiện hỗ trợ. Còn bây giờ  tất cả mọi thứ đều có hết thì giai điệu lại bị computer hóa nên trở thành mang cái nét của computer, nghe có gì đó máy móc. Nghe 5, 7 bài thế nào cũng gặp 1 bài quen quen. Thành ra tôi có ý muốn làm những chuơng trình,  hòa âm chọn con đường chủ yếu là lựa những bản nhạc cũ mà hay và làm mới lại bằng những nhạc cụ  mới, bằng suy nghĩ mới.

NLG: Nhưng cũng đừng mới quá. Thí dụ bài buồn thê lương mà chơi theo lối “hip hop” thì không hợp. Nhạc Trịnh Công Sơn bị đem ra “làm mới” nghe rất khó chịu.

NQ: Tất nhiên là hồn bản nhạc, giai điệu đẹp  thì phải giữ đừng làm cho bị méo mó thì mới hay. Hòa âm cũng là một dạng sáng tác. Viết ca khúc thì sáng tác ra lời và giai điệu. Còn hòa âm thì sáng tác những giai điệu đan kết với nhau  chứ không tách rời. Cái gì cũng vậy, khi sáng tác thì không nên gượng ép, thí dụ như bài  cũ giai điệu như vậy không thể làm hip hop mà chỉ nên dùng những âm thanh mới hơn, nhạc cụ mới bây giờ nghe hay hơn,  quality hơn. Lấy cái đó để vào bài cũ để giữ hồn của nó nhưng vẫn làm mới được cái âm thanh cho người nghe.

NLG: Anh sẽ soạn hòa âm cho toàn chương trìnhMầu Thời Gian theo phong cách như vậy?

NQ: Trước khi nhận lời làm show này, tôi đã có ý hướng làm như vậy nhiều năm rồi nhưng chỉ làm cho những CD như Ngọc Hạ Nuớc Mắt Mùa Thu hay Đường Về Quê Cũ, mới phát hành 2 tuần, CD của Nguyễn Hồng Nhung, Phương Hồng Quế, Thái Châu, Khánh Hà Ngô Thụy Miên. Đây là những thử ngiệm của hòa âm âm thanh mới và bài cũ. Làm mới nhưng vẫn cố gắng giữ cái hồn. Dịp này, tôi nhận lời ban tổ chức chương trình Mầu Thời Gian viết hòa âm cho hết chương trình. Tôi cố gắng áp dụn g những cái đó live trên sân khấu kỳ này, hoàn toàn live 100%. Tôi đuợc ban tổ chức ủng hộ một dàn nhạc đúng nghĩ a như ý muốn, một  chamber orchestra cộng với những technique mới kiểu bây giờ. Những giai điệu phù hợp với chủ đề Mầu Thời Gian, những giai điệu cũ  và hay đã sống qua nhiều năm tháng. Tôi cố gắng bằng tất cả những gì làm được để thử nghiệm. Vì là chương trình thính phòng nên không quá phá cách đối với những tác phẩm của các bác các chú.

Cái quan trọng là thử nghiệm âm thanh mới, những hi tech như video, ánh sáng, những phần hỗ trợ cho show diễn.

NLG: Chi phí cao?

NQ: Chi phí cao. Cám ơn ban tổ chức, cũng nên có những show như vậy  mới đạt được được mức độ nghệ thuật khiến người  xem có thể thấy là hay ngang với những show bản  xứ. Ca sĩ trong show mỗi người có một mốc thời gian  thí dụ mốc thời gian Phạm Duy Phạm Đình Chương thì sẽ là của Ý Lan.