Uông Thái Biểu : Dàn chiêng Lang-Bian
Bập bùng… bập bùng…, tiếng chiêng lan toả từ nhà này qua nhà khác. Cả buôn Đưng và nhiều buôn khác trong thị trấn Lạc Dương (Lâm Đồng) ngày thường cũng rộn ràng điệu chiêng đón khách. Tiếng chiêng như thắp lửa, làm bừng lên không gian thẳm sâu dưới chân dãy Lang Bian ngàn đời
Dàn chiêng Lang-Bian
 |
| Bà Cil Kar ở Buôn Dưng trong điệu chiêng của mình |
 |
| Cil Gluyên - cô gái trẻ đã gắn với tiếng chiêng dân tộc |
Trong dáng vẻ u tịch nhưng đầy sinh động của đêm núi rừng, nghe trong hơi chiêng có giọng ấm trầm của những bậc lão niên, có âm thanh trẻ trung của những chàng thanh niên mới tập làm đàn ông. Đặc biệt, ở vùng đất này, dù hiếm hoi nhưng vẫn sáng lên điệu chiêng của những người phụ nữ mà tuổi tác đã hằn dấu chân chim lên mắt họ. Đó là dàn chiêng đàn bà…
Dàn nhạc chiêng của 6 bà già
Họ gồm có sáu người phụ nữ. Người già nhất đã bảy mươi lăm tuổi, người còn trẻ cũng xấp xỉ sáu mươi. Sáu nữ nghệ nhân già trùng với sáu chiếc chiêng trong bộ chiêng Bor truyền thống của dân tộc Kơ Ho Lạch. Chiếc chiêng Me được coi là chủ âm luôn trong tay người được tôn là trưởng nhóm – cụ bà Cil Kar. Chiếc chiêng Rơnul trong tay bà Me Blatư. Chiêng Nđơn trong tay bà Cil Môm. Sáu nghệ nhân với sáu chiếc chiêng nhịp nhàng, đồng điệu. Mỗi người khác tuổi, sức khoẻ, hoàn cảnh sống. Có nhà khá giả và có nhà nghèo túng. Nhưng đến với nhau hoà âm tiếng chiêng thì tất cả mọi thứ đều dừng lại bên ngoài cầu thang. Quanh bếp lửa trong ngôi nhà sàn hay bên dòng suối những âm thanh giản dị nhưng là tiếng của núi, của sông và lòng người cao nguyên Lang Bian.
Không chỉ có chiêng ông...
Cụ bà Cil Yae đã có hơn sáu mươi mùa rẫy, cái tay cái chân cũng đã bớt nhanh, nhưng khi nghe nói chuyện về cái cồng, cái chiêng, về những làn điệu dân ca, dân vũ của dân tộc Kơ Ho Lạch, đôi mắt bà như linh lợi hẳn lên trong niềm thầm kín và tràn đầy cảm xúc. Bà kể, ở vùng Kơ Ho, từ lâu người ta quan niệm chỉ có đàn ông mới đánh được chiêng, đàn bà chỉ nghe. Nhưng vì thích quá nên bà cố học âm đ
iệu, mày mò tập đánh. “Tập dần rồi quen cái nhịp, cái âm, rồi say lúc nào không hay”. Nhớ mãi lời hát của cụ bà Cil Kar về tiếng chiêng Kơ Ho: “Tror cing ăn Pơnrêng tờbòng. Tờng…” (Đánh cái chiêng phải sao cho hoà nhịp. Đánh cái cồng phải đúng cái âm...).
Uông Thái Biểu
